คอเลสเตอรอลสูง (High cholesterol)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date 08/02/2021 . 4 mins read
Share now

คอเลสเตอรอลสูง เป็นภาวะหนึ่งที่เกิดขึ้นเมื่อระดับคอเลสเตอรอลในร่างกายสูงกว่าปกติ การมีคอเลสเตอรอลสูงสามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจได้

คำจำกัดความ

คอเลสเตอรอลสูงคืออะไร

คอเลสเตอรอลสูง (High cholesterol) เป็นภาวะหนึ่งที่เกิดขึ้นเมื่อระดับคอเลสเตอรอลในร่างกายสูงกว่าปกติ คอเลสเตอรอลเป็นสารคล้ายขึ้ผึ้งชนิดหนึ่งที่พบในไขมันในเลือด คอเลสเตอรอลมีบทบาทในการสร้างเซลล์ที่แข็งแรงแต่การมีคอเลสเตอรอลสูงสามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจ (heart disease) ได้

เมื่อคุณมีคอเลสเตอรอลสูง คุณอาจมีไขมันสะสมตัวในหลอดเลือด ท้ายที่สุดแล้ว ไขมันที่สะสมตัวเหล่านี้ทำให้เลือดไหลผ่านหลอดเลือดอย่างเพียงพอได้ยาก หัวใจอาจไม่ได้รับเลือดที่มีออกซิเจนได้มากเท่าที่จำเป็น ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดหัวใจวาย (heart attack) กระแสเลือดที่ไปหล่อเลี้ยงสมองที่ลดลง สามารถทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง (stroke)

คอเลสเตอรอลสูงสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรม แต่มักเป็นผลจากไลฟ์สไตล์ที่ไม่ดีต่อสุขภาพ จึงสามารถป้องกันและรักษาได้ อาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการใช้ยาในบางครั้งสามารถช่วยลดคอเลสเตอรอลได้ในระยะยาว

พบได้บ่อยเพียงใด

มีการประมาณการณ์ว่า คอเลสเตอรอลสูงทำให้มีจำนวนผู้เสียชีวิต 2.6 ล้านราย (ร้อยละ 4.5 ของทั้งหมด) ดัชนีวัดความสูญเสียทางสุขภาพ (DALYS) 29.7 ล้าน หรือร้อยละ 2.0 ของ DALYS ทั้งหมด

อย่างไรก็ดี สามารถจัดการได้โดยลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของคอเลสเตอรอลสูง

เป็นที่สังเกตว่าคอเลสเตอรอลสูงไม่มีสัญญาณเตือนหรืออาการ ดังนั้น การตรวจเลือดจึงเป็นวิธีการเดียวในการตรวจคอเลสเตอรอลสูงได้

ควรไปพบหมอเมื่อใด

ให้ปรึกษาแพทย์ว่าคุณควรเข้ารับการตรวจคอเลสเตอรอลหรือไม่ ข้อแนะนำเกี่ยวกับอายุในการตรวจครั้งแรกมีความหลากหลาย มักมีการตรวจซ้ำทุกๆ 5 ปี

หากผลการตรวจไม่อยู่ในช่วงค่าที่เหมาะสม แพทย์อาจแนะนำการตรวจที่บ่อยขึ้น แพทย์ยังอาจแนะนำให้คุณเข้ารับการตรวจบ่อยขึ้นหากคุณมีประวัติครอบครัวที่มีคอเลสเตอรอลสูง โรคหัวใจ หรือความเสี่ยงอื่นๆ เช่น การสูบบุหรี่ เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง

สาเหตุ

สาเหตุของคอเลสเตอรอลสูง

ในร่างกายของคุณ หากคอเลสเตอรอลจะมีการลำเลียงผ่านทางเลือด คอเลสเตอรอลต้องรวมตัวกับโปรตีน การรวมตัวกันของโปรตีนและคอเลสเตอรอลเรียกว่าไลโพโปรตีน (lipoprotein) จากประเภทของคอเลสเตอรอลในไลโพโปรตีน คอเลสเตอรอลมีหลายประเภท ได้แก่

ไลโพโปรตีนความหนาแน่นต่ำ (Low-density lipoprotein (LDL))

LDL หรือคอเลสเตอรอล “ไม่ดี” ลำเลียงอนุภาคคอเลสเตอรอลไปทั่วร่างกาย คอเลสเตอรอล LDL ก่อตัวขึ้นในผนังหลอดเลือด ซึ่งทำให้ผนังหลอดเลือดแข็งและตีบ

ไลโพโปรตีนความหนาแน่นสูง (High-density lipoprotein (HDL))

