เนื้องอกในสมอง (Brain Tumor)

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

เนื้องอกในสมอง เป็นกลุ่มเนื้อเยื่อที่ก่อตัวจากเซลล์ผิดปกติที่ขยายตัว เซลล์เหล่านี้เกิดขึ้นจากสมองหรือกระดูกสันหลังส่วนกลางที่ทำลายการทำงานของสมอง

คำจำกัดความ

เนื้องอกในสมองคือ

เนื้องอกในสมอง (Brain Tumor) เป็นกลุ่มเนื้อเยื่อที่ก่อตัวจากเซลล์ผิดปกติที่ขยายตัว เซลล์เหล่านี้เกิดขึ้นจากสมองหรือกระดูกสันหลังส่วนกลางที่ทำลายการทำงานของสมอง

เนื้องอกในสมองมีหลายประเภท โดยแต่ละประเภทขึ้นอยู่กับบริเวณที่เนื้องอกเกิดขึ้น และขึ้นอยู่ที่ว่าเนื้องอกนั้นเป็นเนื้อร้าย (เซลล์มะเร็ง) หรือเป็นเนื้องอกธรรมดา

  • เนื้องอกธรรมดา เป็นเนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็งซึ่งอันตรายน้อยที่สุด จะไม่มีเซลล์มะเร็งแฝงอยู่ และอาจเกิดจากเซลล์ที่อยู่ภายในสมอง หรือบริเวณใกล้เคียง อัตราการเติบโตของเซลล์ชนิดนี้ค่อนข้างต่ำและไม่แพร่ขยายไปยังเนื้อเยื่ออื่นๆ
  • เนื้อร้าย เป็นเนื้องอกที่มีเซลล์มะเร็งและเป็นอันตราย และอัตราการเติบโตสูงกว่าและแพร่กระจายไปยังส่วนอื่นๆ เช่น ระบบประสาทส่วนกลางและส่วนอื่นๆของสมอง
  • เนื้องอกปฐมภูมิ เป็นเนื้องอกเกิดขึ้นที่เซลล์สมอง มักลุกลามไปยังส่วนอื่นๆ ของสมองและกระดูกสันหลัง
  • เนื้องอกซึ่งลุกลามจากที่อื่น มักเกิดจากส่วนอื่นๆ ของร่างกายและลุกลามเข้าสู่สมอง

เนื้องอกในสมองพบบ่อยแค่ไหน

อาการนี้เกิดขึ้นในผู้ป่วยทุกเพศทุกวัย และสามารถจัดการได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของเนื้องอกในสมอง

อาการของเนื้องอกในสมองขึ้นอยู่กับประเภทของเนื้องอก บริเวณและขนาดของเนื้องอกที่เกิดขึ้น ส่วนของสมองที่แตกต่างกันควบคุมส่วนต่างๆ ของร่างกายที่ต่างกัน และอาการอาจแตกต่างๆ กันไปตามบริเวณที่เนื้องอกเกิดขึ้น เนื้องอกบางประเภทอาจแสดงอาการที่เพิ่มขึ้นตามระยะเวลา บางชนิดอาจไม่แสดงอาการจนกระทั่งเนื้องอกมีขนาดใหญ่และส่งผลเสียต่อสุขภาพ

อาการทั่วไปของเนื้องอกในสมอง ได้แก่

  • อาการชัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ที่ไม่เคยมีประวัติการชักมาก่อน
  • ปวดศีรษะบ่อย หรือลักษณะอาการปวดแตกต่างกันไป
  • คลื่นไส้หรืออาเจียนโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • ปัญหาทางการมองเห็น เช่น เห็นภาพไม่ชัด เห็นภาพซ้อนหรือสูญเสียการมองเห็นชั่วคราว
  • ปัญหาทางการได้ยิน
  • ปัญหาทางการพูดหรือทำความเข้าใจ
  • ปัญหาทางการทรงตัว
  • อาการชาหรือรู้สึกเสียวซ่าที่แขนขา
  • สูญเสียความทรงจำ
  • ปัญหาเกี่ยวกับการจดจ่อ
  • บุคลิกเปลี่ยนไป

อาจมีบางอาการที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น ดังนั้น หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ ควรปรึกษาแพทย์

ควรพบหมอเมื่อใด

เมื่อสังเกตว่าเกิดอาการต่างๆหรือมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละคนแสดงอาการแตกต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อสอบถามถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับอาการที่เกิดขึ้น

สาเหตุ

สาเหตุของการเกิดเนื้องอกในสมอง

สาเหตุหลัก 2 ประการของการเกิดก้อนเนื้องอกในสมอง ได้แก่

  • เนื้องอกในสมองแบบปฐมภูมิ เป็นเนื้องอกเกิดที่บริเวณสมองหรือบริเวณใกล้เคียง เช่น เยื่อหุ้มสมอง (meninges) ประสาทสมอง (cranial nerves) ต่อมพิทูอิทารี (pituitary gland) หรือต่อมไพเนียง (pineal gland) ก้อนเนื้อในสมองประเภทนี้เริ่มจากการเปลี่ยนแปลงของดีเอ็นเอของเซลล์ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นกระบวนการที่ผิดปกติของดีเอ็นเอที่ทำให้เซลล์เจนิญเติบโต แบ่งตัวอย่างรวดเร็ว และแข็งแรงขึ้นจากการแย่งสาอาหาร และทำให้เซลล์อื่นๆตายไป ผลของกระบวนการนี้ทำให้เกิดกลุ่มเซลล์ที่ผิดปกติ นั่นคือ ก้อนเนื้อนั่นเอง
  • เนื้องอกในสมองที่ลุกลามจากที่อื่น (Metastatic brain tumor) เป็นเนื้องอกที่เกิดจากส่วนอื่นๆ ของร่างกาย และลุกลามมายังสมอง เนื้องอกประเภทนี้เกิดขึ้นบ่อยกว่าเนื้องอกแบบปฐมภูมิ

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงการเกิดเนื้องอกในสมอง

ปัจจัยเพิ่มความเสี่ยงการเกิดเนื้องอกในสมอง ได้แก่

  • อายุ ความเสี่ยงการเกิดเนื้องอกอยู่ที่อายุที่เพิ่มมากขึ้น เนื้องอกในสมองจะเกิดมากในวัยผู้ใหญ่ แต่อาจเกิดได้กับบุคคลทุกวัย และเนื้องอกในสมองบางประเภทก็เกิดขึ้นกับเด็กโดยเฉพาะ
  • การรับรังสี รังสีมีหลายประเภท ผู้ที่ได้รับรังสีไอออนไนซ์มีความเสี่ยงที่จะเกิดเนื้องงอกในสมองได้สูงกว่า ตัวอย่างของรังสีไอออนไนซ์ ได้แก่ การฉายรังสีเพื่อรักษามะเร็ง และรังสีจากระเบิดอะตอม แต่รังสีจากคลื่นความถี่จากแหล่งพลังงานทั่วไป เช่น โทรศัพท์มือถือและเตาไมโครเวฟ ยังไม่มีการพิสูจนทางวิทยาศาสตร์ว่า เกี่ยวข้องกับการเกิดเนื้องอกในสมอง
  • ประวัติของคนในครอบครัวที่เคยเป็นเนื้องอกในสมอง ผู้ที่สมาชิกในครอบครัวเคยมีประวัติ มีโอกาสสูงขึ้นที่จะเกิดภาวะนี้

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลนี้ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ได้ ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยเนื้องอกในสมอง

หากคุณสงสัยว่าจะเป็นเนื้องอกในสมอง แพทย์จะซักถามถึงอาการและประวัติทางครอบครัวเกี่ยวกับสุขภาพ และอาจแนะนำให้เข้ารับการทดสอบและตรวจวินิจฉัยต่างๆ ได้แก่

  • การตรวจระบบประสาท เป็นการตรวจร่างกายเพื่อตรวจดูความสามรถทางการมองเห็น การได้ยิน การทรงตัว การประสานงานของส่วนต่างๆ ความแข็งแรงและความหยืดหยุ่น หากเกิดปัญหาที่ระบบใดแพทย์จะสามารถระบุถึงตำแหน่งของสมองที่เกิดปัญหา และทำการตรวจด้วยวิธีการอื่นต่อไป
  • การตรวจด้วยการถ่ายภาพ: การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) หรือซีทีสแกน ทำให้เห็นภาพราบละเอียดของสมอง วิธีการอื่นๆ เช่น การตรวจวินิจฉัยหลอดเลือด (angiogram) หรือ เอ็มอาร์เอ (MRA) ซึ่งเป็นการตรวจโดยการฉีดสีเข้าสู่เส้นหลอดสมอง เพื่อให้แพทย์สามารถหาสัญญาณของเนื้องอกหรือเส้นเลือดที่ผิดปกติ
  • การตัดชิ้นเนื้อไปตรวจ (Biopsy) เป็นการตรวจเพื่อตรวจว่าชิ้นเนื้อเป็นเซลล์มะเร็งหรือไม่ ชิ้นเนื้อตัวอย่างจะถูกตัดออกจากสมองโดยการผ่าตัดหรือการใช้เข็มเจาะผ่านรูเข้าสู่กะโหลก และชิ้นเนื้อตัวอย่างจะถูกส่งไปตรวจ

การรักษาเนื้องอกในสมอง

การรักษาเนื้องอกในสมองขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่

  • อายุ สุขภาพและประวัติการรักษา
  • ประเภท บริเวณและขนาดของก้อนเนื้อ
  • การลุกลามหรือการเกิดซ้ำของก้อนเนื้อ
  • ความอดทนของคุณต่อประเภทการรักษา ขั้นตอนการรักษาหรือการบำบัดต่างๆ

การรักษาอาการต่างๆ ประกอบด้วย

  • ยากันชัก (AEDs)
  • สเตียรอยด์
  • การผ่าตัด

โดยทั่วไป เนื้องอกขั้นแรก (1 และ 2) ที่ไม่ร้ายแรงสามารถรักษาโดยการผ่าตัดและติดตามอาการ แม้ว่าเนื้องอกเหล่านี้จะได้รับการเฝ้าติดตามจากการสแกนสมอง เนื้องอกชนิดที่ 2 จะต้องได้รับการเฝ้าติดตามอาการอย่างใกล้ชิด เพื่อให้แน่ใจว่าเนื้องอกจะไม่เกิดซ้ำ

แต่เนื้องอกชนิดร้ายแรง (3 และ 4) เป็นเนื้องงอกที่อันตราย และสามารถลุกลามได้อย่างรวดเร็ว จึงยากที่จะทำการผ่าตัดออก และมักต้องได้รับการรักษาที่นอกเหนือจากการผ่าตัด อัตราการที่เนื้องอกจะกลับมาเกิดใหม่มีสูง การรักษาทุกวิธีทำเพื่อเยียวยาอาการให้ดีขึ้นและยืดอายุของผู้ป่วยให้นานขึ้น วิธีการรักษาเนื้องอกชนิดขั้นสูง ได้แก่

  • การรักษาโดยการฉายรังสี การเอ็กซเรย์ และการฉายรังสีรูปแบบอื่นๆ เพื่อยับยั้งการเติบโตของเนื้องอก หรือทำลายเซลล์เนื้องอกนั้น
  • การทำเคมีบำบัด เป็นวิธีที่ต้องมีการใช้ยาร่วมด้วย โดยอาจเป็นยารับประทานหรือฉีดเข้าเส้น เพื่อจัดการกับเซลล์ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว
  • การรักษาแบบจำเพาะเจาะจงต่อเซลล์ เป็นการรักษาที่เน้นเฉพาะองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่ง เช่น โมเลกุลหรือช่องทางสำหรับการเติบโตของเซลล์และใช้เป็นช่องทางการรักษาที่เฉพาะต่อเซลล์เป้าหมาย
  • การรักษาเนื้องอกด้วยสนามไฟฟ้า เป็นการรักษาที่มีการใช้อุปกรณ์สวมใส่ โดยอุปกรณ์จะผลิตสนามไฟฟ้าเพื่อไปยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์ที่เกิดขึ้นจากเซลล์มะเร็ง

ผู้ป่วยเนื้องอกในสมองต้องวางแผนร่วมกับแพทย์ ไม่เฉพาะเพียงการรักษาอย่างทันท่วงทีเท่านั้น แต่วางแผนการรักษาฟื้นฟูในระยะยาว เพราะการรักษามะเร็งนั้นอาจส่งผลต่อเนื้อเยื่อที่ดี ผู้ป่วยจึงควรรับทราบถึงผลข้างเคียงระยะยาวของการรักษาใดๆ การวางแผนการดูแลในระยะยาวประกอบด้วย

  • การดูแลติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง
  • การทำกายภาพบำบัด การบำบัดด้านการพูด กิจกรรมบำบัด
  • การให้คำปรึกษา หรือการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative care)

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่อาจช่วยจัดการเนื้องอกในสมอง

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการเยียวยาตนเอง ที่อาช่วยรับมือกับเนื้องอกในสมองเบื้องต้นด้วยตนเอง มีดังนี้

  • การมองโลกในแง่ดี พยายามหลีกเลี่ยงแหล่งที่ทำให้เกิดความเครียด ทำสิ่งที่คุณรักและปรับพฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพ
  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ มองหาผัก เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน และอาหารที่มีไขมันต่ำ งดการดื่มแอลกอฮอล์และงดการสูบบุหรี่
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เป็นการช่วยส่งเสริมทั้งสุขภาพกายและใจ พยายามออกกำลังกายให้บ่อยขึ้น ความรู้สึกเหนื่อยล้าระหว่างการออกกำลังกายเป็นเรื่องปกติ คุณอาจลองลดความเข้มข้นของการออกกำลังกายลงและเริ่มช้าๆ แต่หัวใจสำคัญคือความสม่ำเสมอ

หากคุณมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์สำหรับการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Review Date: กุมภาพันธ์ 15, 2019 | Last Modified: สิงหาคม 27, 2019

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย