วัณโรคปอด (Pulmonary Tuberculosis)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date กุมภาพันธ์ 21, 2020
Share now

คำจำกัดความ

วัณโรคปอด คืออะไร

วัณโรคปอด (Pulmonary tuberculosis) คืออาการติดเชื้อแบคทีเรียที่ปอด เป็นวัณโรคประเภทที่อันตรายที่สุด เนื่องจากวัณโรคปอดนั้นมักจะสามารถแพร่กระจายไปสู่ผู้อื่นได้ง่าย วัณโรคปอดนั้นอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตหากไม่ได้รับการรักษา ผู้ป่วยวัณโรคปอดกว่า 50% มักจะเสียชีวิต

วัณโรคปอด พบได้บ่อยแค่ไหน

วัณโรคปอดเป็นโรคติดต่อที่เคยระบาดในช่วงสมัยศตวรรษที่ 18 และ 19 ในแถบอเมริกาเหนือและยุโรป หลังจากที่มีการค้นพบยาปฏิชีวนะ เช่น สเตร็ปโตมัยซิน (streptomycin) และโดยเฉพาะยาต้านวัณโรค ไอโซไนอาซิค (isoniazid) ประกอบกับการพัฒนาความเป็นอยู่พื้นฐานของคนให้ดีขึ้น ทำให้แพทย์สามารถรักษา และควบคุมการแพร่กระจายของวัณโรคได้

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา จำนวนของผู้ที่เป็นวัณโรคปอดในประเทศอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ก็ลดจำนวนลง อย่างไรก็ตาม วัณโรคปอดยังคงติด 10 อันดับสาเหตุการตายทั่วโลกตามข้อมูล จากองค์การอนามัยโลก (WHO) โดยประมาณการว่า จำนวนผู้ที่ถูกวินิจฉัยว่าเป็นวัณโรคปอดประมาณ 95 เปอร์เซ็นต์ รวมถึงการตายที่เกี่ยวข้องกับวัณโรค เกิดขึ้นในหมู่ประเทศกำลังพัฒนา

จากที่กล่าวมาข้างต้น การปกป้องตนเองจากวันโรคปอดจึงเป็นเรื่องสำคัญ จากข้อมูลสมาคมสุขภาพปอดอเมริกัน (American Lung Association) คนจำนวนมากกว่า 9.6 ล้านคนมีเชื้อวัณโรคในระยะแสดงอาการ ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษา สามารถทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่ทำให้เสียชีวิตได้ เช่น ปอดเสียหายแบบถาวร สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดปรึกษากับหมอ

อาการ

อาการของวัณโรคปอดเป็นอย่างไร

วัณโรคในระยะแรกอาจจะไม่แสดงอาการ เมื่อแสดงอาการแล้ว อาจมีอาการดังนี้

อาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษากับหมอของคุณ

ควรไปพบหมอเมื่อไร

ถ้าคุณมีอาการใดๆ ที่กล่าวมาข้างต้น หรือมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษากับคุณหมอ เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนมีความแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดจึงควรพูดคุยกับหมอ เพื่อหาแนวทางในการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของวัณโรคปอด

วัณโรคปอดนั้นสามารถแพร่กระจายติดต่อกันได้ผ่านทางอากาศ หมายความว่าคุณสามารถติดเชื้อ ไมโคแบคทีเรียม ทูเบอร์คูโลซิส (M.tuberculosis) หลังจากที่คุณหายใจเอาอากาศที่ผู้ป่วยเป็นวัณโรคหายใจออกมา ซึ่งสามารถมาจาก

เชื้อโรคสามารถอยู่ในอากาศได้นานหลายชั่วโมง ทำให้คุณมีโอกาสสูดเข้าไป แม้จะไม่มีผู้ป่วยวัณโรคปอดอยู่ในห้องแล้วก็ตาม แต่โดยปกติแล้วคุณจำเป็นต้องใกล้ชิดกับผู้ที่ป่วยเป็นวัณโรคปอดเป็นเวลานาน ถึงจะสามารถติดโรคได้

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดวัณโรคปอด

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดวัณโรคปอดนั้นมีอยู่มากมาย เช่น

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์ทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยอาการวัณโรคปอด

คุณหมออาจจะตรวจร่างกาย ซึ่งอาจจะปรากฏสิ่งเหล่านี้ให้เห็น

  • นิ้วมือหรือนิ้วเท้ามีอาการโป่งบวม (สำหรับคนที่มีอาการหนัก)
  • มีรอยช้ำหรือมีตุ่มใสที่คอ หรือบริเวณอื่น ๆ
  • มีน้ำคั่งในช่องเยื่อหุ้มปอด

การตรวจสอบอาจะเป็นไปตามขั้นตอนดังนี้

  • การส่องกล้องตรวจหลอดลม (Bronchoscopy)
  • ตรวจเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ทรวงอก (Chest CT scan)
  • เอ็กซเรย์หน้าอก
  • ตรวจวัดระดับสารอินเตอร์เฟอรอน-แกรมม่าในเลือด (Interferon-gamma release blood test) เช่น การตรวจควอนติเฟอร์รอนทีบีโกล์ด (QFT-Gold test) เพื่อหาการติดเชื้อวัณโรคปอด (ทั้งที่แสดงอาการหรือติดเชื้อในอดีต)
  • การตรวจเพาะเชื้อจากเสมหะ
  • การเจาะโพรงเยื่อหุ้มปอด (Thoracentesis) เป็นขั้นตอนในการกำจัดของเหลวที่อยู่ระหว่างส่วนบุภายนอกปอดและผนังอก
  • การตรวจคัดกรองวัณโรค (Tuberculin skin test หรือ PPD test)
  • การตัดเนื้อเยื่อส่วนที่ติดเชื้อไปตรวจ

วิธีรักษาวัณโรคปอด

เป้าหมายของการรักษา คือเพื่อรักษาอาการติดเชื้อ ด้วยยาที่สามารถต่อสู้กับเชื้อแบคทีเรียวัณโรคได้ วัณโรคปอดในขั้นแสดงอาการ จะรักษาโดยการใช้ยาหลายๆ ชนิด (ตามปกติคือ 4 ชนิด) ผู้ป่วยต้องรับประทานยาไปเรื่อยๆ จนกว่าผลจากแล็บจะบอกว่า ยาตัวไหนที่ใช้ได้ผล

คุณอาจจำเป็นต้องรับประทานยาที่แตกต่างกันในแต่ละเวลาของวัน เป็นระยะเวลานานกว่า 6 เดือนหรือมากกว่านั้น โดยรับประทานยาตามคำแนะนำของหมออย่างเคร่งครัด

หากคุณไม่ได้รับยารักษาวัณโรคตามที่คุณควรจะรับ อาจทำให้รักษาอาการติดเชื้อได้ยากยิ่งกว่าเดิม แบคทีเรียวัณโรคอาจเกิดอาการดื้อยาได้ นั่นหมายถึงยาชนิดนั้นจะใช้รักษาไม่ได้ผลอีก

สำหรับคนที่ไม่ได้รับประทานยาทั้งหมดตามคำสั่งแพทย์ คุณหมออาจจะต้องมีการเฝ้าดูให้ผู้ป่วยรับประทานยาตามใบสั่งยา และอาจมีการนัดโดยตรงเพื่อตรวจสอบผลของการรักษา ในกรณีนี้มักมีการให้ยา 2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์

คุณอาจจำเป็นต้องอยู่ที่บ้านหรืออยู่ที่โรงพยาบาลเป็นเวลา 2 ถึง 4 สัปดาห์เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของโรค จนกว่าโรคของคุณจะไม่ติดต่อสู่ผู้อื่นอีกแล้ว

คุณหมอจำเป็นต้องรายงานอาการวัณโรคของคุณให้สำนักงานสาธารณสุขใกล้บ้าน เพื่อเป็นการทำให้แน่ใจว่าทีมหมอที่ดูแลคุณจะให้การดูแลคุณอย่างดีที่สุด

การเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์หรือการเยียวยาตนเองที่จะช่วยรับมือวัณโรคปอด

การหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับโรควัณโรคปอดอาจจเป็นเรื่องยาก หากคุณทำงานในสภาพแวดล้อมที่ต้องพบเจอผู้ป่วยวัณโรคอยู่บ่อยครั้ง หรือหากคุณต้องคอยดูแลเพื่อนหรทอคนครอบครัวที่ป่วยเป็นวัณโรคปอด

เคล็ดลับเล็กๆ น้อยๆ ต่อไปนี้จะช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นวัณโรคปอดได้

  • เสริมสร้างการเรียนรู้เกี่ยวกับการป้องกันวัณโรคปอด เช่น มารยาทในการไอ
  • หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ที่ป่วยเป็นวัณโรคปอด
  • อยู่ในสถานที่ที่มีอากาศถ่ายเท
  • สวมหน้ากากอนามัยเพื่อช่วยป้องกันจากวัณโรคปอด

ผู้ที่เคยใกล้ชิดกับผู้ป่วยวัณโรคควรได้รับการรักษาในทันที แม้จะไม่แสดงอาการใดๆ

ผู้ที่มีภาวะวัณโรคแฝงไม่ใช่โรคติดต่อ และสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ

แต่หากคุณป่วยเป็นวัณโรคปอด คุณจำเป็นต้องอยู่ที่บ้านและหลีกเลี่ยงการติดต่อกับผู้อื่น คุณหมอจะบอกคุณเองว่า เมื่อไรที่โรคของคุณไม่ได้ติดต่อแล้ว และคุณสามารถกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้

หากคุณมีข้อสงสัยใดๆ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำความเข้าใจให้ดีขึ้นถึงทางออกที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

ไรแฟมพิน (Rifampin)

ไรแฟมพิน (Rifampin) ใช้เพื่อรักษาโรควัณโรคทุกประเภท และใช้รักษาผู้ที่ไม่ได้เป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ แต่มีเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เป็นโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ
Written by พลอย วงษ์วิไล
ยา ก-ฮ, ยา-สมุนไพร ก-ฮ กุมภาพันธ์ 7, 2019

ไพราซินาไมด์ (Pyrazinamide)

ไพราซินาไมด์ (Pyrazinamide) เป็นยาที่ใช้ร่วมกับยาอื่นเพื่อรักษาวัณโรค ยานี้เป็นยาปฏิชีวนะ ทำงานโดยการหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย 

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ
Written by พลอย วงษ์วิไล

ไรแฟมพินและไอโซไนอาซิด (Rifampin + Isoniazid)

ไรแฟมพินและไอโซไนอาซิด (Rifampin + Isoniazid) ใช้เพื่อรักษาวัณโรค ยาทั้งสองนี้เป็นยาปฏิชีวนะ ทำงานโดยการหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ
Written by พลอย วงษ์วิไล

ไซโคลเซรีน (Cycloserine)

ไซโคลเซรีน (Cycloserine) ใช้ร่วมกับยาอื่นเพื่อรักษาวัณโรค ในบางกรณียังใช้รักษาการติดเชื้อที่ระบบทางปัสสาวะ ทำงานโดยหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรีย

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ
Written by พลอย วงษ์วิไล