คลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: คลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine) Brand Name(s): คลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine).

ข้อบ่งใช้

ยาคลอร์เฮกซิดีนใช้สำหรับ

ยาคลอร์เฮกซิดีน (Chlorhexidine) คือ ยาฆ่าเชื้อโรค (antiseptic) ที่ต่อสู้กับการติดเชื้อแบคทีเรีย ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่ (สำหรับผิวหนัง) ใช้ทำความสะอาดผิว เพื่อป้องกันการติดเชื้อ ที่อาจเกิดได้จากการผ่าตัด การฉีดยา หรือการบาดเจ็บที่ผิวหนัง สารละลายคลอร์เฮกซิดีน สามารถใช้เพื่อรักษาการอักเสบที่ปากและลำคอได้ เป็นยาในกลุ่มยาฆ่าเชื้อที่ผิวหนัง (skin antiseptics) และยาปราศจากเชื้อ (disinfectants) และยาเตรียมสำหรับรักษาแผลในช่องปาก และการติดเชื้อในช่องปาก

วิธีการใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน

ทำตามแนวทางการใช้ยา ที่ได้จากจากแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้ หากคุณมีข้อสงสัยใดๆ ควรสอบถามแพทย์หรือเภสัชกร ควรทำตามที่ระบุบนฉลากยา หรือตามที่แพทย์กำหนดอย่างเคร่งครัด อย่าใช้ในปริมาณที่มากกว่าหรือน้อยกว่า หรือใช้นานกว่าที่แนะนำ

ห้ามรับประทานยานี้ ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่นั้นใช้กับผิวหนังเท่านั้น

ล้างผิวให้สะอาดก่อนทายาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่ ทายาแค่พอครอบคลุมบริเวณที่จะรักษา ห้ามทายาตรงบริเวณแผลบาดลึก รอยถลอก หรือแผลเปิด

วิธีการใช้สบู่ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่ ทายาแค่พอครอบคลุมบริเวณที่จะรักษา ทำความสะอาดบริเวณที่มีอาการเบาๆ แล้วล้างออกด้วยน้ำสะอาด ปลีกเลี่ยงการใช้กับผิวหนังบริเวณกว้าง

ยานี้ผลิตภายใต้สภาวะปราศจากเชื้อโรค แต่บรรจุภัณฑ์อาจจะมีเชื้อโรคอยู่ และมีโอกาสที่เชื้อแบคทีเรียจะหลุดรอดเข้าไปปนเปื้อนยา ทำให้การติดเชื้อแพร่กระจายได้ เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้ยาของคุณปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย โปรดทำดังนี้

  • ใช้แค่ลำสี แผ่นสำลี หรืออุปกรณ์ทายาที่ติดมากับยาเท่านั้น
  • หากไม่มีอุปกรณ์สำหรับทายา ให้ใช้ก้อนสำลีสะอาดหรือก้านพันสำลีเพื่อทายานี้
  • อย่าใช้นิ้วมือจับที่ส่วนปลายของขวดยา หรือให้ส่วนปลายของขวดสัมผัสกับผิวหนัง
  • อย่าเจือจางยานี้ในน้ำหรือของเหลวอื่นๆ
  • ใช้อุปกรณ์ทายา (แผ่นสำลี ก้านพันสำลี หรืออุปกรณ์ทำแผลอื่นๆ) แค่เพียงครั้งเดียวเท่านั้น ควรทิ้งอุปกรณ์ทายาหลังการใช้ครั้งหนึ่ง

ติดต่อแพทย์ในทันทีหากอาการของคุณไม่ดีขึ้น หรือแย่ลงขณะที่ใช้ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่

การเก็บรักษายาคลอร์เฮกซิดีน

ยาคลอร์เฮกซิดีนควรเก็บที่อุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงหรือความชื้น เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยาเกิดความเสียหาย ไม่ควรเก็บยานี้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาคลอร์เฮกซิดีนบางยี่ห้ออาจจะต้องเก็บรักษาแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบฉลากยาหรือสอบถามเภสัชกรเสมอ เพื่อความปลอดภัย โปรดเก็บยาให้ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไม่ควรทิ้งยาคลอร์เฮกซิดีนลงในชักโครก หรือเทยาลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่จะได้รับคำแนะนำดังนั้น ควรกำจัดยาด้วยวิธีที่ถูกต้อง เมื่อยาหมดอายุ หรือไม่มีความจำเป็นต้องใช้งาน โปรดสอบถามเภสัชกรเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการกำจัดยาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน

คุณไม่ควรใช้ยาเฉพาะที่คลอร์เฮกซิดีนหากคุณแพ้ยานี้

สอบถามแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับความปลอดภัยในการใช้ยา หากคุณมีอาการแพ้อาหาร สีย้อม สัตว์ หรือยาอื่นๆ

ควรระมัดระวังอย่างมากในการใช้ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่ กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 2 เดือน ยานี้อาจทำให้เกิดอาการระคายเคือง หรือแผลไหม้เพราะสารเคมีรุนแรง กับเด็กที่ยังเล็กมากได้

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยานี้ในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อหาประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยา

ยาคลอร์เฮกซิดีนจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์ ประเภท C โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกามีดังนี้

  • A= ไม่มีความเสี่ยง
  • B= ไม่พบความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C= อาจจะมีความเสี่ยง
  • D= มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X= ห้ามใช้
  • N= ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน

รับการรักษาพยาบาลฉุกเฉินทันทีหากคุณมีสัญญาณของอาการแพ้ ได้แก่  ลมพิษ หายใจติดขัด บวมที่ใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือลำคอ

หยุดใช้ยาคลอร์เฮกซิดีนเฉพาะที่และติดต่อแพทย์ในทันที หากคุณมีผลข้างเคียงที่รุนแรง ได้แก่

  • แสบร้อน คัน และมีรอยแดงที่รุนแรง
  • มีแผลพุพองหรือผิวลอก
  • บวมหรือมีผื่นผิวหนังที่รุนแรง
  • อาการระคายเคืองอื่นๆ ของผิวบริเวณที่ได้รับการรักษา

ไม่ใช่ทุกคนจะเจอกับผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษากับแพทย์

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาคลอร์เฮกซิดีนอาจเกิดอันตรกิริยากับยาอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น คุณควรจะบอกแพทย์หรือเภสัชกรของคุณว่าคุณกำลังใช้ยาอะไรอยู่บ้าง (ทั้งยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อได้เอง และสมุนไพรต่างๆ) เพื่อความปลอดภัย โปรดอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาคลอร์เฮกซิดีนอาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น

ยาคลอร์เฮกซิดีนอาจส่งผลให้อาการโรคของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบถึงสภาวะโรคของคุณก่อนใช้ยาเสมอ โดยเฉพาะ

  • บาดแผลลึกที่ผิวหนังหรือแผลเปิด—ไม่ควรใช้ยาบางชนิด หากคุณมีอาการนี้ ควรใช้ยาตามที่แพทย์กำหนดเท่านั้น

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้ง เพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

ขนาดยาคลอร์เฮกซิดีนสำหรับผู้ใหญ่

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่เพื่อรักษาโรคเหงือกอักเสบ

  • 15 มล. วันละสองครั้งหลังการแปรงฟัน ควรกลั้วปากนานประมาณ 30 วินาทีแล้วจึงบ้วนออก

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่เพื่อรักษาภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ

  • 15 มล. วันละสองครั้งหลังการแปรงฟัน ควรกลั้วปากนานประมาณ 30 วินาที แล้วจึงบ้วนออก

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่เพื่อรักษาโรคปริทันต์อักเสบ

  • ขนาดยาเริ่มต้น: สอดก้อนยาขนาด 2.5 มก. เข้าไปในร่องลึกปริทันต์ (periodontal pocket) ที่มีความลึกมากกว่าหรือเท่ากับ 5 มม. อาจใส่ได้ถึง 8 ก้อนในครั้งเดียว
  • ขนาดยาปกติ: แนะนำให้ใส่ยาทุก ๆ 3 เดือนในร่องลึกมากกว่า 5 มม. ที่ยังมีอยู่

ขนาดยาคลอร์เฮกซิดีนสำหรับเด็ก

ขนาดยาสำหรับเด็กเพื่อรักษาโรคเหงือกอักเสบ

  • ยังไม่มีการพิสูจน์ความความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนต (chlorhexidine gluconate) ต่อผู้ป่วยที่อายุต่ำหว่า 18 ปี แต่การใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนตอาจเหมาะสมในบางกรณี
  • 15 มล. วันละสองครั้งหลังการแปรงฟัน ควรกลั้วปากนานประมาณ 30 วินาทีแล้วจึงบ้วนออก

ขนาดยาสำหรับเด็กเพื่อรักษาภาวะเยื่อบุช่องปากอักเสบ

  • ยังไม่มีการพิสูจน์ความความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนต (chlorhexidine gluconate) ต่อผู้ป่วยที่อายุต่ำหว่า 18 ปี แต่การใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนตอาจเหมาะสมในบางกรณี
  • 15 มล. วันละสองครั้งหลังการแปรงฟัน ควรกลั้วปากนานประมาณ 30 วินาทีแล้วจึงบ้วนออก

ขนาดยาสำหรับเด็กเพื่อรักษาโรคปริทันต์อักเสบ

  • ยังไม่มีการพิสูจน์ความความปลอดภัยและประสิทธิภาพของยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนต (chlorhexidine gluconate) ต่อผู้ป่วยที่อายุต่ำหว่า 18 ปี แต่การใช้ยาคลอร์เฮกซิดีน กลูโคเนตอาจเหมาะสมในบางกรณี
  • ขนาดยาเริ่มต้น: สอดก้อนยาขนาด 2.5 มก. เข้าไปในร่องลึกปริทันต์ (periodontal pocket) ที่มีความลึกมากกว่าหรือเท่ากับ 5 มม. อาจใส่ได้ถึง 8 ก้อนในครั้งเดียว
  • ขนาดยาปกติ: แนะนำให้ใส่ยาทุก ๆ 3 เดือนในร่องลึกมากกว่า 5 มม. ที่ยังมีอยู่

รูปแบบของยา

ความแรงและรูปแบบของยามีดังนี้

  • สารละลายสำหรับบ้วนปาก: 0.12%
  • ยาน้ำใช้เฉพาะที่: 0.5%, 2% และ 4%

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉิน หรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ในทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติได้เลย ไม่ควรเพิ่มปริมาณยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: กันยายน 4, 2018 | Last Modified: กันยายน 4, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย