คุณหมอชวนคุยเรื่อง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ ภาวะตับแข็ง

โดย

จากสถิติของประเทศไทยพบว่า ในทุกๆ 10 คนจะมีผู้ป่วยโรคตับอักเสบ 1 คน กลุ่มโรคที่พบมาก ได้แก่ โรคตับแข็ง และไขมันพอกตับ ซึ่งถ้าปล่อยทิ้งไว้จะมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งตับ โดยกลุ่มเสี่ยงคือ วัยผู้ใหญ่จนถึงผู้สูงอายุนั่นเอง สิ่งที่น่ากลัวคือ โรคตับจะไม่แสดงอาการในระยะเริ่มต้น เราจึงไม่อาจรู้เลยว่าตับของเรานั้นยังปกติอยู่หรือไม่ เพราะฉะนั้น เราจึงควรมาทำความเข้าใจกับ ภาวะตับแข็ง ว่าเกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง และควรป้องกันไม่ให้เกิดภาวะนี้ได้อย่างไรบ้าง

ภาวะตับแข็ง คืออะไรกันแน่

ภาวะตับแข็ง เป็นส่วนหนึ่งของโรคตับ เกิดขึ้นเมื่อเกิดเนื้อเยื่อพังผืดแทนเนื้อเยื่อปกติในตับ เกิดจากเซลล์ที่ถูกทำลายและสะสมเป็นระยะเวลานาน

เมื่อเนื้อเยื่อที่ตายจึงเกิดพังผืดและแข็งตัว อาจเกิดอาการตับวาย อีกทั้งยังขัดขวางการไหลเวียนของเลือดไม่ให้เข้าสู่ตับ เลือดจึงไหลเข้าสู่ม้ามและทำให้เกิดปัญหาบริเวณนั้นเช่นเดียวกัน

อาการของภาวะตับแข็ง

ภาวะตับแข็งในระยะแรกๆ นั้นอาจจะไม่แสดงอาการ แต่เมื่อระยะเวลาผ่านไป อาการอาจรุนแรงขึ้น โดยผู้ป่วยจะเกิดอาการต่างๆ ที่บ่งชี้ถึงภาวะตับแข็ง ซึ่งได้แก่

  • เห็นเส้นเลือดชัดเจนบริเวณผิวหนังหน้าท้อง
  • เหนื่อยล้า อ่อนแรง เวียนศีรษะ
  • ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือที่เรียกว่าอาการดีซ่าน
  • คันที่ผิวหนัง
  • ความอยากอาหารลดลง
  • น้ำหนักลด
  • คลื่นไส้
  • ปวดตึงที่บริเวณตับ
  • เกิดรอยช้ำแดงที่ฝ่ามือ
  • อุจจาระสีเข้มหรือซีด
  • ปัสสาวะสีเข้ม
  • มวลกล้ามเนื้อที่แขนและร่างกายลดลง

และหากยังปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา อาการอาจรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งอาจกล่าวได้ว่าเป็นภาวะตับแข็งในระยะรุนแรง โดยสามารถสังเกตจากอาการดังต่อไปนี้

  • ท้องมาน บวมซึ่งเกิดจากการสะสมของของเหลวในท้อง
  • มึนงง  หรือมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป ซึ่งอาการนี้เกิดจากสมองได้รับผลกระทบจากการสะสมของสารพิษ ที่ตับไม่สามารถขับออกจากร่างกายได้
  • เลือดออกง่าย
  • อาเจียนเป็นเลือด
  • เกิดอาการช้ำได้ง่ายฃ
  • ตัวบวม เท้าบวม และขาบวมเนื่องจากการสะสมของของเหลวในร่างกาย
  • แรงขับทางเพศน้อยลง

สาเหตุของการเกิดภาวะตับแข็ง

ภาวะตับแข็งนั้นสามารถเกิดจากได้จากหลายสาเหตุ ลองเช็กดูสักนิดว่าคุณมีพฤติกรรมหรือปัจจัยเสี่ยงดังต่อไปนี้หรือไม่ หากมี หมอก็แนะนำว่าควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดความเสี่ยงและป้องกันการเกิดภาวะตับแข็งเสียตั้งแต่เนิ่นๆ

