ภูมิแพ้นม (Milk Allergy)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date กรกฎาคม 15, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

ภูมิแพ้นม (Milk Allergy) คือปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกันต่อโปรตีนชนิดหนึ่งในน้ำนมสัตว์ มักจะเกิดจากโปรตีนอัลฟ่า เอส1-เคซีน (alpha S1-casein) ในนมวัว

คำจำกัดความ

ภูมิแพ้นม คืออะไร

ภูมิแพ้นม (milk allergy) คือปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกันต่อโปรตีนชนิดหนึ่งในน้ำนมสัตว์ มักจะเกิดจากโปรตีนอัลฟ่า เอส1-เคซีน (alpha S1-casein) ในนมวัว สาเหตุส่วนใหญ่นั้นมักเกิดจากนมวัว แต่นมแกะ นมแพะ นมควาย และนมจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆ ก็สามารถทำให้เกิดอาการนี้ได้

อาการแพ้นั้นมักจะในเวลาไม่กี่นาทีถึงหลายชั่วโมง หลังจากที่ได้บริโภคนมเข้าไปแล้ว สัญญาณและอาการของการแพ้ มีตั้งแต่ระดับเบาไปจนถึงรุนแรง และอาจมีอาการหายใจมีเสียงหวีด อาเจียน ลมพิษและปัญหาที่ระบบทางเดินอาหาร ในบางครั้งอาการภูมิแพ้นมอาจทำให้เกิดภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง (Anaphylaxis) ซึ่งเป็นอาการที่รุนแรงถึงชีวิต

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ

ในบางครั้งอาการภูมิแพ้นมนั้น อาจสับสนกับภาวะการย่อยแลคโตสผิดปกติ (lactose intolerance) เพราะมีอาการคล้ายกัน แต่สองโรคนี้แตกต่างกันอย่างมาก โดยภาวะการย่อยแลคโตสผิดปกตินั้นจะเกิดขึ้น หากคนๆ นั้นขาดเอนไซม์แลคเตส (Lactase) ในลำไส้ ที่จะเผาผลาญน้ำตาลแลคโทสในนม

ภูมิแพ้นม พบได้บ่อยแค่ไหน

นมวัวเป็นสาเหตุหลักของอาการแพ้ในเด็กเล็ก และเป็นหนึ่งในแปดอาหารที่เป็นสาเหตุของอาการภูมิแพ้ใน 90% ของเด็ก สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดปรึกษากับแพทย์

อาการ

อาการของภูมิแพ้นม

อาการของ ภูมิแพ้นม นั้นแตกต่างไปในแต่ละคน มักจะเกิดขึ้นในเวลาไม่กี่นาทีถึงหลายชั่วโมงหลังจากที่ดื่มนม หรือรับประทานอาหารที่มีส่วนประกอบของนม

สัญญาณและอาการที่เกิดในทันทีหลังจากการบริโภคนมเข้าไปแล้ว อาจมีอาการดังนี้

  • ลมพิษ
  • หายใจมีเสียงหวีด
  • อาเจียน

สัญญาณและอาการที่ใช้เวลาในการเกิดนานกว่า มีดังนี้

  • ถ่ายอุจจาระเหลว ซึ่งอาจจะมีเลือดปะปน
  • ท้องร่วง
  • ปวดท้อง
  • ไอและหายใจมีเสียงหวีด
  • น้ำมูกไหล
  • น้ำตาไหล
  • ผื่นคันที่ผิวหนัง มักจะเกิดบริเวณรอบปาก
  • มีอาการโคลิคในทารก

ภูมิแพ้นมหรือการย่อยนมผิดปกติ

ภูมิแพ้นมที่แท้จริงนั้น แตกต่างจากการย่อยโปรตีนนมที่ผิดปกติ เพราะอาการย่อยนมผิดปกติไม่ได้เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน อาการย่อยนมผิดปกติมีอาการที่แตกต่างกัน และต้องรักษาแตกต่างจากภูมิแพ้นม

