กล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle Stiffness)

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

คำจำกัดความ

กล้ามเนื้อแข็งตัวคืออะไร

กล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle stiffness) คือ อาการที่กล้ามเนื้อหดเกร็งและเคลื่อนไหวลำบากกว่าปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่ออยู่เฉยๆ

กล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle Stiffness) แตกต่างจากการตึงตัว (rigidity) และการหดเกร็ง (spasticity) ตรงที่อาการจะเกิดขึ้น แม้ว่าคุณจะไม่ได้ขยับเขยื้อนร่างกายก็ตาม

อาการกล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle Stiffness) ส่วนใหญ่หายได้เอง คุณอาจพบว่าอาการนั้น จะบรรเทาลงจากอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว เมื่อคุณออกกำลังกายสม่ำเสมอและยืดเส้นบ่อยๆ

ในบางกรณีอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle Stiffness) ก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากกล้ามเนื้อแข็งตัวร่วมกับอาการอื่นๆ ดังนั้นจึงควรลองหมั่นสังเกตตัวเอง ป้องกันการเกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว

กล้ามเนื้อแข็งตัวพบได้บ่อยแค่ไหน

กล้ามเนื้อแข็งตัว (Muscle Stiffness)  พบได้ทั่วไป สามารถเกิดได้กับผู้ป่วยทุกเพศทุกวัย แต่สามารถจัดการได้ด้วยการลดปัจจัยเสี่ยงการเกิดโรค โปรดปรึกษาแพทย์หากต้องการทราบข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของกล้ามเนื้อแข็งตัว

อาจพบสัญญาณเตือนและอาการดังต่อไปนี้

ควรไปพบคุณหมอเมื่อใด

ควรไปพบคุณหมอ ถ้าคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการดังต่อไปนี้

  • กล้ามเนื้อแข็งตัว ร่วมกับอาการไข้ ปวด ปัสสาวะสีเข้ม หรือเกิดอาการบวม
  • เมื่อเกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวหลังจากถูกแมลงกัดต่อย และมีปฏิกิริยาแพ้รุนแรง

หากพบว่ามีอาการดังกล่าว หรือมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์ ทั้งนี้ร่างกายของคนเรานั้น มีปฎิกิริยาตอบสนองแตกต่างกันออกไป โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำและการตรวจวินิจฉัยที่เหมาะสมสำหรับตัวคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของกล้ามเนื้อแข็งตัว

สาเหตุของกล้ามเนื้อแข็งตัว ได้แก่

การออกกำลังกาย

สาเหตุส่วนใหญ่ของอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว คือ การออกกำลังกายหรือกิจกรรมที่ใช้ร่างกายหักโหม บ่อยครั้งที่อาการกล้ามเนื้อแข็งตัวเกิดขึ้นในผู้ที่เริ่มออกกำลังกายหรือใช้เวลาออกกำลังกายนานขึ้นและหนักขึ้นกว่าปกติ

เมื่อออกกำลังกายหนักขึ้นหรือนานขึ้น กล้ามเนื้อก็ต้องทำงานหนักขึ้น และเป็นสาเหตุที่กล้ามเนื้อบาดเจ็บ เป็นผลให้เกิดอาการแข็งตัวและเจ็บปวดในเวลาต่อมา บางครั้งเราเรียกอาการนี้ว่า DOMS หรือ อาการปวดกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกาย

เอ็นและกล้ามเนื้ออักเสบ

โดยทั่วไปสาเหตุของการเกิดโรคกล้ามเนื้อแข็งตัวที่พบได้บ่อย คือ อาการเอ็นและกล้ามเนื้ออักเสบ ซึ่งอาการดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อกล้ามเนื้อและเอ็น

กล้ามเนื้ออักเสบนั้นเกิดขึ้น เมื่อเส้นใยของกล้ามเนื้อนั้นยืดตัวหรือฉีกขาด พบได้บ่อยโดยเฉพาะในบริเวณขาและบั้นเอว

เอ็นอักเสบนั้นเกิดขึ้นเมื่อเอ็นนั้นเกิดการยืดตัว พลิกหรือฉีกขาด ซึ่งเอ็น คือ กลุ่มของเนื้อเยื่อที่เกิดขึ้นรอบข้อต่อที่ทำการเชื่อกระดูกเข้าด้วยกัน

โรคกลุ่มกล้ามเนื้อและข้ออักเสบ (Polymyalgia rheumatica)

