สูตร (ไม่ลับ) สำหรับการปฐมพยาบาล กล้ามเนื้อฉีก ด้วยตนเอง

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

กล้ามเนื้อฉีก (muscle strain) หรือ กล้ามเนื้อกระตุก (pulled muscle) เป็นภาวะที่กล้ามเนื้อเกิดการยืดตัวมากเกินไปหรือเกิดการฉีกขาด มีสาเหตุเกิดมาจากความเหนื่อยล้า การใช้งานกล้ามเนื้อมากเกินไป หรือการใช้กล้ามเนื้ออย่างไม่เหมาะสม โดยสามารถเกิดขึ้นได้กับร่างกายทุกส่วน แต่พบได้บ่อยที่สุดบริเวณหลังส่วนล่าง คอ ไหล่ และเอ็นร้อยหวาย

เมื่อเกิดอาการบาดเจ็บที่กล้ามเนื้อ ใยกล้ามเนื้อและเอ็นที่ยึดกับกล้ามเนื้อจะเกิดการฉีกขาด โดยอาจเกิดขึ้นทั้งหมดหรือเป็นบางส่วน การฉีกขาดของกล้ามเนื้อนี้สามารถส่งผลกระทบต่อหลอดเลือดฝอย ทำให้เกิดเลือดออกภายใน ซึ่งจะปรากฏให้เห็นเป็นรอยฟกช้ำ และอาจรู้สึกเจ็บปวดที่บริเวณนั้นได้

อาการของ กล้ามเนื้อฉีก

อาการของกล้ามเนื้อฉีกได้แก่

  • บวม ฟกช้ำ หรือแดง เนื่องจากได้รับบาดเจ็บ
  • ยังรู้สึกปวดแม้จะอยู่เฉยๆ
  • รู้สึกปวดเมื่อใช้กล้ามเนื้อเฉพาะส่วนหรือข้อต่อที่เชื่อมกล้ามเนื้อส่วนนั้น
  • กล้ามเนื้อหรือเอ็นยึดกล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • ใช้งานกล้ามเนื้อส่วนนั้นไม่คล่องเหมือนปกติ

ในภาวะกล้ามเนื้อฉีกที่ไม่รุนแรง คุณยังสามารถใช้กล้ามเนื้อบริเวณนั้นได้อยู่ แม้จะขาดความยืดหยุ่นและความคล่องตัวไปบ้าง ในกรณีที่กล้ามเนื้อฉีกอย่างรุนแรง จะทำให้เกิดความเจ็บปวดอย่างมากจนแทบไม่สามารถเคลื่อนไหวได้

กล้ามเนื้อฉีกขาดเล็กน้อยหรือปานกลางจะหายไปได้เอง เมื่อเวลาผ่านไป 2-3 สัปดาห์ ขณะที่ภาวะกล้ามเนื้อฉีกอย่างรุนแรงอาจใช้เวลานานหลายเดือน

สาเหตุของอาการกล้ามเนื้อฉีก

ภาวะกล้ามเนื้อฉีก มักเกิดขึ้นโดยทันทีทันใด การได้รับบาดเจ็บหรือเกิดบาดแผล อาจทำให้เกิดกล้ามเนื้อฉีกขาดได้ โดยมีปัจจัยหลายประการที่มักพบว่าเป็นสาเหตุของอาการกล้ามเนื้อฉีกขาด ได้แก่

  • ไม่อบอุ่นร่างกายก่อนเริ่มออกกำลังกาย
  • มีความยืดหยุ่นร่างกายไม่เพียงพอ
  • มีการใช้งานกล้ามเนื้อหนักเกินไป

มีความเชื่อผิดๆ ที่ว่า การออกกำลังกายหนักๆ และการออกกำลังกายที่ใช้แรงมากจะทำให้กล้ามเนื้อฉีกขาดได้ จริงๆ แล้ว สถานการณ์ต่อไปนี้ อาจทำให้คุณเสี่ยงเกิดภาวะกล้ามเนื้อฉีกได้ด้วยเช่นกัน

  • ลื่นล้มหรือเสียการทรงตัว
  • กระโดด
  • วิ่ง
  • โยนของ
  • ยกของหนัก
  • ยกของเมื่ออยู่ในท่าที่ไม่ถนัด

การฉีกขาดของกล้ามเนื้อแบบฉับพลันยังเกิดขึ้นบ่อยในอากาศหนาว ซึ่งเป็นเพราะกล้ามเนื้อจะเกิดตะคริวได้ง่ายกว่าในสภาพอากาศเย็น ดังนั้น เป็นสิ่งสำคัญที่คุณควรจะต้องอบอุ่นร่างกายอย่างเหมาะสม

