ความดันในกะโหลกศีรษะสูง (Increased Intracranial Pressure – ICP)

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

คำจำกัดความ

ความดันในกะโหลกศีรษะสูง (Increased Intracranial Pressure – ICP)

ความดันในกะโหลกศีรษะสูง (Increased intracranial pressure – ICP) เป็นการเพิ่มขึ้นของแรงดันโดยรอบสมอง อาจเกิดจากการเพิ่มขึ้นของปริมาณของเหลวโดยรอบสมอง ตัวอย่างเช่น อาจมีปริมาณที่เพิ่มขึ้นของน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง (Cerebrospinal fluid) ที่รองรับสมองตามธรรมชาติ หรือเลือดในสมองเพิ่มขึ้น เนื่องจากการบาดเจ็บหรือเนื้องอกแตก

นอกจากนี้ ความดันในกะโหลกศีรษะสูงยังหมายความว่าเนื้องเยื่อสมองมีอาการบวมจากการบาดเจ็บหรือความเจ็บป่วย เช่น โรคลมชัก (Epilepsy) ความดันในกะโหลกศีรษะสูงเกิดจากการบาดเจ็บที่สมองและยังทำให้เกิดการบาดเจ็บที่สมอง (Brain injury) ได้ด้วยเช่นกัน

ความดันในกะโหลกศีรษะสูงเป็นภาวะที่เป็นอันตรายต่อชีวิต ผู้ที่แสดงอาการความดันในกะโหลกศีรษะสูงต้องเข้ารับการรักษาฉุกเฉินทันที

พบได้บ่อยเพียงใด

โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการ

อาการทั่วไปของความดันในกะโหลกศีรษะสูง ได้แก่

  • ปวดศีรษะ (Headache)
  • คลื่นไส้
  • อาเจียน
  • ความดันโลหิตสูง
  • ความสามารถทางจิตใจต่ำ
  • มึนงงเกี่ยวกับเวลา สถานที่ และผู้คน เมื่อความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้นอีก
  • มองเห็นภาพซ้อน
  • ลูกตาไม่ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของแสง
  • หายใจตื้น
  • ชัก (Seizures)
  • ไม่รู้สึกตัว
  • โคม่า (Coma)

สัญญาณเตือนเหล่านี้ อาจแสดงให้เห็นถึงภาวะรุนแรงอื่นๆ นอกเหนือจากความดันในกะโหลกศีรษะสูง เช่น โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เนื้องอกในสมอง (Brain tumor) หรือการบาดเจ็บที่ศีรษะ (Head injury)

สัญญาณเตือนของความดันในกะโหลกศีรษะสูงในทารก

ความดันในกะโหลกศีรษะสูงในทารกเกิดจากการบาดเจ็บ เช่น การตกจากเตียง หรือเป็นสัญญาณเตือนของการกระทำทารุณต่อเด็ก (child abuse) ที่เรียกว่ากลุ่มอาการ shaken baby syndrome ซึ่งเป็นภาวะหนึ่งที่เด็กเล็กถูกกระทำอย่างรุนแรง ในบริเวณที่มีการบาดเจ็บที่สมอง

อาการของความดันในกะโหลกศีรษะสูงในทารก เหมือนกับอาการในผู้ใหญ่ รวมทั้งมีสัญญาณเตือนเพิ่มเติมบางประการ ที่มีความเฉพาะสำหรับเด็กทารกที่อายุต่ำกว่า 12 เดือน เนื่องจากแผ่นกระดูกที่ก่อตัวเป็นกะโหลกในเด็ก มีความนุ่มกว่าในเด็กโตและผู้ใหญ่ แผ่นกระดูกอาจแยกตัวออกในทารกที่มีความดันในกะโหลกศีรษะสูง ภาวะนี้เรียกว่า separated sutures of the skull นอกจากนี้ ความดันในกะโหลกศีรษะสูงยังทำให้เกิดขม่อม ซึ่งเป็นบริเวณอ่อนนุ่มด้านบนสุดของศีรษะเด็ก ยื่นตัวออกมา

อาจมีอาการบางประการที่ไม่ได้กล่าวถึงข้างต้น หากมีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับอาการหนึ่ง โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณหรือคนที่คุณรักมีสัญญาณเตือนหรืออาการใดๆ ที่กล่าวถึงข้างต้น หรือหากคุณมีคำถามใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละคนมีปฏิกิริยาที่แตกต่างกัน มักเป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่จะปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุ

  • น้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลังมากเกินไป (ของเหลวโดยรอบสมองและไขสันหลัง)
  • เลือดออกในสมอง
  • สมองบวม
  • หลอดเลือดสมองโป่งพอง (Aneurysm)
  • เลือดสะสมตัวในสมองบางส่วน
  • การบาดเจ็บที่สมองหรือศีรษะ
  • เนื้องอกในสมอง (Brain tumor)
  • การติดเชื้อ เช่น ไข้สมองอักเสบ (Encephalitis) หรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ (Meningitis)
  • ภาวะโพรงสมองคั่งน้ำ (Hydrocephalus)
  • ความดันโลหิตสูง
  • โรคหลอดเลือดสมอง

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยง

โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลที่นำเสนอมิได้ใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์เสมอสำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัย

เพื่อวินิจฉัยความดันในกะโหลกศีรษะสูงนั้น แพทย์ที่ทำการรักษาอาจดำเนินการดังต่อไปนี้

  • ประวัติสุขภาพและการตรวจร่างกาย ซึ่งได้แก่ การตรวจทางประสาท เพื่อตรวจความรู้สึก สมดุล และภาวะทางจิต
  • การเจาะน้ำไขสันหลัง (Spinal tap) (หรือการเจาะหลัง (Lumbar puncture) ซึ่งวัดแรงดันของน้ำหล่อเลี้ยงสมองและไขสันหลัง
  • การตรวจด้วยคอมพิวเตอร์ (Computed tomography (CT) Scan) เป็นการตรวจโดยใช้ภาพถ่ายอวัยวะที่ได้มาตรฐานสูง ซึ่งสร้างภาพถ่ายตามแนวขวางของศีรษะและสมองจากเอกซเรย์

การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic Resonance Imaging – MRI) (ใช้หลังจากการประเมินอาการในเบื้องต้น) ใช้สนามแม่เหล็ก เพื่อตรวจจับความเปลี่ยนแปลงที่ละเอียดมากในสารในเนื้อเยื่อสมอง และแสดงให้เห็นรายละเอียดได้มากกว่าการตรวจเอ็กซเรย์หรือการตรวจด้วยคอมพิวเตอร์

การรักษา

เป้าหมายเร่งด่วนที่ในการรักษาคือการลดแรงดันในกะโหลกศีรษะ เป้าหมายถัดไปคือ การวินิจฉัยภาวะพื้นฐานใดๆ

การรักษาที่ได้ผลเพื่อลดแรงดัน ได้แก่ การระบายของเหลวผ่านทางเลี่ยง ผ่านรูขนาดเล็กในกะโหลก หรือผ่านทางไขสันหลัง นอกจากนี้ ยาแมนนิทอล (Mannitol) และสารละลาย Hypertonic saline ยังสามารถลดแรงดันได้ ยาดังกล่าวออกฤทธิ์โดยขับของเหลวออกจากร่างกาย เนื่องจากความกังวล ทำให้ความดันในกะโหลกศีรษะสูงมีอาการแย่ลง โดยทำให้ความดันโลหิตสูงนั้น คุณอาจได้รับยาระงับประสาท (Sedative) ด้วยเช่นกัน

การรักษาที่ใช้น้อยลงสำหรับความดันในกะโหลกศีรษะสูง ได้แก่

  • การนำส่วนของกะโหลกออก
  • การใช้ยาเพื่อหน่วงนำภาวะโคม่า
  • ทำให้ร่างกายเย็นลง หรือหน่วงนำภาวะอุณหภูมิร่างกายต่ำ (Hypothermia)

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการปฏิบัติตนขั้นพื้นฐาน

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการปฏิบัติตนขั้นพื้นฐานที่ช่วยจัดการความดันในกะโหลกศีรษะสูง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการปฏิบัติตนขั้นพื้นฐานดังต่อไปนี้ อาจช่วยจัดการความดันในกะโหลกศีรษะสูงได้

คุณไม่สามารถป้องกันภาวะความดันในกะโหลกศีรษะสูงได้ แต่คุณสามารถป้องกันการบาดเจ็บที่ศีรษะได้ ให้สวมใส่หมวกนิรภัยเสมอเมื่อขับรถจักรยานยนต์ หรือเล่นกีฬาที่มีการสัมผัส ให้สวมใส่เข็มขัดนิรภัยเวลาขับรถ และรักษาระยะห่างให้มากที่สุด จากแผงหน้าปัดรถยนต์ หรือที่นั่งด้านหน้าคุณ ให้รัดเข็มขัดเด็กเข้ากับที่นั่งนิรภัยอยู่เสมอ

การหกล้มที่บ้าน เป็นสาเหตุที่พบได้ทั่วไปของการบาดเจ็บที่ศีรษะ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุุ ให้หลีกเลี่ยงการหกล้มที่บ้าน โดยรักษาพื้นให้แห้งและสะอาด หากจำเป็นให้ติดตั้งรางสำหรับจับยึด

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์ เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

Review Date: ตุลาคม 21, 2019 | Last Modified: ตุลาคม 21, 2019

แหล่งที่มา