HDL หรือคอเลสเตอรอล “ดี” เก็บคอเลสเตอรอลส่วนเกินและส่งกลับไปยังตับ

ปัจจัยต่างๆ ควบคุมได้ เช่น การไม่ออกกำลังกาย โรคอ้วน (obesity) และอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพจะทำให้มีคอเลสเตอรอล LDL สูงและคอเลสเตอรอล HDL ต่ำ นอกจากนั้น ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้อาจมีบทบาทอีกด้วย ตัวอย่างเช่น ลักษณะทางพันธุกรรมอาจทำให้ไม่สามารถกำจัดคอเลสเตอรอล LDL ออกจากเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือทำให้ตับสร้างคอเลสเตอรอลมากเกินไป

คำจำกัดความ

คอเลสเตอรอลสูงคืออะไร

คอเลสเตอรอลสูง (High cholesterol) เป็นภาวะหนึ่งที่เกิดขึ้นเมื่อระดับคอเลสเตอรอลในร่างกายสูงกว่าปกติ คอเลสเตอรอลเป็นสารคล้ายขึ้ผึ้งชนิดหนึ่งที่พบในไขมันในเลือด คอเลสเตอรอลมีบทบาทในการสร้างเซลล์ที่แข็งแรงแต่การมีคอเลสเตอรอลสูงสามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจ (heart disease) ได้ 

เมื่อคุณมีคอเลสเตอรอลสูง คุณอาจมีไขมันสะสมตัวในหลอดเลือด ท้ายที่สุดแล้ว ไขมันที่สะสมตัวเหล่านี้ทำให้เลือดไหลผ่านหลอดเลือดอย่างเพียงพอได้ยาก หัวใจอาจไม่ได้รับเลือดที่มีออกซิเจนได้มากเท่าที่จำเป็น ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดหัวใจวาย (heart attack) กระแสเลือดที่ไปหล่อเลี้ยงสมองที่ลดลง สามารถทำให้เกิดโรคหลอดเลือดสมอง (stroke)

คอเลสเตอรอลสูงสามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรม แต่มักเป็นผลจากไลฟ์สไตล์ที่ไม่ดีต่อสุขภาพ จึงสามารถป้องกันและรักษาได้ อาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการใช้ยาในบางครั้งสามารถช่วยลดคอเลสเตอรอลได้ในระยะยาว

พบได้บ่อยเพียงใด 

มีการประมาณการณ์ว่า คอเลสเตอรอลสูงทำให้มีจำนวนผู้เสียชีวิต 2.6 ล้านราย (ร้อยละ 4.5 ของทั้งหมด) ดัชนีวัดความสูญเสียทางสุขภาพ (DALYS) 29.7 ล้าน หรือร้อยละ 2.0 ของ DALYS ทั้งหมด 

อย่างไรก็ดี สามารถจัดการได้โดยลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

อาการ

อาการของคอเลสเตอรอลสูง

เป็นที่สังเกตว่าคอเลสเตอรอลสูงไม่มีสัญญาณเตือนหรืออาการ ดังนั้น การตรวจเลือดจึงเป็นวิธีการเดียวในการตรวจคอเลสเตอรอลสูงได้ 

ควรไปพบหมอเมื่อใด 

ให้ปรึกษาแพทย์ว่าคุณควรเข้ารับการตรวจคอเลสเตอรอลหรือไม่ ข้อแนะนำเกี่ยวกับอายุในการตรวจครั้งแรกมีความหลากหลาย มักมีการตรวจซ้ำทุกๆ 5 ปี

หากผลการตรวจไม่อยู่ในช่วงค่าที่เหมาะสม แพทย์อาจแนะนำการตรวจที่บ่อยขึ้น แพทย์ยังอาจแนะนำให้คุณเข้ารับการตรวจบ่อยขึ้นหากคุณมีประวัติครอบครัวที่มีคอเลสเตอรอลสูง โรคหัวใจ หรือความเสี่ยงอื่นๆ เช่น การสูบบุหรี่ เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง

สาเหตุ

สาเหตุของคอเลสเตอรอลสูง

ในร่างกายของคุณ หากคอเลสเตอรอลจะมีการลำเลียงผ่านทางเลือด คอเลสเตอรอลต้องรวมตัวกับโปรตีน การรวมตัวกันของโปรตีนและคอเลสเตอรอลเรียกว่าไลโพโปรตีน (lipoprotein) จากประเภทของคอเลสเตอรอลในไลโพโปรตีน คอเลสเตอรอลมีหลายประเภท ได้แก่ 

ไลโพโปรตีนความหนาแน่นต่ำ (Low-density lipoprotein (LDL)) 

LDL หรือคอเลสเตอรอล “ไม่ดี” ลำเลียงอนุภาคคอเลสเตอรอลไปทั่วร่างกาย คอเลสเตอรอล LDL ก่อตัวขึ้นในผนังหลอดเลือด ซึ่งทำให้ผนังหลอดเลือดแข็งและตีบ

ไลโพโปรตีนความหนาแน่นสูง (High-density lipoprotein (HDL))

HDL หรือคอเลสเตอรอล “ดี” เก็บคอเลสเตอรอลส่วนเกินและส่งกลับไปยังตับ 

ปัจจัยต่างๆ ควบคุมได้ เช่น การไม่ออกกำลังกาย โรคอ้วน (obesity) และอาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพจะทำให้มีคอเลสเตอรอล LDL สูงและคอเลสเตอรอล HDL ต่ำ นอกจากนั้น ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้อาจมีบทบาทอีกด้วย ตัวอย่างเช่น ลักษณะทางพันธุกรรมอาจทำให้ไม่สามารถกำจัดคอเลสเตอรอล LDL ออกจากเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือทำให้ตับสร้างคอเลสเตอรอลมากเกินไป  

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของคอเลสเตอรอลสูง

คุณอาจมีความเสี่ยงมากขึ้นสำหรับภาวะนี้หากมีภาวะดังต่อไปนี้

  • อาหารที่ไม่ดีต่อสุขภาพ: การรับประทานไขมันอิ่มตัวที่พบในผลิตภัณฑ์จากสัตว์ และไขมันทรานส์ที่พบในคุกกี้และแครกเกอร์ที่อบขายบางประเภท สามารถเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลได้ อาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง เช่น เนื้อแดงและผลิตภัณฑ์จากนมที่อุดมไปด้วยไขมัน จะเพิ่มคอเลสเตอรอลโดยรวมได้อีกด้วย
  • โรคอ้วน: การมีดัชนีมวลกาย (body mass index (BMI)) 30 หรือสูงกว่าทำให้มีความเสี่ยงสำหรับคอเลสเตอรอลสูง 
  • มีรอบเอวขนาดใหญ่: ความเสี่ยงเพิ่มสูงขึ้นหากคุณเป็นผู้ชายที่มีรอบเอวอย่างน้อย 40 นิ้ว (102 เซนติเมตร) หรือผู้หญิงที่มีรอบเอวอย่างน้อย 35 นิ้ว (89 เซนติเมตร) 
  • ขาดการออกกำลังกาย: การออกกำลังกายช่วยกระตุ้น HDL ของร่างกายหรือคอเลสเตอรอล “ดี” ในขณะที่เพิ่มขนาดของอนุภาคที่ก่อตัวเป็น LDL หรือคอเลสเตอรอล “ไม่ดี” ซึ่งทำให้เป็นอันตรายน้อยลง 
  • การสูบบุหรี่: การสูบบุหรี่ทำให้ผนังหลอดเลือดเสียหาย ซึ่งอาจทำให้มีไขมันสะสมตัว การสูบบุหรี่ยังลดระดับ HDL หรือคอเลสเตอรอล “ดี” 
  • เบาหวาน: น้ำตาลในเลือดสูงทำให้เกิดคอเลสเตอรอล LDL ที่สูงขึ้นและลดคอเลสเตอรอล HDL น้ำตาลในเลือดสูงยังทำให้ผนังหลอดเลือดเสียหายอีกด้วย 

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลที่นำเสนอในที่นี่ ไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

การวินิจฉัยคอเลสเตอรอลสูง

หากคุณสงสัยว่ามีคอเลสเตอรอลสูงหรือไม่ แพทย์จะให้มีการตรวจเลือดเพื่อตรวจหาภาวะนี้

การตรวจเลือดเพื่อตรวจระดับคอเลสเตอรอล ซึ่งเรียกว่า lipid panel หรือ lipid profile มักแสดงให้เห็นถึง

  • คอเลสเตอรอลทั้งหมด 
  • คอเลสเตอรอล LDL 
  • คอเลสเตอรอล HDL 
  • ไตรกลีเซอไรด์ ซึ่งเป็นไขมันในเลือดชนิดหนึ่ง 

สำหรับการตรวจที่ถูกต้องมากที่สุด ให้งดรับประทานหรือดื่มสิ่งใดๆ (ยกเว้นน้ำ) เป็นเวลา 9 ถึง 12 ชั่วโมงก่อนมีการเจาะตัวอย่างเลือด

ค่ามาตรฐานปกติของระดับคอเลสเตอรอลอาจแตกต่างกันออกไปในห้องปฏิบัติการแต่ละแห่ง โปรดขอข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลการตรวจจากแพทย์

