ซัลฟานิลาไมด์ (Sulfanilamide)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: ซัลฟานิลาไมด์ (Sulfanilamide) Brand Name(s): ซัลฟานิลาไมด์ (Sulfanilamide).

ข้อบ่งใช้

ยาซัลฟานิลาไมด์ใช้สำหรับ

ยาซัลฟานิลาไมด์ (Sulfanilamide) ใช้สำหรับรักษาการติดเชื้อราในช่องคลอด ยาซัลฟานิลาไมด์ช่วยลดอาการแสบ และคันที่ช่องคลอด รวมถึงตกขาวที่อาจเกิดพร้อมอาการเหล่านี้ ยานี้รู้จักกันว่าเป็นยาต้านเชื้อราในกลุ่มซัลโฟนาไมด์ (sulfonamide antifungal) ยานี้ออกฤทธิ์โดยหยุดการเติบโตของเชื้อรา (fungus) ที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ

วิธีการใช้ยาซัลฟานิลาไมด์

ยานี้ใช้ในช่องคลอดเท่านั้น ล้างมือก่อนและหลังใช้ยา ปกติแล้วจะใช้ยาซัลฟานิลาไมด์ 1 หรือ 2 ครั้งต่อวัน หรือตามที่แพทย์สั่ง นอนราบลง งอเข่าเข้าหาหน้าอก สอดหลอดฉีดที่บรรจุด้วยยาไปในช่องคลอดให้ลึกที่สุดเท่าที่จะทำได้ ค่อยๆ กดลูกสูบของหลอดฉีดจนสุดเพื่อส่งยาเข้าไปข้างใน หากคุณมีอาการคับหรือแสบนอกช่องคลอด (ปากช่องคลอด) ทาครีมที่บริเวณนั้นด้วยเช่นกัน ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากคุณมีคำถามเกี่ยวกับการใช้ยา

ใช้ยานี้อย่างต่อเนื่องตามใบสั่งแพทย์ แม้ว่าจะหายดีหลังจากทายาไม่กี่วัน หรือเริ่มมีประจำเดือน การหยุดยาก่อนกำหนด อาจทำให้เกิดการติดเชื้อซ้ำขึ้นอีกครั้ง ซึ่งอาจทำให้กลับไปติดเชื้อหนักขึ้นกว่าเดิม

อย่าใช้ผ้าอนามัยแบบสอดระหว่างใช้ยานี้ อาจใช้ผ้าอนามัยแบบไม่มีกลิ่นในช่วงที่มีประจำเดือน หรือเพื่อป้องกันการไหลของยาออกมาเปื้อนเสื้อผ้า

แจ้งให้แพทย์ทราบ หากอาการของคุณไม่หายไปหรือกลับมาเป็นอีกภายใน 2 เดือน หลังใช้ยาครบตามที่แพทย์สั่ง แจ้งแพทย์ทันทีหากคุณเป็นไข้ หนาวสั่น มีอาการเหมือนไข้หวัดใหญ่ รวมถึงปวดท้องหรือกระเพาะอาหาร นี่หมายความว่าคุณอาจติดเชื้ออย่างรุนแรง และต้องการการรักษาด้วยวิธีอื่น

การเก็บรักษายาซัลฟานิลาไมด์

คุณควรเก็บยาซัลฟานิลาไมด์ไว้ในอุณหภูมิห้อง รวมถึงเก็บให้พ้นจากแสงและความชื้น เพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับยา คุณไม่ควรเก็บยาซัลฟานิลาไมด์ไว้ให้ห้องน้ำหรือตู้เย็น ยาซัลฟานิลาไมด์แต่ละยี่ห้ออาจมีวิธีเก็บแตกต่างกันไป สิ่งสำคัญคือการอ่านคำแนะนำการเก็บรักษายาบนฉลากผลิตภัณฑ์ หรือถามเภสัชกร เพื่อความปลอดภัย คุณควรเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

คุณไม่ควรทิ้งยาซัลฟานิลาไมด์ลงในชักโครก หรือเทลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่ได้รับคำแนะนำให้ทำอย่างนั้น สิ่งสำคัญคือทิ้งยาเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่จำเป็นต้องใช้ยาอีกต่อไป ปรึกษาเภสัชกรเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เกี่ยวกับวิธีทิ้งยาอย่างปลอดภัย

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาซัลฟานิลาไมด์

ก่อนใช้ยาซัลฟานิลาไมด์ แจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบ หากคุณแพ้ยาชนิดนี้ หรือยาซัลฟาชนิดอื่น เช่น ยาซัลฟาเมทอกซาโซล รวมถึงหากคุณมีอาการแพ้อื่นๆ ยาตัวนี้อาจมีส่วนผสมที่ไม่ได้ออกฤทธิ์ แต่อาจทำให้เกิดปฏิกิริยาแพ้หรือปัญหาอื่นๆ ปรึกษาเภสัชกรเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

ก่อนใช้ยานี้ แจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบเกี่ยวกับประวัติการเจ็บป่วย โดยเฉพาะโรคเบาหวาน ปัญหาเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกัน (เช่น การติดเชื้อเอชไอวี) การติดเชื้อราในช่องคลอด 4 ครั้งหรือมากกว่านั้นต่อปี ความผิดปกติของเลือด เช่น โรคโลหิตจาง ความผิดปกติของระบบเผาผลาญบางชนิด เช่น ภาวะขาดเอนไซม์จีซิกพีดี (G6PD deficiency) หรือ โรคพอร์ฟีเรีย (porphyria)