สัญญาณและอาการทั่วไปของอาการย่อยนมผิดปกตินั้น ได้แก่ ปัญหาระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืด มีแก๊ส หรือท้องร่วง หลังจากที่บริโภคนมหรือผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของนมเข้าไปแล้ว

ภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง

ภูมิแพ้นมสามารภทำให้เกิดภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง ซึ่งเป็นปฏิกิริยารุนแรงถึงชีวิต ที่ทำให้หลอดลมแคบลงและอุดตันลมหายใจ นมเป็นสาเหตุอันดับสาม ถัดจากถั่วลิสงและถั่วจากพืชยืนต้น เช่น อัลมอนด์ มะม่วงหิมพานต์ แมคคาเดเมียฯลฯ ที่ทำให้เกิดภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง หากคุณหรือลูกของคุณมีปฏิกิริยากับนม ไม่ว่าจะเบาแค่ไหนก็ตาม ควรแจ้งให้แพทย์ทราบในทันที เพื่อจะได้ตรวจสอบว่าเป็นภูมิแพ้นมหรือไม่ เพื่อที่คุณจะได้หลีกเลี่ยงปฏิกิริยาที่จะเกิดขึ้นต่อไป

ภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงคืออาการฉุกเฉิน ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการรักษาโดยทันที ด้วยการฉีดสารอะดรีนาลีนอย่างอิพิเนฟริน (Epinephrine) แล้วนำส่งเข้าห้องฉุกเฉิน สัญญาณและอาการที่อาจจะเกิดในทันทีหลังจากบริโภคนมเข้าไปแล้ว มีดังนี้

  • หลอดลมตีบ รวมไปจนถึงอาการบวมที่ลำคอ ทำให้หายใจได้ลำบาก
  • หน้าแดง
  • คัน
  • ช็อค และมีความดันเลือดลลดลง

อาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษาหมอของคุณ

ควรไปพบหมอเมื่อไร

ถ้าคุณมีอาการใดๆ ที่กล่าวมาข้างต้น หรือมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษากับคุณหมอ เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดจึงควรพูดคุยกับหมอ เพื่อหาแนวทางในการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของภูมิแพ้นม

โรคภูมิแพ้อาหารทั้งหมด เกิดขึ้นจากการทำงานที่ผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ระบบภูมิคุ้มกันของคุณระบุว่า โปรตีนนมบางชนิดนั้นเป็นอันตราย ทำให้มีการผลิตอิมมูโนโกลบุลิน อี (Immunoglobulin E) ซึ่งเป็นแอนติบอดี้ออกมาต่อต้านโปรตีน (สารก่อภูมิแพ้) ในครั้งถัดไปที่คุณสัมผัสกับโปรตีนเหล่านี้อีก แอนติบอดี้อิมมูโนโกลบุลิน อี ก็จะจดจำและส่งสัญญาณให้ระบบภูมิคุ้มกันปล่อยฮิสทามีน (Histamine) และสารเคมีอื่นๆ ทำให้เกิดสัญญาณและอาการแพ้

มีโปรตีนในนมวัวอยู่สองชนิดหลัก ที่สามารถทำให้เกิดอาการแพ้ ได้แก่

คุณหรือลูกของคุณอาจจะแพ้โปรตีนนมทั้งหนึ่งหรือสองชนิด โปรตีนเหล่านี้อาจจะยากต่อการหลีกเลี่ยง เพราะมันอาจจะอยู่ในอาหารแปรรูปบางอย่างด้วย และคนส่วนใหญ่ที่มีปฏิกิริยากับนมวัว มักจะมีปฏิกิริยากับนมแกะ นมแพะ และนมความด้วยเช่นกัน ในกรณีที่พบได้น้อยกว่า ก็คือคนที่มีอาการแพ้นมวัวอาจจะแพ้นมถั่วเหลืองด้วย

โรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากโปรตีนในอาหาร (Food protein-induced enterocolitis syndrome)

ในบางครั้งอาหารก่อภูมิแพ้ อาจจะก่อให้เกิดอาการแพ้อาหารแบบล่าช้า (Delayed food allergy) แม้ว่าอาหารใดๆ ก็สามารถเป็นตัวกระตุ้นได้ แต่นมนั้นเป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบได้ทั่วไป ปฏิกิริยาทั่วไปภายหลังการรับประทานอาหารตัวกระตุ้นเข้าไป คือการอาเจียนและท้องร่วง มักจะเกิดขึ้นหลังจากผ่านไปหลายชั่วโมงมากกว่าในทันที

ที่ไม่เหมือนกันอาการแพ้อาหารบางชนิดก็คือ โรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากโปรตีนในอาหาร มักจะหายเมื่อเวลาผ่านไป วิธีการป้องกันโรคลำไส้อักเสบที่เกิดจากโปรตีนในอาหาร ก็คือการหลีกเลี่ยงนมและผลิตภัณฑ์ที่ทำจากนม เช่นเดียวกันกับวิธีการป้องกันโรคภูมิแพ้นมอื่นๆ

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของโรคภูมิแพ้นม

  • โรคภูมิแพ้อื่นๆ เด็กส่วนมากที่เป็นโรคภูมิแพ้นม มักจะเป็นโรคภูมิแพ้อื่นๆด้วยเช่นกัน โดยมักจะเป็นโรคภูมิแพ้นมก่อน
  • ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (Atopic Dermatitis) เด็กที่เป็นโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนังซึ่งก็คือโรคอักเสบที่ผิวหนังเรื้อรังทั่วไปนั้น มักจะมีอาการภูมิแพ้อาหารด้วยเช่นกัน
  • ประวัติในครอบครัว ความเสี่ยงของการเป็นโรคภูมิแพ้อาหารจะเพิ่มมากขึ้น หากมีพ่อหรือแม่เป็นโรคภูมิแพ้อาหารหรือภูมิแพ้อื่นๆ เช่น ไข้ละอองฟาง (hay fever) โรคหืดหอบ (Asthma) โรคลมพิษ (hives) และโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรัง (Eczema)
  • โรคภูมิแพ้นมนั้นจะพบมากในเด็ก เมื่อโตขึ้นระบบทางเดินอาหารจะแข็งแรงขึ้น และร่างกายก็มักจะไม่ค่อยมีปฏิกิริยากับนมแล้ว

การวินิจฉัยโรคและการรักษาโรค

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์ทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคภูมิแพ้นม

ผู้เชี่ยวชาญเรื่องโรคภูมิแพ้จะซักประวัติของคุณ เช่น ถามว่าคุณรับประทานอะไรไป อาการที่คุณเป็น ระยะเวลาของอาการนั้น และวิธีที่คุณใช้เพื่อบรรเทา

วิธีการตรวจสอบโรคภูมิแพ้โดยทั่วไปคือการสะกิดผิว (skin-prick test) หรือการตรวจเลือด ทั้งสองวิธีทำเพื่อหาแอนติบอดี้อิมมูโนโกลบุลิน อี ที่ผลิตขึ้นมา เมื่อร่างกายของคุณสัมผัสกับสารกระตุ้น แอนดิบอดี้นี้จะกระตุ้นให้ปล่อยสารเคมีซึ่งทำให้เกิดอาการแพ้

ในการสะกิดผิวนั้นจะใช้ของเหลวที่ประกอบไปด้วยนม หรือสารสกัดโปรตีนนม มาทาที่ปลายแขนหรือที่หลัง ผิวของคุณจะถูกสะกิดด้วยแท่งโลหะขนาดเล็กและปลอดเชื้อ ทำให้ของเหลวนั้นซึมเข้าไปในผิว หากมีรอยสีแดงเข้มขึ้นมา โดยปกติแล้วมักจะภายใน 15 ถึง 20 นาที นั่นอาจบ่งบอกถึงอาการแพ้

ในการตรวจเลือดนั้น จะตรวจสอบตัวอย่างเลือดเพื่อหาแอนติบอดี้อิมมูโนโกลบุลิน อี ซึ่งผลจะแสดงออกมาเป็นค่าเชิงตัวเลข

นักวิจัยแนะนำว่า โปรตีนนมบางชนิด (เคซีนและโปรตีนอีกสองชนิดที่พบในเวย์คือ แอลฟา แล็คตัลบูมิน และเบต้า แล็คตัลบูมิน) นั้นมักจะก่อให้เกิดปฏิกิริยาที่รุนแรง การตรวจเลือดแบบใหม่ที่เรียกว่าการทดสอบส่วนประกอบ (component test) สามารถช่วยให้บ่งชี้ความเสี่ยงในการเกิดปฏิกิริยาที่รุนแรง โดยการมองหาอาการแพ้ที่เกิดขึ้นกับโปรตีนเหล่านั้น

วิธีการตรวจสอบอีกอย่างนึงคือ การลองรับประทานอาหารที่เสี่ยงว่าจะแพ้ โดยคุณจะต้องลองรับประทานสาร ที่มีส่วนประกอบของนมหรือนมผง ในปริมาณเล็กน้อย ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ เพื่อดูว่ามีอาการอะไรหรือไม่ เนื่องจากอาจจะเกิดปฏิกิริยาที่รุนแรงได้ จึงจำเป็นต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิแพ้ หรืออยู่ในโรงพยาบาล โดยมีอุปกรณ์และยาฉุกเฉินเตรียมพร้อมไว้

การรักษาภูมิแพ้นม

วิธีเดียวที่จะป้องกันโรคภูมิแพ้นมคือ การหลีกเลี่ยงนมและโปรตีนจากนม ซึ่งอาจจะเป็นเรื่องยาก เพราะนมนั้นเป็นส่วนประกอบในอาหารหลายๆ อย่าง และในบางครั้งคนที่เป็นโรคภูมิแพ้นม อาจสามารถทนต่อนมในบางรูปแบบได้ เช่น นมที่ถูกทำให้ร้อนในอาหารอบ หรือนมแปรรูปบางชนิด เช่น โยเกิร์ต โปรดปรึกษากับหมอว่า คุณควรหลีกเลี่ยงอะไร

แม้คุณจะพยายามหลีกเลี่ยงแล้ว แต่คุณและลูกของคุณก็ยังมีโอกาสที่จะเผลอบริโภคนมเข้าไปได้ ยาอย่างเช่นยาต้านฮิสตามีน (antihistamines) อาจจะช่วยลดสัญญาณและอาการแพ้ในระดับเบาได้ หลังจากที่สัมผัสกับนม ควรใช้ยาต้านฮิสตามีนเพื่อบรรเทาอาการไม่สบาย

หากคุณและลูกของคุณมีอาการภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง อาจจำเป็นต้องฉีดสารอะดรีนาลีนอย่างอิพิเนฟรินฉุกเฉิน แล้วนำส่งห้องฉุกเฉิน หากคุณมีความเสี่ยงว่าจะมีอาการรุนแรง ควรพกกระบอกฉีดอิพิเนฟริน (ยี่ห้อEpiPen ยี่ห้อAuvi-Q และอื่นๆ) ตลอดเวลา ให้คุณหมอสอนวิธีการใช้งาน เพื่อที่คุณจะได้เตรียมพร้อมสำหรับเหตุการณ์ฉุกเฉิน

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์หรือการเยียวยาตนเองที่จะช่วยรับมือกับภูมิแพ้นม

