ทำไมบางวันนอนเต็มอิ่ม แต่สมองกลับไม่เต็มร้อย? รู้จัก “คาร์โนซีน” สารสำคัญที่หลายคนอาจมองข้าม

ในแต่ละวัน ร่างกายและสมองต้องทำงานอย่างหนักเพื่อรับมือกับภารกิจต่าง ๆ โดยเฉพาะในกลุ่มคนทำงานที่ต้องใช้สมาธิ ความแม่นยำ และการตัดสินใจอย่างต่อเนื่อง แต่หลายคนอาจเคยเผชิญกับอาการสมองล้า ซึ่งมี ความรู้สึกอ่อนล้า สมองไม่ปลอดโปร่ง หรือรู้สึกไม่พร้อมตั้งแต่เริ่มต้นวันใหม่ ทั้งที่นอนหลับมาเต็มอิ่มแล้วก็ตาม

แม้การพักผ่อนและการออกกำลังกายจะเป็นปัจจัยสำคัญ แต่การได้รับสารอาหารที่เหมาะสมก็มีบทบาทต่อการทำงานของร่างกายและสมองเช่นกัน หลายคนที่มีอาการสมองล้า อาจสงสัยว่าสมองล้า กินอะไรดีเพื่อช่วยให้ร่างกายกลับมาสดชื่นขึ้น ซึ่งหนึ่งในอาหารบำรุงสมองที่ได้รับความสนใจคือ “คาร์โนซีน (Carnosine)” ซึ่งพบได้ตามธรรมชาติในร่างกายและในอาหารบางประเภท โดยมีบทบาทเกี่ยวข้องกับการทำงานของอวัยวะที่ต้องใช้พลังงานสูง เช่น สมองและกล้ามเนื้อ

บทความนี้จะพาทุกคนไปทำความรู้จักว่าคาร์โนซีน คืออะไร มีความสำคัญต่อร่างกายอย่างไร รวมถึงบทบาทของวิตามินบี 12 ซึ่งเป็นอีกหนึ่งวิตามินบำรุงสมองและสารอาหารสำคัญต่อระบบประสาทและการสร้างพลังงาน พร้อมแนะนำแหล่งอาหารที่สามารถได้รับสารอาหารเหล่านี้ เพื่อสนับสนุนความพร้อมของร่างกายและสมองในแต่ละวัน

คาร์โนซีน สารอาหารที่พบในกล้ามเนื้อและสมอง

คาร์โนซีนเป็นสารประเภทไดเปปไทด์ (Dipeptide) ที่เกิดจากการรวมตัวของกรดอะมิโน 2 ชนิด ได้แก่ เบต้า-อะลานีน (Beta-Alanine) และแอล-ฮีสติดีน (L-Histidine) สารชนิดนี้พบได้มากในเนื้อเยื่อที่มีการใช้พลังงานสูงของร่างกาย เช่น กล้ามเนื้อ สมอง และหัวใจ แม้ว่าร่างกายจะสามารถสังเคราะห์คาร์โนซีนได้เองตามธรรมชาติ แต่เมื่ออายุเพิ่มขึ้น ระดับคาร์โนซีนในร่างกายมีแนวโน้มค่อย ๆ ลดลง เราสามารถได้รับสารชนิดนี้เพิ่มเติมจากการรับประทานอาหารประเภทเนื้อสัตว์ เนื้อปลา และเนื้อสัตว์ปีก รวมถึงซุปไก่สกัดได้อีกด้วย^[4]

ด้วยเหตุที่คาร์โนซีนพบมากในอวัยวะที่ต้องทำงานหนักและใช้พลังงานต่อเนื่องอย่างสมองและกล้ามเนื้อ จึงทำให้สารชนิดนี้ได้รับความสนใจมากขึ้นในแวดวงการดูแลสุขภาพ ในฐานะหนึ่งในอาหารบำรุงสมองที่น่าจับตามอง โดยเฉพาะในกลุ่มคนที่ต้องการดูแลความพร้อมของร่างกายและการทำงานของสมองให้สามารถรับมือกับความท้าทายในแต่ละวันได้อย่างเต็มที่^[1]

ทำไม “คาร์โนซีน” จึงสำคัญต่อการทำงานของสมองและร่างกาย?

