ผู้ป่วยเบาหวาน ออกกำลังกาย ด้วยการวิ่งได้หรือเปล่า

โดย

แม้ว่าการออกกำลังกายจะเป็นสิ่งที่ดีต่อ ผู้ป่วยเบาหวาน แต่ก็มีบางอย่างที่ควรทราบเกี่ยวกับ “การวิ่ง” กับโรคเบาหวาน เนื่องจากโรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรัง ที่ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด หลายสิ่งอาจเกิดขึ้นได้ ในขณะที่คุณกำลังวิ่ง ดังนั้น ควรระมัดระวังเป็นพิเศษในขณะที่คุณวิ่ง เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้

ตามที่ทราบกันดีว่าร่างกายต้องการกลูโคสเพื่อสร้างพลังงาน และการออกกำลังกายเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้พลังงานมาก ผู้ป่วยเบาหวานซึ่งมีภาวะระดับฮอร์โมนอินซูลิน(ฮอร์โมนที่ช่วยคุมระดับน้าตาลในเลือด) ผิดปกติ ทำให้การควบคุมระดับน้าตาลในร่างกายผิดปกติไปด้วย เมื่อผู้ป่วยเบาหวานออกกาลังกายจึงมีความเสี่ยงที่จะเกิดความผิดปกติของระดับน้าตาลในเลือด โดยถ้าออกกาลังกายแบบแอโรบิค มักเกิดอาการขาดน้ำตาล (Hypoglycemia) ในการสร้างพลังงาน หรือหากออกกาลังกายเพิ่มกาลังกล้ามเนื้อ (เวทเทรนนิ่ง) หรือการออกกาลังกายที่ออกแรงเป็นช่วงๆ เช่น บาสเกตบอล แบดมินตัน ฯลฯ ก็สามารถทาให้เกิดระดับน้ำตาลในเลือดสูง (Hyperglycemia) ได้

การออกกำลังกายโดยการวิ่งเป็นการออกกาลังชนิดแอโรบิค จึงทำให้มีความเสี่ยงในการเกิดน้ำตาลในเลือดต่ำลงในระหว่างออกกาลังกายได้อย่างแน่นอน นอกจากนี้หลังจากหยุดออกกาลังกาย ก็จะมีภาวะน้าตาลต่ำต่อเนื่องอีกหลายชั่วโมงด้วย ดังนั้น การเตรียมตัวเพื่อป้องกัน และจัดการภาวะน้าตาลในเลือดที่ผิดปกติ จึงมีความสาคัญและต้องทำอย่างทันท่วงที

การวิ่งกับโรคเบาหวานชนิดที่ 1

ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 1 ซึ่งมีจำนวนประมาณ 5-10 คนจากผู้ป่วยเบาหวาน100 คน ผู้ป่วยกลุ่มนี้ประสบปัญหาที่ร่างกายไม่สามารถผลิตอินซูลิน หรือมีอินซูลินไม่เพียงพอในการจัดการกับน้าตาลในเลือด เพื่อนำไปสร้างพลังงาน ดังนั้น ผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 1 ที่มีระดับน้าตาลในเลือดสูง จึงรู้สึกอ่อนเพลียง่ายกว่าปกติ

โดยทั่วไป หากวัดระดับน้าตาลในเลือดได้ต่ากว่า 90 mg/dL หรือสูงกว่า 270 mg/dL แนะนำให้งดออกกาลังกายก่อน และควรปรึกษาแพทย์

ในส่วนของปริมาณคาร์โบไฮเดรตที่กินก่อนออกกาล้งกายนั้น แนะนำอยู่ที่ 1 กรัม ต่อน้าหนักตัว 1 กิโลกรัมหรือมากกว่า ขึ้นอยู่ระดับของการวิ่ง และระยะเวลาในการวิ่ง โดยทั่วไป ปริมาณที่ต้องการอยู่ที่ประมาณ 20-30 กรัมต่อการวิ่งเป็นเวลา 30-60 นาที หากวิ่งนานกว่านี้จะมีการกินเพิ่มในทุก 30 นาทีตามความหนักของการออกกาลังกาย เพื่อป้องกันภาวะน้าตาลต่ำมีหลายวิธีที่คุณสามารถเพิ่มพลังงานขณะที่วิ่งได้ เช่น การทานเจลพลังงาน สปอร์ตดริงค์ หรือสิ่งที่ให้พลังงานทันที อย่าลืมตรวจระดับน้าตาลในเลือด ความรู้สึก และความสามารถในการวิ่ง เพื่อติดตามความเปลี่ยนแปลงของโรค

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยกลุ่มนี้อาจจำเป็นต้องได้รับการปรับโดสของยาฉีดอินซูลินในวันที่ออกกาลังกาย ดังนั้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลโรคเบาหวานของคุณด้วย

การวิ่งกับโรคเบาหวานชนิดที่ 2

ผู้ที่เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 คิดเป็นร้อยละ 90 ถึง 95 ของผู้ป่วยโรคเบาหวานทั้งหมด ยังคงต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ โรคเบาหวานชนิดที่ 2 เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อเนื้อเยื่อต่างๆ ไม่ตอบสนองต่อฮอร์โมนอินซูลิน จึงทำให้ระดับน้าตาลในเลือดสูงขึ้น การเตรียมตัวเรื่องอาหารก่อนและขณะออกกาลังกาย จึงมึความสาคัญเช่นกัน การใช้ยาในการรักษาจะช่วยรักษาระดับน้าตาลได้ในระดับหนึ่งขึ้นอยู่กับชนิดของยา ดังนั้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลเรื่องเบาหวาน เพื่อความปลอดภัยในการออกกาลังกาย

ภายหลังการออกกำลังกายทุกชนิดไม่เพียงแต่การวิ่ง ร่างกายจะมีระดับน้าตาลในเลือดที่ต่ำลงอีกหลายชั่วโมง รวมถึงช่วงที่นอนหลับ ดังนั้น จึงควรรับประทานอาหารหลังจากออกกำลังกาย และในกรณีผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 อาจจำเป็นต้องลดโดสยาฉีดอินซูลินลงอีกด้วย

อย่างไรก็ตาม การวิ่งเป็นการออกกำลังกายที่ดีชนิดหนึ่ง ที่ช่วยทำให้ระบบหัวใจและหลอดเลือดแข็งแรง และยังมีหลักฐานว่าช่วยทำให้สามารถควบคุมระดับน้าตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานได้ดีขึ้นด้วย หากคุณมีโรคประจำตัวเป็นเบาหวาน ก็สามารถเริ่มออกกาลังกายด้วยการวิ่งได้ แต่ต้องทำร่วมกับการควบคุมอาหารและมีการพักผ่อนที่เพียงพอ ที่สาคัญคือผู้ป่วยแต่ละราย มักได้รับการรักษาด้วยยาต่างชนิดกัน จึงควรพบหมอเพื่อขอรับคาแนะนำก่อนเริ่มออกกาลังกาย เพื่อปรับยา และวางแผนการวิ่งให้เหมาะสม เพื่อให้ปลอดภัย และเกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการออกกำลังกายด้วยการวิ่ง

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

แหล่งที่มา
แพทย์หญิงศุภรัศมิ์ ทวนนวรัตน์ เวชศาสตร์ฟื้นฟู

แพทย์หญิงศุภรัศมิ์ ทวนนวรัตน์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู แผนกเวชศาสตร์ฟื้นฟู โรงพยาบาลบีเอ็นเอช (BNH) โรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์ และโรงพยาบาลหัวเฉียว

สามารถปรึกษาปัญหาสุขภาพเบื้องต้นกับคุณหมอได้ง่ายๆ ผ่านแอป "Chiiwii ปรึกษาหมอออนไลน์" http://onelink.to/chiiwii

แสดงมากขึ้น