ลักษณะไลฟ์สไตล์และการเยียวยาด้วยตนเองต่อไปนี้ อาจจะช่วยรับมือกับอาการของคุณ การเป็นโรคภูมิแพ้นมอย่างรุนแรง หรือมีลูกที่มีอาการแพ้อย่างรุนแรงถึงชีวิตนั้นเป็นเรื่องที่เครียด การพูดคุยกับคนที่มีปัญหาคล้ายเดียวกับอาจจะช่วยได้ นอกจากให้ความช่วยเหลือและให้กำลังใจแล้ว พวกเขาอาจสามารถแนะนำเทคนิคมีประโยชน์บางอย่าง เช่น วิธีจัดการกับบุคลากรในโรงเรียน เพื่อให้แน่ใจว่าลูกของคุณจะได้รับการดูแลทางการแพทย์ที่ถูกต้อง

หากคุณมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำความเข้าใจให้ดีขึ้นถึงทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

เชื้อราสีดำ ภัยจากสิ่งรอบข้าง ที่ควรหลีกเลี่ยง ก่อนเกิดโรคภูมิแพ้

เชื้อราสีดำ (Black mold) คือราชนิดหนึ่งที่มีลักษณะเป็นสีดำ เกาะกลุ่มกันเป็นก้อน และมักเติบโตได้รวดเร็วในสภาวะอากาศที่อบชื้น เช่น ห้องน้ำ พรมเช็ดเท้า เป็นต้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

เอ๊ะ? ตกลง เราเป็น ภูมิแพ้ หรือ ไข้หวัด กันแน่นะ

ไข้หวัดกับอาการภูมิแพ้นั้นมีอาการที่คล้ายคลึงกันมาก จนบางครั้งไม่สามารถแยกได้ว่าอาการที่เป็นอยู่นั้นคือ ภูมิแพ้ หรือ ไข้หวัด กันแน่

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เคล็ดลับสุขภาพ, สุขภาพชีวิตที่ดี เมษายน 1, 2020 . เวลาในการอ่าน

แพ้ผงซักฟอก จนผื่นแดงขึ้นเต็มฝ่ามือ สามารถรักษาได้อย่างไร

ขณะที่คุณทำงานบ้านอย่างการซักผ้าอาจเสี่ยงที่ทำให้คุณ แพ้ผงซักฟอก ได้และทำให้สุขภาพผิวหนังคุณแย่ลง วันนี้ Hello คุณหมอ จึงมีวิธีป้องกันสำหรับอาการนี้มาฝากกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
โรคผิวหนัง, เคล็ดลับสุขภาพ, ศูนย์สุขภาพ มีนาคม 20, 2020 . เวลาในการอ่าน

อาการแพ้แตงโม อีกหนึ่งอาการแพ้อาหาร ที่อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ

อาการแพ้แตงโม (Watermelon Allergy) เป็นอาการที่มีความเชื่อมโยงกับโรคภูมิแพ้ของแต่ละบุคคล ที่อาจทำให้คุณได้รับผลข้างเคียงรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิตได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
Uncategorized มีนาคม 18, 2020 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

แพ้กีวี่-สาเหตุ-อาการ

กินกีวี่แล้วคันยุบยิบ หรือว่าคุณอาจจะ แพ้กีวี่

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 23, 2020 . เวลาในการอ่าน
ขี้ตาเยอะ-สัญญาณบอกโรค-ที่ไม่ควรมองข้าม

ขี้ตาเยอะ สัญญาณบอกโรค ที่ไม่ควรมองข้าม

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 22, 2020 . เวลาในการอ่าน
คัดจมูก-สาเหตุ-วิธีดูแล

คัดจมูก หายใจไม่ออก เป็นเพราะอะไร และจะดูแลตัวเองอย่างไรได้บ้าง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 22, 2020 . เวลาในการอ่าน
ภูมิแพ้ข้าวโพด-แพ้อาหาร

ภูมิแพ้ข้าวโพด อาการแพ้อาหาร อาจส่งผลเสียต่อร่างกายได้มากกว่าที่คุณคิด

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 12, 2020 . เวลาในการอ่าน