เอ็นร้อยหวายฉีกขาด (Achilles Tendon Rupture)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date เมษายน 30, 2020
Share now

เอ็นร้อยหวายเป็นส่วนที่เชื่อมต่อกล้ามเนื้อน่องกับกระดูกส้นเท้า หากเอ็นร้อยหวายยืดเกินไปหรือหดตัวอย่างรวดเร็ว ก็อาจทำให้ เอ็นร้อยหวายฉีกขาด ได้

คำจำกัดความ

เอ็นร้อยหวายฉีกขาด คืออะไร

ภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดเป็นอาการบาดเจ็บของเอ็นร้อยหวาย ซึ่งเป็นเส้นเอ็นที่ใหญ่และหนาที่สุดในร่างกายที่อยู่เหนือส้นเท้า เชื่อมต่อส้นเท้ากับกล้ามเนื้อน่อง และส่งผลในการวิ่ง เดิน หรือกระโดด เมื่อเอ็นร้อยหวายยืดเกินขีดจำกัดหรือหดอย่างรวดเร็วก็สามารถส่งผลให้เอ็นร้อยหวายทั้งเส้นหรือบางส่วนฉีกขาดได้ เมื่อเอ็นร้อยหวายฉีกขาด คุณอาจได้ยินเสียงดัง “กึก” ตามด้วยอาการเจ็บแปลบที่บริเวณเหนือส้นเท้า ซึ่งส่งผลให้คุณเดินไม่ถนัดหรือขยับเท้าไม่ได้ คนส่วนใหญ่ที่เอ็นร้อยหวายฉีดขาดจะต้องเข้ารับการผ่าตัดเพื่อซ่อมแซมเอ็นร้อยหวาย แต่ในบางกรณีก็สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

เอ็นร้อยหวายฉีกขาด พบบ่อยแค่ไหน

ภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดนี้เป็นอาการบาดเจ็บที่สามารถเกิดขึ้นได้ในคนทุกเพศทุกวัย ส่วนใหญ่พบมากกับผู้ที่เล่นกีฬาหรือออกกำลังกาย แต่ภาวะนี้ก็สามารถจัดการได้ด้วยการลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

อาการของภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดที่พบได้ทั่วไป ได้แก่

  • อยู่ๆ ก็เจ็บแปลบ (เจ็บเหมือนโดนแทงหรือโดนเตะ) บริเวณเหนือส้นเท้า หรือที่น่อง ก่อนอาการจะลดลงเป็นปวดตื้อ ๆ (Dull Ache)
  • ได้ยินเสียง “กึก” จากบริเวณเหนือส้นเท้า
  • บริเวณเหนือส้นเท้าบวม
  • ยืนหรือเดินลำบาก โดยเฉพาะเวลาขึ้นลงเนินหรือบันได
  • งอข้อเท้าไม่ได้

สำหรับผู้ป่วยบางราย อาจมีอาการอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น อย่างไรก็ตาม ภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดถือเป็นเหตุฉุกเฉิน หากเกิดขึ้นควรเข้ารับการรักษาพยาบาลทันที และควรปฐมพยาบาลเบื้องต้นด้วยหลักการ หลักการ R.I.C.E. คือ

  • R – Rest: พัก หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่จะทำให้เอ็นร้อยหวายยิ่งฉีกขาดหรือถูกทำลาย
  • I – Ice: ประคบน้ำแข็ง หรือประคบเย็น เพื่อลดอาการเจ็บปวด บวม ช้ำ
  • C – Compression: รัด หรือพันกระชับบริเวณเท้าและข้อเท้าเอาไว้ไม่ให้บวมมากขึ้น แต่อย่าพันหรือรัดแน่นเกินไปเพราะจะยิ่งทำให้บวมหนักกว่าเดิม
  • E – Elevation: ยก ข้อเท้าให้สูงกว่าระดับหัวใจ เพื่อให้เลือดไหลลงได้สะดวก ช่วยลดอาการปวดบวม

ควรไปพบคุณหมอเมื่อใด

หากคุณคิดว่าเอ็นร้อยหวายฉีกขาด หรือขยับเท้าและข้อเท้าได้ลำบาก โปรดปรึกษาแพทย์ทันที เพราะภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดนี้ ยิ่งวินิจฉัยและรักษาช้า ก็จะยิ่งส่งผลเสียต่ออวัยวะ และอาจทำให้ความสามารถในการเคลื่อนไหวเท้าหรือข้อเท้าลดลง

ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดควรปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

เอ็นร้อยหวายฉีกขาดเกิดจากเอ็นร้อยหวายยืดตัวมากเกินไปหรือหดตัวกะทันหัน ซึ่งเป็นผลมาจากอุบัติเหตุ เช่น

  • ตกจากที่สูง
  • สะดุดล้ม
  • การเล่นกีฬา โดยเฉพาะกีฬาที่มีการกระโดด หรือการวิ่ง
  • อุบัติเหตุทางรถยนต์ รถจักรยานยนต์ หรือจักรยาน