หนึ่งในบทบาทของคาร์โนซีนที่ได้รับการศึกษาอย่างต่อเนื่อง คือความสามารถในการช่วยปกป้องเซลล์จากความเสียหายที่เกิดจากสารอนุมูลอิสระ^[3] ซึ่งอาจสะสมมากขึ้นเมื่อร่างกายต้องทำงานหนักหรือเผชิญความเครียดเป็นเวลานาน และอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเหนื่อยล้าของสมองและร่างกาย

นอกจากนี้ คาร์โนซีนยังมีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาทและกระบวนการสร้างพลังงานของเซลล์^[2] ซึ่งล้วนเป็นกระบวนการที่ส่งผลต่อความสามารถในการคิด การจดจ่อ และการตอบสนองของร่างกายในแต่ละวัน สำหรับคนทำงานที่ต้องใช้สมาธิ การคิดวิเคราะห์ และการตัดสินใจอย่างต่อเนื่องตลอดวัน การมีระบบประสาทและสมองที่ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นสิ่งที่มีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าการพักผ่อนให้เพียงพอ และอาจช่วยลดอาการสมองล้า อาการที่สะสมจากการทำงานหนักในแต่ละวันได้

วิตามินบี 12 อีกหนึ่งสารอาหารสำคัญสำหรับระบบประสาทและสมอง

นอกจากคาร์โนซีนแล้ว วิตามินบี 12 ก็เป็นวิตามินบำรุงสมองอีกชนิดที่มีบทบาทสำคัญต่อระบบประสาทและสมองไม่แพ้กัน วิตามินบี 12 ช่วยอะไรได้บ้าง? หน้าที่หลักของวิตามินบี 12 คือการช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง สนับสนุนการทำงานของระบบประสาท และมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการสร้างพลังงานของร่างกาย

เมื่อร่างกายได้รับวิตามินบี 12 ไม่เพียงพอ อาจส่งผลให้เกิดอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย มีอาการคล้ายสมองล้า หรือรู้สึกมีปัญหาเรื่องสมาธิและความจดจ่อได้ง่ายขึ้น ซึ่งล้วนเป็นอาการที่ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตและการทำงานในแต่ละวัน ด้วยเหตุนี้ ทั้งคาร์โนซีนและวิตามินบี 12 จึงถือเป็นสารอาหารบำรุงสมองที่ทำงานร่วมกันในการสนับสนุนความพร้อมของร่างกายและสมอง ให้สามารถรับมือกับภารกิจต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

แหล่งอาหารที่มีคาร์โนซีนและวิตามินบี 12 ที่ควรรู้

หากใครกำลังสงสัยว่าเวลาสมองล้า กินอะไรดี คำตอบเริ่มต้นง่าย ๆ คือการมองหาอาหารบำรุงสมองที่มีคาร์โนซีนและวิตามินบี 12 เป็นส่วนประกอบ เนื่องจากคาร์โนซีนเป็นสารที่พบได้ตามธรรมชาติในเนื้อสัตว์ อาหารที่มีวิตามินบี 12และคาร์โนซีนสูงจึงได้แก่ เนื้อสัตว์ เนื้อไก่ เนื้อปลา และเนื้อสัตว์ปีกชนิดต่าง ๆ ในขณะที่วิตามินบี 12 ก็พบได้ในอาหารกลุ่มเดียวกัน รวมถึงไข่ นม และผลิตภัณฑ์จากสัตว์อื่น ๆ