โรคกลุ่มกล้ามเนื้อและข้ออักเสบ เกิดจาการที่กล้ามเนื้อมีอาการเจ็บปวดและแข็งตัว ซึ่งมักส่งผลกระทบต่อกล้ามเนื้อส่วนบนรวมถึง บ่า ไหล่และแขน บางครั้งก็มีอาการบริเวณสะโพก อายุเฉลี่ยของผู้ป่วยนั้นอยู่ที่ 70 ปี และบางคนยังไม่มีอาการจนกระทั่งอายุ 80 ซึ่งยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด

แมลงสัตว์กัดต่อย

เมื่อโดนแมลงกัดหรือต่อย บางครั้งอาจเป็นสาเหตุให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว โดยบริเวณที่โดนกัดหรือต่อยมักบวมแดง ผิวหนังนูนขึ้น มีอาการคันและเจ็บปวด

โดยทั่วไปเมื่อโดนแมลงต่อยหรือกัดอาจมีอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว อาทิ แตน แตนยักษ์ ผึ้ง เหลือบ เห็บ ยุง หมัด แมงมุม ริ้น

เมื่อโดนต่อยหรือกัดส่วนใหญ่จะแสดงอาการในสองสามวัน แต่บางรายอาจมีปฏิกิริยาตอบสนองด้วยอาการแพ้ที่อาจจำเป็นต้องได้รับการรักษา

อาการกล้ามเนื้อแข็ง หลังถูกแมลงกัดต่อยนั้นมักร่วมด้วยอาการรุนแรง อาทิ โรคข้ออักเสบ โรคมาลาเรีย หรือไข้ป่า โรคเหล่านี้อาจเป็นสาเหตุให้เกิดอาการอื่นๆตามมา อาทิ ไข้สูง และวิงเวียน

การติดเชื้อบางชนิด

อาจเป็นสาเหตุของอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว ซึ่งรวมถึงการติดเชื้อดังต่อไปนี้

การใช้ยาบางชนิด

ยาบางชนิดอาจเป็นสาเหตุของอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวได้ โดยอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวมักพบว่า เป็นผลข้างเคียงของการใช้ยากลุ่มสแตตินที่ใช้ลดระดับคอเลสเตอรอล  ยาชาที่ใช้ก่อนทำการผ่าตัด ก็สามารถเป็นสาเหตุให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวได้ โดยอาการที่เกิดขึ้นอาจกินเวลาหลายชั่วโมงหรือหลายวันหลังจากใช้ยา

สาเหตุอื่นๆ

นอกจากนี้ ยังมีสาเหตุอื่นๆ ที่อาจก่อให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว ได้แก่

  • ไม่ค่อยออกกำลังกาย
  • น้ำหนักเกิน
  • รับประทานอาหารไม่ถูกสุขลักษณะ
  • นอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ
  • อากาศหนาวหรืออากาศชื้นเกินไป

ปัจจัยข้างต้นมักเป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อขอรับการวินิจฉัยที่แม่นยำต่อไป

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของอาการกล้ามเนื้อแข็ง

ปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว ได้แก่

  • อากการปวด
  • ได้รับบาดเจ็บ
  • อาการเมื่อยล้า
  • อาการบาดเจ็บจากการใช้กล้ามเนื้อซ้ำๆ
  • ความผิดปกติของเส้นประสาท
  • กล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • ความผิดปกติของกล้ามเนื้อ กระดูก และข้อต่อ
  • ท่านั่งหรือยืนผิดสุขลักษณะ
  • แผลฟกช้ำ

โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อขอรับทราบรายละเอียดเพิ่มเติม

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ได้ โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว

หากคุณสงสัยว่าตัวเองมีอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวควรปรึกษาแพทย์ โดยแพทย์จะสอบถามประวัติทางการแพทย์ และอาจมีคำถามดังต่อไปนี้

  • กล้ามเนื้อกระตุกมานานหรือยัง
  • มีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่

นอกจากนี้แพทย์จะต้องตรวจร่างกาย เพื่อหาว่าคุณมีอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวที่บริเวณใด และคุณอาจต้องเข้ารับการตรวจเอ็กซเรย์ ตรวจซีทีสแกน ตรวจเอ็มอาร์ไอ หรือตรวจเลือด

การรักษาอาการกล้ามเนื้อแข็งตัว

การรักษาอาการกล้ามเนื้อแข็งตัวขึ้นอยู่กับสาเหตุของอาการ แพทย์อาจแนะนำให้คุณใช้ยาต้านการอักเสบ เช่น ไอบูโพรเฟน เพื่อบรรเทาอาการปวด

อ่านเพิ่มเติม:

Review Date: เมษายน 1, 2019 | Last Modified: ตุลาคม 16, 2019

แหล่งที่มา