การรักษาคอเลสเตอรอลสูง 

การเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ เช่น การออกกำลังกายและการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์เป็นการป้องกันด่านแรกสำหรับคอเลสเตอรอลสูง แต่หากคุณได้มีการเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์ที่สำคัญเหล่านี้แล้วและระดับคอเลสเตอรอลยังคงมีค่าสูง แพท์อาจแนะนำให้ใช้ยา 

จากปัจจัยต่างๆ ซึ่งได้แก่ ปัจจัยเสี่ยงส่วนบุคคล อายุ สุขภาพในปัจจุบันและอาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น มีทางเลือกเฉพาะในการใช้ยาหรือการใช้ยาร่วมกัน ทางเลือกโดยทั่วไป ได้แก่

  • ยาสแตติน (Statins): สามารถต้านสารที่ตับใช้สร้างคอเลสเตอรอล ทำให้ตับกำจัดคลอเรสเตอรอลจากเลือดได้ ยาสแตตินยังอาจช่วยให้ร่างกายดูดซึมคอเลสเตอรอลกลับจากที่สะสมตัวที่ผนังหลอดเลือดได้ ซึ่งช่วยป้องกันโรคหลอดเลือดหัวใจ (coronary artery disease) ได้
  • ยา Bile-acid-binding resins: ตับใช้คอเลสเตอรอลเพื่อสังเคราะห์กรดน้ำดี ซึ่งเป็นสารชนิดหนึ่งที่จำเป็นสำหรับการย่อยอาหาร ยาดังกล่าวลดคอเลสเตอรอลในทางอ้อมโดยการยึดตัวตับกรดน้ำดี ทำให้ตับใช้คอเลสเตอรอลส่วนเกินเพื่อสังเคราะห์กรดน้ำดีให้มากขึ้น ซึ่งลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด 
  • ยา Cholesterol absorption inhibitors: ลำไส้เล็กดูดซึมคอเลสเตอรอลจากอาหารและปลดปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด ยาอีเซทิไมบ์ (ezetimibe) (Zetia) ช่วยลดคอเลสเตอรอลในเลือดโดยการจำกัดการดูดซึมคอเลสเตอรอลในอาหาร ยาอีเซทิไมบ์สามารถใช้ร่วมกับยาสแตติน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการปฏิบัติตนขั้นพื้นฐาน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการคอเลสเตอรอลสูง 

การปฏิบัติตามข้อควรปฏิบัติเหล่านี้อาจช่วยป้องกันภาวะนี้ได้ 

  • รับประทานอาหารที่มีเกลือต่ำ ซึ่งได้แก่ ผลไม้ ผัก และธัญพืชเต็มเมล็ดจำนวนมาก 
  • จำกัดปริมาณไขมันจากสัตว์และใช้ไขมันที่ดีพอประมาณ
  • ลดน้ำหนักส่วนเกินและรักษาน้ำหนักที่เหมาะสม 
  • เลิกสูบบุหรี่
  • ออกกำลังกายในวันส่วนใหญ่ของสัปดาห์เป็นเวลาอย่างน้อย 30 นาที  
  • ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์พอประมาณ

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ 

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด 

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

คอเลสเตอรอลสูง ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ ที่คุณควรระวัง

ปัญหา คอเลสเตอรอลสูง ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ จากการศึกษาพบว่าผู้ที่มีปริมาณไขมันในเลือดมาก จนหลอดเลือดเกิดการตีบตัน จนลำเสียงเลือดได้ยากมีโอกาสเกิดโรคหัวใจ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by ชลธิชา จันทร์วิบูลย์

ผ่าตัดกระเพาะอาหาร (Gastric Sleeve Surgery)

แน่นอนว่าวิธีการลดความอ้วนนั้นมีอยู่หลายวิธีด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย ควบคุมอาหาร ศัลยกรรม หรือแม้แต่วิธีทางการแพทย์อย่างการ ผ่าตัดกระเพาะอาหาร

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

สูตรข้าวกล้องผัดสับปะรดใส่อกไก่

สูตรข้าวกล้องผัดสับปะรดใส่อกไก่ เป็นอีกหนึ่งสูตรอาหารที่ทาง Hello คุณหมออยากแนะนำให้ลองทำทานกันที่บ้าน เนื่องจากมีคุณค่าทางโภชนาการและเป็นประโยชน์ต่อร่างกาย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

ตีแผ่ความสัมพันธ์ระหว่าง คอเลสเตอรอลกับโรคหัวใจ มันเป็นยังไงกันแน่?

รายงานระบุว่า คอเลสเตอรอลกับโรคหัวใจ มีส่วนเกี่ยวข้องกัน เมื่อจำนวนของคอเลสเตอรอลในผนังหลอดเลือดเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้เกิดโรคหัวใจชนิดต่างๆ ตามมา

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by เธียรธัช มีโภคา