สาเหตุของการเกิดภาวะตับแข็งมีดังต่อไปนี้

  1. โรคตับที่เกี่ยวข้องกับการดื่มแอลกอฮอล์

การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปเป็นระยะเวลานานส่งผลให้เกิดโอกาสเป็นโรคตับแข็ง ทำให้เกิดการสะสมของไขมันและการอักเสบที่ตับ ผู้หญิงควรดื่มแอลกอฮอล์ไม่เกินวันละหนึ่งแก้วและผู้ชายควรดื่มวันละสองแก้ว (อันนี้ไม่แน่ใจ)

  1. โรคไวรัสตับ

โรคไวรัสตับอักเสบ หมายถึงการอักเสบที่ตับที่เกิดจากไวรัสตับอักเสบ  หากคุณเคยสัมผัสเลือดของผู้ที่ติดเชื้อในสถานการณ์ดังต่อไปนี้

  • ถูกเข็มทิ่มจากอุบัติเหตุ
  • ใช้เข็มฉีดยาเสพสารเสพติดร่วมกัน
  • เคยเปลี่ยนถ่ายเลือดที่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบ (บีและ ซี) ที่ไม่ได้รับการตรวจสอบ
  • มีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่ติดเชื้อโดยไม่ป้องกัน
  • ติดจากแม่สู่ลูก
  1. โรคไขมันพอกตับที่ไม่ได้เกิดจากแอลกอฮอล์

แม้ว่าคุณไม่ได้ดื่มแอลกอฮอล์ แต่คุณสามารถมีไขมันสะสมที่ตับได้จากภาวะดังต่อไปนี้

  • อ้วน
  • เบาหวาน
  • คอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอร์ไรด์ในเลือดสูง
  • ความดันโลหิตสูง
  • ภาวะอ้วนลงพุง หรือภาวะเมแทบอลิกซินโดรม (Metabolic Syndrome) เกิดจากการเผาผลาญอาหารของร่างกายผิดปกติ
  1. ตับอักเสบจากระบบภูมิคุ้มกัน

ภาวะนี้ ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าไปทำลายตับ แพทย์เชื่อว่าภาวะดังกล่าวเป็นผลมาจากกรรมพันธุ์ในครอบครัว นอกจากนี้ ผู้หญิงมีแนวโน้มเกิดโรคนี้มากกว่าผู้ชาย

  1. การใช้ยา

การใช้ยาบางชนิดเป็นเวลานานทำให้เกิดภาวะตับแข็งได้

การรักษาภาวะตับแข็ง

  1. รักษาโรคที่เป็นต้นเหตุของตับแข็ง เช่น การดื่มแอลกอฮอล์ ไวรัสตับอักเสบ
  2. อาหาร ให้กินโปรตีน และพลังงานให้เพียงพอ ลดเกลือ
  3. หลีกเลี่ยงการใช้ยา ดื่มแอลกอฮอล์ หรือภาวะอ้วน
  4. ฉีดวัคซีนป้องกันโรคไวรัสตับอักเสบ ไข้หวัดใหญ่
  5. ตรวจติดตามอย่างต่อเนื่องเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากตับแข็ง เช่น มะเร็งตับ หรือเลือดออกทางเดินอาหาร
  6. เปลี่ยนถ่ายตับ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

แหล่งที่มา
นายแพทย์กษิต ศักดิ์ศิริสัมพันธ์ เวชปฏิบัติทั่วไป

นายแพทย์กษิต ศักดิ์ศิริสัมพันธ์ แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป แพทย์ประจำบ้านอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

สามารถปรึกษาปัญหาสุขภาพเบื้องต้นกับคุณหมอได้ง่ายๆ ผ่านแอป "Chiiwii ปรึกษาหมอออนไลน์" http://onelink.to/chiiwii

 

แสดงมากขึ้น