อย่างไรก็ตาม ในชีวิตที่เร่งรีบของคนทำงาน การจัดเตรียมอาหารบำรุงสมองที่มีปริมาณสารอาหารเหล่านี้ในทุกมื้ออาจไม่ใช่เรื่องง่ายเสมอไป จึงทำให้ “ซุปไก่สกัด” กลายเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่ได้รับความสนใจ ซุปไก่สกัด ประโยชน์หลักคือเป็นผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการสกัดสารอาหารจากเนื้อไก่โดยตรง ทำให้ได้รับคาร์โนซีนในรูปแบบที่เข้มข้นกว่าการกินเนื้อไก่ปกติ^[5] ยิ่งกระบวนการสกัดของซุปไก่สกัดมีมาตรฐานสูงเท่าไร ก็ยิ่งช่วยให้ได้รับสารอาหารที่เข้มข้นในรูปแบบที่พร้อมบริโภค สะดวก และสามารถหาซื้อได้ง่ายมากขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการสมองล้าจากการทำงานหนักและต้องการดูแลความพร้อมของร่างกายและสมองโดยไม่ต้องเสียเวลาเตรียมอาหารมากนัก

เริ่มต้นวันอย่างมีคุณภาพ ด้วยการดูแลร่างกายจากภายใน

ความพร้อมของร่างกายและสมองในแต่ละวันไม่ได้เกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลรวมของหลายสิ่งที่ทำงานประสานกัน ทั้งการพักผ่อนให้เพียงพอ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การจัดการความเครียด และการได้รับสารอาหารบำรุงสมองที่จำเป็นอย่างครบถ้วน เพื่อป้องกันอาการสมองล้าและช่วยให้ร่างกายและสมองสามารถสนับสนุนการใช้ชีวิตและการทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพในทุก ๆ วัน

แม้ภารกิจในแต่ละวันของแต่ละคนจะแตกต่างกัน แต่สิ่งหนึ่งที่ทุกคนต้องการเหมือนกันคือ “ความพร้อม” ทั้งทางร่างกายและสมอง การดูแลสุขภาพพื้นฐานควบคู่ไปกับการได้รับสารอาหารบำรุงสมองสำคัญอย่างคาร์โนซีนและวิตามินบี 12 จากแหล่งอาหาร เช่น เนื้อไก่ ปลา หรือซุปไก่สกัด อาจเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยลดอาการสมองล้า และสนับสนุนให้เราพร้อมรับมือกับทุกความท้าทายในแต่ละวันได้อย่างเต็มศักยภาพ

References:

1. Caruso, G., Godos, J., Castellano, S., Micek, A., Murabito, P., Galvano, F., Ferri, R., Grosso, G., & Caraci, F. (2021). The therapeutic potential of carnosine/anserine supplementation against cognitive decline: A systematic review with meta-analysis. Biomedicines, 9(3), 253.
2. Ding, Q., Tanigawa, K., Kaneko, J., Totsuka, M., Katakura, Y., Imabayashi, E., Matsuda, H., & Hisatsune, T. (2018). Anserine/carnosine supplementation preserves blood flow in the prefrontal brain of elderly people carrying APOE e4. Journal of Alzheimer’s Disease, 62(1), 347–355.
3. Katakura, Y., Totsuka, M., Imabayashi, E., Matsuda, H., & Hisatsune, T. (2021). Anserine/carnosine supplementation suppresses the expression of the inflammatory chemokine CCL24 in peripheral blood mononuclear cells from elderly people. Nutrients, 13(6), 1858.
4. โฉมคนางค์ ภูมิสายดร, และ กฤษฎิ์ วัฒนธรรม. (ม.ป.ป.). บทบาทของสารคาร์โนซีนต่อการทำงานของความจำและสุขภาพโดยรวมในผู้สูงอายุ: กลไกและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สำหรับเภสัชกร. ภาควิชาเภสัชกรรมปฏิบัติ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
5. ณัฐวุฒิ ลีลากนก. (ม.ป.ป.). ผลการศึกษาทางคลินิกของคาร์โนซีน ซึ่งได้จากผลิตภัณฑ์ซุปไก่สกัด. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.