การปฐมพยาบาลสำหรับภาวะกล้ามเนื้อฉีก

ภาวะกล้ามเนื้อฉีกส่วนมากสามารถรักษาได้ด้วยตัวคุณเอง

อาการบวมหรือการเกิดเลือดออกภายในกล้ามเนื้อ (จากหลอดเลือดที่ฉีกขาด) ควรได้รับการปฐมพยาบาลเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยการใช้ถุงน้ำแข็งประคบ และจัดให้บริเวณที่มีอาการอยู่ในท่าที่สบาย จากนั้นจึงจะใช้การประคบร้อนเมื่อกล้ามเนื้อเริ่มดีขึ้นหรือความรุนแรงเริ่มบรรเทาลงแล้ว การใช้ความร้อนประคบตั้งแต่เริ่มทำให้อาการบวมและความเจ็บปวดรุนแรงมากกว่าเดิมได้

หรือคุณอาจใช้สูตร PRICE ซึ่งประกอบด้วย การปกป้อง (Protection) การพัก (Rest) น้ำแข็ง (Ice) การรัด (Compression) และการยกสูง (Elevation) ซึ่งจะทำให้รักษากล้ามเนื้อฉีกได้ผล ก่อนอื่นให้ถอดเสื้อผ้าและเครื่องประดับทั้งหมดในบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บ จากนั้น ให้ปฏิบัติตามขั้นตอนต่อไปนี้

  • ปกป้อง (Protection) ปกป้องกล้ามเนื้อฉีกไม่ให้เกิดการบาดเจ็บต่อไปอีก
  • การพัก (Rest) ให้บริเวณที่เกิดการบาดเจ็บได้พัก หลีกเลี่ยงการใช้กล้ามเนื้อนั้นสัก 2-3 วัน
  • น้ำแข็ง (Ice) ประคบน้ำแข็งทันทีหลังจากกล้ามเนื้อได้รับบาดเจ็บเพื่อลดอาการบวม ประคบประมาณ 20 นาทีต่อวัน
  • การรัด (Compression) สามารถใช้ผ้ารัดได้ ให้ห่อหุ้มบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บด้วยผ้าพันแบบยืดได้จนกว่าอาการบวมจะยุบลง แต่อย่ารัดแน่นเกินไปเนื่องจากอาจส่งผลกับการไหลเวียนโลหิตได้
  • การยกสูง (Elevation) ถ้าเป็นไปได้ ให้ยกกล้ามเนื้อบริเวณที่ได้รับบาดเจ็บขึ้นให้สูงกว่าระดับหัวใจ

หมายเหตุ: ไม่ควรประคบน้ำแข็งหรือประคบร้อนที่ผิวหนังโดยตรง ให้วางก้อนน้ำแข็งหรือน้ำร้อนบนผ้าหรือผ้าขนหนูพับเป็นทบบนผิวเพื่อปกป้องผิวหนัง และอย่าทำกิจกรรมต่างๆ ที่ทำให้เจ็บปวดเพิ่มขึ้น หรือใช้งานกล้ามเนื้อที่มีอาการ

ควรขอความช่วยเหลือจากแพทย์เมื่อใด

กรณีที่รุนแรงจะต้องได้รับการรักษาอย่างมืออาชีพจากแพทย์ ถ้าการบาดเจ็บไม่ดีขึ้นหลังจากทำการเยียวยาตัวเองโดยวิธีต่างๆ แล้ว ให้ขอความช่วยเหลือจากแพทย์

การป้องกันไม่ให้เกิดการเจ็บปวดกล้ามเนื้อ

  • หลีกเลี่ยงไม่ให้ปวดกล้ามเนื้อด้วยการออกกำลังกายทุกวัน
  • อบอุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกายและเหยียดกล้ามเนื้อหลังจากนั้นด้วย
  • อย่านั่งท่าเดียวนานๆ
  • ยืนหรือนั่งในท่าที่เหมาะสม
  • ยกของอย่างระมัดระวัง
  • สวมรองเท้าที่ใส่สบาย

ตามปกติแล้ว ด้วยการรักษาที่ถูกต้อง คนส่วนใหญ่จะสามารถหายจากอาการกล้ามเนื้อฉีกขาดได้อย่างสมบูรณ์ ส่วนในกรณีที่ซับซ้อนขึ้นก็ควรได้รับการรักษาในโรงพยาบาลเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดโดยปราศจากผลข้างเคียง

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด 

อ่านเพิ่มเติม:

แหล่งที่มา
สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย