โรคตาขี้เกียจ (Lazy Eyes/Amblyopia)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date สิงหาคม 27, 2019
Share now

คำจำกัดความ

โรคสายตาขี้เกียจคืออะไร

โรคตาขี้เกียจ (Lazy Eyes หรือ Amblyopia) เป็นภาวะที่ดวงตาและสมองไม่ทำหน้าที่สอดประสานกันอย่างที่ควรจะเป็น เด็กที่ต้องเผชิญกับโรคนี้ มักมีดวงตาที่มองเห็นได้ดีเพียงข้างเดียว ขณะที่อีกข้างมีการมองเห็นแย่กว่า

หากได้รับการวินิฉัยและรักษาตั้งแต่เริ่มต้น สามารถป้องกันปัญหาการมองเห็นของเด็กได้ในระยะยาว สายตาขี้เกียจนั้นไม่ใช่อาการรุนแรงและสามารถแก้ไขได้ด้วยการสวมแว่นตาหรือคอนแทคเลนส์ หรือผ้าปิดตา แต่ในบางกรณีอาจต้องได้รับการผ่าตัด

หากไม่ได้รับการรักษาอาการที่เหมาะสมทันท่วงที สมองของเด็กอาจจะไม่ยอมรับรู้ภาพเห็นจากดวงตาข้างที่มีปัญหา ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อการมองเห็นของดวงตาข้างนั้นได้อย่างถาวร

โรคตาขี้เกียจพบได้บ่อยเพียงใด

อาการนี้พบได้บ่อยมาก ส่วนใหญ่มักส่งผลกระทบในเด็กตั้งแต่แรกเกิดจนกระทั่งราวอายุ 8 ขวบ โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำปรึกษาและข้อมูลในการรักษาเพิ่มเติม

อาการ

อาการของโรคตาขี้เกียจ

โดยทั่วอาการของตาขี้เกียจ ได้แก่

  • ตาข้างหนึ่งมักหลบใน หรือเหล่ออกด้านนอก
  • ดวงตาทั้งสองข้างทำงานไม่สอดประสานกัน
  • การรับรู้ความลึกแย่หรือบกพร่อง
  • ตาเหล่ หรือตาปิดไปข้างหนึ่ง
  • คอเอียงด้านใดด้านหนึ่ง
  • ผลการตรวจตาผิดปกติ
  • ซุ่มซ่ามเดินชนสิ่งของ
  •  มองเห็นภาพซ้อน

นอกจากนี้ หากคุณมีอาการที่ไม่ได้ระบุข้างต้น หรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการดังกล่าว โปรดปรึกษาแพทย์ทำการตรวจวินิจฉัยต่อไป

เมื่อใดควรพบหมอ

ควรปรึกษาแพทย์หากพบว่าบุตรหลานมีอาการตาเหล่ทันทีหลังจากที่พบเห็นในช่วงสัปดาห์แรกหลังคลอด

ควรรีบพาไปตรวจสายตาทันทีในกรณีที่ครอบครัวมีประวัติปัญหาด้านสายตา ตาเหล่ อาการต้อกระจกในเด็ก หรือมีปัญหาอื่นๆ ด้านสายตา สำหรับเด็ก ควรรีบตรวจรักษาตั้งแต่ในช่วงอายุ 3-5 ปี

สาเหตุ

สาเหตุของโรคตาขี้เกียจ

อะไรก็ตามที่ทำให้เด็กมองเห็นไม่ชัดหรือเป็นสาเหตุให้เด็กต้องหรี่ตาหรือปิดตา อาจส่งผลให้เกิดโรคตาขี้เกียจได้

โดยสาเหตุทั่วไปของโรคตาขี้เกียจ ได้แก่

  • กล้ามเนื้อทำงานได้ไม่สมดุล (strabismus) โดยส่วนใหญ่สาเหตุที่ก่อให้เกิดโรคตาขี้เกียจนั้นมักเกิดจากการที่กล้ามเนื้อตานั้นทำงานไม่สมดุลกัน
  • ดวงตาทั้งสองข้างมองเห็นภาพคมชัดไม่เท่ากัน (refractive anisometropia) ความแตกต่างระหว่างการมองเห็นของดวงตาทั้งสองข้างนั้นบ่อยครั้งเกิดจากอาการสายตายาว หรือ สายตาสั้น หรือ พื้นผิวของดวงตาไม่สมบูรณ์ หรือที่เรียกว่า สายตาเอียง ซึ่งอาจเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดอาการตาขี้เกียจได้
  • ดวงตาสูญเสียการมองเห็น คืออีกหนึ่งของปัญหาดวงตาข้างหนึ่งทำงานไม่สมดุล ซึ่งเพราะอาจเกิดฝ้าขุ่นขาวในเลนส์ตาหรือที่รู้จักกันดีในชื่อของ ต้อกระจก นั่นเอง ทำให้สูญเสียการมองเห็นของตาข้างนั้นไป

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดตาขี้เกียจ

มีหลายปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดตาขี้เกียจ ได้แก่

  • ตาเข
  • กรรมพันธุ์ สมาชิกในครอบครัวมีอาการตาขี้เกียจ
  • ความแตกต่างของระดับการมองเห็นของดวงตาแต่ละข้าง
  • ดวงตาข้างหนึ่งได้รับบาดเจ็บ
  • เปลือกตาข้างหนึ่งบวม
  • ได้รับวิตามิน A ไม่เพียงพอ
  • เป็นแผลที่กระจกตา
  • การผ่าตัดตา
  • มีปัญหาสายตา เช่น สายตาสั้น สายตายาว หรือสายตาเอียง
  • ต้อหิน มีแรงดันในลูกตาสูง อาจก่อให้เกิดปัญหาสายตาและอาการตาบอดตามมา
  • ความบกพร่องทางสมอง

การวินิจฉัยและการรักษา

บทความนี้ไม่ได้ให้การวินิจฉัยโรคแต่อย่างใด โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยโรคต่อไป

การวินิจฉัยโรคสายตาขี้เกียจ

วิธีที่ใช้ในการทดสอบสายตาขึ้นอยู่กับช่วงอายุของเด็กและขั้นตอนของพัฒนาการ

  • เด็กวัยก่อนพูด  อุปกรณ์แว่นขยายแสง (lighted magnifying device) สามารถใช้เพื่อตรวจอาการต้อกระจกในเด็กได้ นอกจากนี้ ยังใช้วิธีการทดสอบอื่นๆ ในเด็กแบเบาะหรือวัยเตาะแตะเพื่อดูความสามารถในการมองเห็นของเด็กและการมองตามสิ่งของที่เคลื่อนไหว
  • เด็กตั้งแต่วัย 3 ขวบหรือมากกว่า สามารถทำการทดสอบได้ด้วยภาพหรือตัวอักษรเพื่อตรวจประเมินการมองเห็นของเด็ก ด้วยการปิดตาทีละข้างและทำการทดสอบ

การรักษาโรคตาขี้เกียจ

มีความจำเป็นอย่างมากที่จะต้องเริ่มทำการรักษาเด็กที่มีอาการตาขี้เกียจอย่างเร่งด่วนตั้งแต่ยังอยู่ในวัยเด็ก ควรเริ่มทำการรักษาตั้งแต่ก่อนอายุ 7 ขวบ จะได้ผลดีที่สุด และกว่าครึ่งของเด็กที่อายุระหว่าง 7 ขวบ ถึง 17 ปี นั้นก็ตอบสนองการรักษาด้วยเช่นกัน

การรักษานั้นขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการตาขี้เกียจและขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการที่ส่งผลกระทบต่อการมองเห็นของเด็ก

  • ใช้แว่นตาที่เหมาะสม
  • ปิดตา เพื่อกระตุ้นการมองเห็นในดวงตาที่มีปัญหา เด็กอาจสวมใส่ผ้าปิดตาด้านที่มองเห็นได้ดี
  • ติดแผ่นกรองแสง (Bangerter filter) ในขั้นตอนนี้ จะใช้แผ่นกรองแสงชนิดพิเศษวางลงบนเลนส์แว่นตาข้างที่มองเห็นได้ดี แผ่นกรองแสงจะทำหน้าที่บดบังสายตาด้านที่แข็งแรง ทำงานคล้ายกับ ที่ปิดตา เพื่อกระตุ้นดวงตาด้านที่มีปัญหา
  • ยาหยอดตา เด็กอาจได้รับยาหยอดตาที่เรียกว่า อะโทรพีน (Isopto Atropine) หยอดในดวงตาด้านที่แข็งแรงกว่าเพื่อทำให้ดวงตาด้านที่แข็งแรงพร่ามัว เพื่อกระตุ้นให้เด็กใช้สายตาด้านที่อ่อนแอกว่า และเสนอทางเลือกอื่นเช่นการสวมที่ปิดตา
  • หากมีอาการตาเข ตาเหล่ อาจจำเป็นต้องมีการผ่าตัดกล้ามเนื้อดวงตา

การเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาเตัวเองเพื่อรับมือกับโรคตาขี้เกียจ

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการดูแลตนเองเบื้องต้นอาจช่วยคุณรับมือกับอาการตาขี้เกียจ ได้แก่

  • อาการตาขี้เกียจสามารถป้องกันได้หากพบเห็นตั้งแต่ระยะแรกและทำการรักษาอาการตาเหล่ สายตาเอียง ต้อกระจก และปัญหาทางการมองเห็นอื่นๆ
  • มีวิธีการมากมายที่ใช้ตรวจอาการตาขี้เกียจ ด้วยเทคนิคเฉพาะทางที่มีความละเอียด ซับซ้อนและมีราคาที่แตกต่างกันไป รวมถึงการตรวจสุขภาพดวงตาโดยจักษุแพทย์ ตรวจด้วยแสง ตรวจคลื่นไฟฟ้าเส้นประสาทตา การวัดระดับการมองเห็น ตรวจการมองเห็นสามมิติ
  • เด็กที่มีความเสี่ยงสูงที่จะมีอาการตาขี้เกียจควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อพบเห็นสัญญาณเตือนของอาการ
  • โดยทั่วไป ยิ่งได้รับการตรวจพบอาการตาขี้เกียจและได้รับการรักษาเร็วเท่าไหร่ ย่อมจะส่งผลเสียน้อยต่อระบบการมองเห็น
  • การตรวจการมองเห็นนั้นมักได้รับการสนับสนุนในระดับจังหวัด เพื่อทำการตรวจคัดกรองเด็กที่อาจมีอาการตาขี้เกียจในวัยอนุบาล ซึ่งได้การตรวจคัดกรองนี้ส่งผลดีต่อการมองเห็นของเด็กในระยะยาว

หากมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อทำความเข้าใจอาการและหาแนวทางการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

คอมพิวเตอร์วิชั่นซินโดรม (CVS) โรคสายตา ที่คนยุคใหม่ต้องระวัง

คอมพิวเตอร์วิชั่นซินโดรม (CVS) โรคสายตา ที่คนยุคใหม่ต้องระวัง วันนี้ Hello คุณหมอ มีคำตอบสำหรับอาการ สาเหตุ ตลอดจนแนวทางป้องกันโรค

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์

ภาวะสายตาสั้นในเด็ก รู้หรือไม่ เกิดขึ้นได้อย่างไร?

การมองเห็นในระยะไกลไม่ชัดเจน หรือต้องหรี่ตา เพื่อเพ่งมองในระยะไกล นั่นแสดงว่า สายตากำลังมีปัญหาอย่างแน่นอน แล้ว ภาวะสายตาสั้นในเด็ก เกิดขึ้นได้อย่างไร?

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

สายตายาวตามวัย (Presbyopia)

สายตายาวตามวัย คือ ภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อดวงตาสูญเสียความสามารถในการมองเห็นสิ่งของระยะใกล้ มักเกิดขึ้นในช่วงต้นอายุ 40 และการมองเห็นจะแย่ลงเรื่อยๆ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by เธียรธัช มีโภคา
โรค ก-ฮ, สุขภาพ ก-ฮ พฤษภาคม 27, 2019

สัญญาณโรคตาขี้เกียจ และอาการที่พ่อแม่ควรสังเกต ก่อนปัญหาสายตาลูกจะสายเกินแก้

ตาขี้เกียจ (Amblyopia) เป็นเป็นภาวะที่ดวงตาลดการทำงานในการมองเห็นอย่างรุนแรง ในช่วงวัยทารกและวัยเด็ก หากสังเกต สัญญาณโรคตาขี้เกียจ ได้ก่อนก็รักษาได้ทัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
Written by อนันตา นานา