โดนีพีซิล (Donepezil)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ

ชื่อสามัญ: โดนีพีซิล (Donepezil) Brand Name(s): โดนีพีซิล (Donepezil), โดนีพีซิล (Donepezil), โดนีพีซิล (Donepezil) และ โดนีพีซิล (Donepezil).

ข้อบ่งใช้

ยาโดนีพีซิลใช้สำหรับ

ยาโดนีพีซิล (Donepezil) คือ ตัวยับยั้งเอ็นไซม์โคลีนเอสเตอเรส (cholinesterase inhibitor) ทำงานโดยการเพิ่มปริมาณของสารแอซิติลโคลีน (acetylcholine) ในสมอง ซึ่งช่วยบรรเทาอาการสมองเสื่อม (Dementia) ในผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer disease) นอกจากนี้ยังใช้เพื่อรักษาภาวะสมองเสื่อม เช่น ความผิดปกติเกี่ยวกับความจำ การตัดสินใจ ความคิดเชิงนามธรรม (abstract thinking) และความเปลี่ยนแปลงทางด้านลักษณะนิสัยของผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์

วิธีการใช้ยาโดนีพีซิล

ใช้ยาโดนีพีซิลตามที่แพทย์สั่ง ควรอ่านฉลากยาเพื่อให้ทราบแนวทางการใช้ยาที่ถูกต้อง

  • ควรรับประทานยาอย่างต่อเนื่องตามที่แพทย์หรือผู้ดูแลสุขภาพสั่ง แม้ว่าจะรู้สึกเป็นปกติดี
  • ไม่ควรข้ามมื้อยา เพื่อให้ได้รับประโยชน์สูงสุดจากยา
  • รับประทานยานี้ (ยาเม็ดโดนีพีซิล 23 มก.) ก่อนนอน
  • รับประทานยาพร้อมกับอาหารหรือแยกต่างหาก
  • ควรดื่มน้ำให้มาก ยกเว้นในกรณีที่แพทย์จะสั่งให้ให้ดื่มน้อย
  • กลืนยาเต็มเม็ด อย่าเคี้ยว หัก หรือบดยา

การเก็บรักษายาโดนีพีซิล

ยาโดนีพีซิลควรเก็บที่อุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงหรือความชื้น เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยาเกิดความเสียหาย ไม่ควรเก็บยานี้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาโดนีพีซิลบางยี่ห้ออาจจะต้องเก็บรักษาแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบฉลากยาหรือสอบถามเภสัชกรเสมอ เพื่อความปลอดภัยโปรดเก็บยาให้ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไม่ควรทิ้งยาโดนีพีซิลลงในชักโครก หรือเทยาลงในท่อระบายน้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับคำแนะนำให้ทำเช่นนั้น ควรกำจัดยาด้วยวิธีที่ถูกต้องเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่มีความจำเป็นต้องใช้งาน โปรดสอบถามเภสัชกรเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการกำจัดยาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาโดนีพีซิล

ก่อนใช้ยาโดนีพีซิล ควรแจ้งให้แพทย์ทราบดังต่อไปนี้

  • คุณกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เนื่องจากในช่วงที่คุณมีความตั้งใจหรือกำลังให้นมบุตร ควรใช้ยาตามที่แพทย์แนะนำเท่านั้น
  • หากคุณกำลังใช้ยาอื่นอยู่ รวมทั้งยาที่หาซื้อได้เอง เช่นสมุนไพรหรือยาทางเลือกอื่นๆ
  • หากคุณแพ้สารออกฤทธิ์หรือไม่ออกฤทธิ์ของยาโดนีพีซิลหรือยาอื่นๆ
  • หากคุณมีอาการป่วย มีความผิดปกติ หรือมีโรคประจำตัวอื่นๆ
  • หากคุณมีสภาวะของหัวใจบางอย่าง เช่น หัวใจเต้นผิดปกติ
  • หากคุณมีปัญหากับการหายใจ เช่น เป็นโรคหอบหืด หรือโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (chronic obstructive pulmonary disease)
  • หากคุณมีปัญหากับการทำงานของตับ
  • หากคุณเคยมีอาการดังต่อไปนี้ ได้แก่ มีแผลที่กระเพาะอาหาร อาการชัก หรือมีปัญหาเกี่ยวกับการปัสสาวะ
  • หากคุณเคยมีอาการแพ้ยา

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยานี้ในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยานี้ ยาโดนีพีซิลจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อผู้ตั้งครรภ์ หมวด C โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อผู้ตั้งครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกามีดังนี้

  • A= ไม่มีความเสี่ยง
  • B= ไม่พบความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C= อาจจะมีความเสี่ยง
  • D= มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X= ห้ามใช้
  • N= ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยาโดนีพีซิล

ยาทุกชนิดนั้นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียง แต่คนส่วนใหญ่นั้นอาจจะไม่มีผลข้างเคียง หรือมีแค่ผลข้างเคียงเล็กน้อยเท่านั้น ติดต่อแพทย์ในทันที หากผลข้างเคียงเหล่านี้รบกวนคุณ หรือไม่ยอมหายไป ได้แก่

แจ้งให้แพทย์ทราบหรือรับการรักษาในทันทีหากคุณมีสัญญาณ หรืออาการที่อาจเกี่ยวข้องกับผลข้างเคียงที่รุนแรงดังนี้ ได้แก่

  • มีสัญญาณของอาการแพ้ เช่น ผดผื่น ลมพิษ รอยแดง บวม แผลพุพอง หรือผิวหนังลอก โดยอาจจะมีหรือไม่มีไข้ หายใจมีเสียงวี้ดๆ แน่นหน้าอกหรือลำคอ หายใจหรือพูดลำบาก เสียงแหบผิดปกติ หรือมีอาการบวมที่ปาก ใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือลำคอ
  • มึนศีรษะหนักมาก หรือหมดสติ
  • หัวใจเต้นช้า
  • หัวใจเต้นผิดปกติ
  • ปัสสาวะลำบาก
  • มีอาการชัก
  • ปวดท้องมาก
  • แสบร้อนกลางอก
  • อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนคล้ายกากกาแฟ
  • อุจจาระสีดำ คล้ายยางมะตอย หรือเป็นเลือด
  • ท้องไส้ปั่นป่วนมากหรืออาเจียน
  • หายใจติดขัดที่เกิดขึ้นใหม่หรือแย่ลง
  • ปัสสาวะสีเข้ม
  • ปวดกล้ามเนื้อหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • อาจเกิดปัญหาสุขภาพที่รุนแรงจนอาจถึงแก่ชีวิต เรียกว่ากลุ่มอาการนิวโรเล็ปติกร้ายแรง (neuroleptic malignant syndrome) ติดต่อแพทย์ในทันที หากคุณเป็นไข้ เป็นตะคริว หรือกล้ามเนื้อแข็งเกร็ง มึนงง ปวดหัวมาก สับสน ความคิดเปลี่ยนแปลง หัวใจเต้นเร็ว หัวใจเต้นผิดปกติ หรือมีเหงื่อออกมาก

ไม่ใช่ทุกคนจะเจอกับผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาโดนีพีซิลอาจเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น คุณควรจะบอกแพทย์หรือเภสัชกรของคุณว่าคุณกำลังใช้ยาอะไรอยู่บ้าง (ทั้งยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อได้เอง และสมุนไพรต่างๆ) เพื่อความปลอดภัย โปรดอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาโดนีพีซิล อาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น

ยาโดนีพีซิลอาจส่งผลให้อาการโรคของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบถึงสภาวะโรคของคุณก่อนใช้ยาเสมอ

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์และเภสัชกรทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

ขนาดยาโดนีพีซิลสำหรับผู้ใหญ่

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่สำหรับรักษาโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s Disease)

  • ขนาดยาเริ่มต้น: 5 มก. รับประทานวันละครั้ง ก่อนนอน
  • โรคอัลไซเมอร์ระดับเบาถึงปานกลาง: ขนาดยาปกติ: 10 มก. รับประทานวันละครั้ง หลังจากที่ผู้ป่วยใช้ขนาดยาเริ่มต้น 5 มก. รับประทานวันละครั้ง เป็นเวลา 4 ถึง 6 สัปดาห์
  • โรคอัลไซเมอร์ระดับปานกลางถึงรุนแรง: ขนาดยาปกติ: 23 มก.รับประทานวันละครั้ง หลังจากที่ผู้ป่วยใช้ยาในขนาด 10 มก. รับประทานวันละครั้ง เป็นเวลาอย่างน้อย 3 เดือน

ขนาดยาโดนีพีซิลสำหรับเด็ก

ยังไม่มีการพิสูจน์ความความปลอดภัย และประสิทธิภาพของขนาดยานี้สำหรับผู้ป่วยเด็ก ยานี้อาจเป็นอันตรายต่อเด็กได้ ดังนั้น จึงควรทำความเข้าใจกับความปลอดภัยของยาก่อนการใช้ยา สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดติดต่อกับแพทย์หรือเภสัชกร

รูปแบบของยา

ความแรงและรูปแบบของยามีดังนี้

  • ยาเม็ด 5 มก. 10 มก. 23 มก.
  • ยาเม็ดแบบแตกตัวในช่องปากสำหรับรับประทาน 5 มก. 10 มก.

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉินหรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา โดนีพีซิล

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ในทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติได้เลย ไม่ควรเพิ่มปริมาณยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

แหล่งที่มา

Review Date: สิงหาคม 30, 2018 | Last Modified: ตุลาคม 7, 2019