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

ปัจจัยเสี่ยงในการเกิดภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดนั้นมีอยู่หลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากคุณเป็นนักกีฬา หรือเล่นกีฬาประเภทที่ต้องมีการวิ่ง กระโดดหรือมีแรงกระแทกที่บริเวณเท้าและข้อเท้าสูง เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล เทนนิส

นอกจากนั้น ปัจจัยต่างๆ เหล่านี้ก็ทำให้คุณเสี่ยงเอ็นร้อยหวายฉีกขาดได้ เช่น

  • มีอายุ 30 ปีขึ้นไป
  • เป็นผู้ชาย – ผู้ชายมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดสูงกว่าผู้หญิงถึง 5 เท่า
  • ได้รับการฉีดยาสเตียรอยด์ – หากคุณได้รับการฉีดยาสเตียรอยด์เพื่อบรรเทาอาการปวดข้อ หรือข้ออักเสบ ก็อาจทำให้เส้นเอ็นในบริเวณโดยรอบอ่อนแอลง จนส่งผลให้เอ็นร้อยหวายฉีกขาดง่ายได้
  • ใช้ยาปฏิชีวนะบางชนิด – ยาปฏิชีวนะในกลุ่มฟลูโอโรควิโนโลน (Fluoroquinolone antibiotics) เช่น ไซโปรฟลอกซาซิน (Ciprofloxacin) ลีโวฟลอกซาซิน (Levofloxacin) สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดได้
  • มีภาวะสุขภาพบางประการ ประการ เช่น โรคเบาหวาน โรคของต่อมไทรอยด์ ภาวะไตวาย โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ โรคเกาต์ โรคเอสแอลอีหรือโรคลูปัส (Systemic Lupus Erythematosus)
  • น้ำหนักเกิน หรือเป็นโรคอ้วน  – อาจทำให้เส้นเอ็นตึงเกร็งหรือเครียด จนฉีกขาดได้
  • คนในครอบครัวมีประวัติเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลที่นำเสนอไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ได้ โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

แพทย์จะสอบถามคุณเกี่ยวกับความรู้สึก อาการ บริเวณที่เกิดอาการ รวมถึงสาเหตุที่ทำให้เอ็นร้อยหวายฉีกขาด และตรวจบริเวณเท้าและข้อเท้าเพื่อดูอาการบวม ช้ำ อาการกดเจ็บ หากเอ็นร้อยหวายฉีกขาดอย่างสมบูรณ์ เมื่อแพทย์คลำตรวจอาจพบช่องว่างหรือจุดที่เสียหายภายในเอ็นร้อยหวาย นอกจากนี้ แพทย์อาจลองให้คุณยกเท้า งอเท้า หรือขยับข้อเท้าดู หากคุณทำไม่ได้หรือทำได้ยาก นั่นอาจหมายความว่าเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

การวินิจฉัยภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดในบางกรณี อาจต้องใช้การทดสอบดังต่อไปนี้ร่วมด้วย

  • การเอกซเรย์
  • การอัลตร้าซาวด์
  • การตรวจเอกซเรย์ด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า หรือที่เรียกว่าเอ็มอาร์ไอ (MRI Scan)

การรักษาเอ็นร้อยหวายฉีกขาด

การรักษาภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดส่วนใหญ่จะขึ้นอยู่กับอายุ ระดับความรุนแรงของอาการ และรูปแบบกิจกรรมหรือกิจวัตรประจำวันของคุณ หากเป็นคนที่อายุยังน้อย หรือคนที่ออกกำลังกายหรือเคลื่อนไหวร่างกายเป็นประจำอยู่แล้ว เช่น นักกีฬา แพทย์อาจรักษาด้วยการผ่าตัดซ่อมแซมเอ็นร้อยหวาย โดยเฉพาะเมื่อเอ็นร้อยหวายฉีกขาดแบบสมบูรณ์ แต่หากเป็นผู้สูงอายุ แพทย์มักรักษาด้วยวิธีอื่นที่ไม่ต้องผ่าตัด

วิธีรักษาเอ็นร้อยหวายฉีกขาดแบบไม่ต้องผ่าตัด

  • ใส่เฝือกเท้าและข้อเท้า หรือใส่รองเท้าเฝือก พร้อมใช้ไม้ค้ำยันรักแร้ เพื่อลดแรงกดทับ
  • ประคบด้วยน้ำแข็งเป็นระยะ เพื่อลดอาการบวมช้ำ
  • กินยาแก้ปวด

การรักษาภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดแบบไม่ต้องผ่าตัดมีข้อดีตรงที่ไม่เกิดความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด เช่น การติดเชื้อ แต่ก็มีข้อเสียตรงที่ผู้ป่วยเสี่ยงเกิดภาวะเอ็นร้อยหวายฉีกขาดซ้ำ และต้องใช้เวลารักษานานขึ้น

วิธีรักษาเอ็นร้อยหวายฉีกขาดด้วยการผ่าตัด

แพทย์จะผ่าตัดบริเวณเหนือส้นเท้าเพื่อเย็บเอ็นรอยหวายที่ฉีกขาดให้ติดกัน ในกรณีที่เอ็นร้อยหวายเสียหายรุนแรง แพทย์อาจต้องตัดเอ็นร้อยหวายในส่วนที่เสียหายออกแล้วแทนที่ด้วยเนื้อเยื่อหรือเส้นเอ็นจากบริเวณอื่นของเท้า

ข้อดีของการผ่าตัดรักษาเอ็นร้อยหวายอักเสบคือ มีความเสี่ยงในการเกิดภาวะนี้ซ้ำต่ำกว่าการรักษาโดยไม่ผ่าตัด แต่ข้อเสียก็คือ มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า ใช้เวลารักษานานกว่า และเสี่ยงเกิดการติดเชื้อหรือเส้นประสาทถูกทำลายมากกว่า

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองที่ช่วยจัดการกับเอ็นร้อยหวายอักเสบ

ไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองดังต่อไปนี้ อาจช่วยจัดการกับภาวะเอ็นร้อยหวายอักเสบได้

  • ยืดเหยียดและเพิ่มความแข็งแรงและความยืดหยุ่นให้กล้ามเนื้อน่องเป็นประจำ ช่วยให้กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นสามารถรองรับแรงกระแทกได้ดีขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอาการบาดเจ็บ
  • ออกกำลังกายให้หลากหลายรูปแบบ เช่น ออกกำลังกายแบบแรงกระแทกสูง (เช่น การวิ่ง) สลับกับออกกำลังกายแบบแรงกระแทกต่ำ (เช่น การเดิน การปั่นจักรยาน การว่ายน้ำ) และพยายามเลี่ยงการวิ่งขึ้น-ลงเนิน หรือการกระโดด เพื่อไม่ให้เอ็นร้อยหวายตึงเครียดเกินไป
  • อย่าเพิ่มระดับความเข้มข้นของการออกกำลังกายกะทันหัน เช่น หากคุณอยากเปลี่ยนจากการเดินออกกำลังกายมาเป็นการวิ่ง ควรค่อยๆ ปรับจากเดิน ไปเป็นเดินเร็ว แล้วค่อยไปวิ่ง โดยระดับความเข้มข้นที่เพิ่มขึ้นต้องไม่เกิน 10% ต่อสัปดาห์
  • สวมรองเท้าที่พอดีกับขนาดเท้า และเหมาะสมกับกิจกรรมที่ทำ เช่น หากต้องเดินเยอะ และพื้นขุรขระ ก็ไม่ควรสวมรองเท้าส้นสูง
  • หลีกเลี่ยงกิจกรรมกีฬาหรือกิจกรรมที่ใช่ร่างกายอย่างหนัก ถ้าคุณไม่อยู่ในสภาวะที่สามารถทำได้

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

เอ็นร้อยหวายอักเสบ (Achilles bursitis)

เอ็นร้อยหวายอักเสบ (Achilles bursitis) เป็นการอักเสบที่มีอาการปวดและบวม ที่ถุงน้ำช่วยลดการเสียดสีของเอ็นร้อยหวาย (Achilles bursa)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ธีรวิทย์ บุญราศรี
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ ตุลาคม 9, 2018

5 อาการบาดเจ็บ ที่นักวิ่งต้องเจอ พร้อมวิธีรับมือที่ได้ผล

อาการบาดเจ็บ เป็นเรื่องปกติของการวิ่ง มาทำความรู้จักและเข้าใจอาการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นได้จากการวิ่ง เพื่อหาทางป้องกัน หรือพร้อมที่จะรับมือกับมันได้ทุกเมื่อ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย pimruethai

สวยแต่เสี่ยง 5 อันตรายของการใส่ รองเท้าส้นสูง

รองเท้าส้นสูง เสริมสรีระของผู้หญิงให้สวยแต่รู้ไหมว่าความสวยนี้มาพร้อมความเสี่ยง รู้จักอันตรายของรองเท้าส้นสูงก่อนร่างกายจะพังเพราะรองเท้าคู่สวยแบบกู่ไม่กลับ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ศศวัต จันทนะ

บทความแนะนำ

ข้อเท้าแพลง ข้อเท้าเคล็ด ทำยังไงให้หายเร็ว แล้วนานแค่ไหนจะออกกำลังกายได้

ข้อเท้าแพลง ข้อเท้าเคล็ด ทำยังไงให้หายเร็ว แล้วนานแค่ไหนจะออกกำลังกายได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง
เผยแพร่วันที่ กุมภาพันธ์ 24, 2020
ข้อเคลื่อน (Dislocation)

ข้อเคลื่อน (Dislocation)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย pimruethai
เผยแพร่วันที่ พฤศจิกายน 28, 2019
ปวดเฉียบพลัน vs ปวดเรื้อรัง ความแตกต่างในความเหมือน

ปวดเฉียบพลัน vs ปวดเรื้อรัง ความแตกต่างในความเหมือน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง
เผยแพร่วันที่ ธันวาคม 27, 2018
5 อาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา ที่พบบ่อย พร้อมวิธีการรับมือ

5 อาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา ที่พบบ่อย พร้อมวิธีการรับมือ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ฤทธิศักดิ์ วงศ์วุฒิพงษ์
เผยแพร่วันที่ ตุลาคม 15, 2018