ก่อนเข้ารับการผ่าตัด แจ้งให้แพทย์หรือทันตแพทย์ทราบเกี่ยวกับยาทั้งหมดที่คุณใช้ (ทั้งยาที่จำหน่ายตามใบสั่งแพทย์ ยาที่จำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์ และผลิตภัณฑ์สมุนไพร)

ถามแพทย์ว่าคุณสามารถมีเพศสัมพันธ์ระหว่างใช้ยานี้ได้หรือไม่ ยานี้อาจทำให้ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากยาง เช่น ถุงยางอนามัย แผ่นครอบปากมดลูก (diaphragm) หมวกยางครอบปากมดลูก (cervical cap) มีคุณภาพแย่ลงและทำให้การคุมกำเนิดล้มเหลว ซึ่งจะนำไปสู่การตั้งครรภ์ ดังนั้น อย่าใช้ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ระหว่างรักษาด้วยยานี้ ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการคุมกำเนิดวิธีอื่น เช่น ถุงยางอนามัยที่ทำจากโพลียูรีเทน (polyurethane condom) ในช่วงที่ใช้ยานี้

ระหว่างตั้งครรภ์ ควรใช้ยานี้เมื่อจำเป็นเท่านั้น หากตั้งครรภ์ ทำตามคำแนะนำของแพทย์ เกี่ยวกับวิธีการสอดหลอดฉีดเข้าทางช่องคลอด ไม่ควรใช้ยานี้ช่วงใกล้คลอด เนื่องจากอาจเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์ ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาความเสี่ยงและข้อดีจากการใช้ยา

ยานี้ซึมผ่านเข้าสู่น้ำนม แต่ไม่มีแนวโน้มที่จะเป็นอันตรายต่อทารกที่สุขภาพดี อย่างไรก็ตาม ทารกที่ป่วยหรือคลอดก่อนกำหนด อาจเสี่ยงที่จะมีผลข้างเคียงมากกว่า ปรึกษาแพทย์ก่อนให้นมบุตร

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ไม่มีการศึกษาในผู้หญิงที่เพียงพอ ที่จะระบุความเสี่ยงขณะที่ใช้ยาซัลฟานิลาไมด์ ระหว่างตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์ทุกครั้ง เพื่อชั่งน้ำหนักระหว่างข้อดีและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ก่อนใช้ยาซัลฟานิลาไมด์ อ้างอิงจากองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA) ยาซัลฟานิลาไมด์จัดเป็นยากลุ่มเสี่ยงสำหรับสตรีมีครรภ์ประเภท C

ต่อไปนี้คือประเภทความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา

  • A = ไม่เสี่ยง
  • B = ไม่พบความเสี่ยงในงานวิจัยบางชิ้น
  • C = อาจมีความเสี่ยงบางอย่าง
  • D = พบหลักฐานเกี่ยวกับความเสี่ยง
  • X = ห้ามใช้
  • N = ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยาซัลฟานิลาไมด์

แจ้งให้แพทย์ทราบทันที หากเกิดผลข้างเคียงที่มักจะไม่ค่อยเกิดขึ้นแต่รุนแรงเหล่านี้ ได้แก่ อาการแสบ คัน หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณช่องคลอด หรือมีอาการหนักขึ้น

แจ้งให้แพทย์ทราบทันที หากเกิดผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นได้ยากเหล่านี้ เช่น ความเหนื่อยล้าผิดปกติและรุนแรง ปัสสาวะสีเข้ม ช้ำหรือเลือดออกง่าย

ไม่ค่อยมีอาการแพ้ยาที่รุนแรงเท่าไหร่นัก อย่างไรก็ตาม เข้ารับการรักษาทันทีหากคุณสังเกตเห็นอาการแพ้ ได้แก่ ผื่น คันผิวหรือผิวบวม (โดยเฉพาะที่ใบหน้า ลิ้นหรือลำคอ) วิงเวียนศีรษะอย่างรุนแรง มีปัญหาเรื่องการหายใจ
ไม่ใช่ทุกคนที่จะแสดงอาการอันเนื่องมาจากผลข้างเคียงเหล่านี้ อาจมีผลข้างเคียงอื่นที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีความกังวลเรื่องผลข้างเคียง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาซัลฟานิลาไมด์อาจเกิดปฏิกิริยากับยาตัวอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ และอาจส่งผลให้ยาที่คุณใช้ออกฤทธิ์ต่างไปจากเดิม หรือเพิ่มความเสี่ยงของผลข้างเคียงที่รุนแรง เพื่อหลีกเลี่ยงการเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาที่อาจเป็นไปได้ คุณควรแจ้งรายชื่อยาทั้งหมดที่คุณใช้ (ทั้งยาที่จำหน่ายตามใบสั่งแพทย์ ยาที่จำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งแพทย์และสมุนไพร) และแจ้งให้แพทย์รวมถึงเภสัชกรทราบ เพื่อความปลอดภัย อย่าเริ่ม หรือหยุดใช้ยา รวมถึงเปลี่ยนขนาดยา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากแพทย์

ปฏิกิริยากับอาหารหรือยาอื่น

ยาซัลฟานิลาไมด์อาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์ โดยเปลี่ยนฤทธิ์ยา หรือเพิ่มความเสี่ยงให้ที่จะเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรถึงอาหารหรือแอลกอฮอล์ที่อาจทำปฏิกิริยากับยานี้ ก่อนใช้ยา

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น

ยาซัลฟานิลาไมด์อาจส่งผลต่อสุขภาพของคุณ อาจทำให้สุขภาพของคุณย่ำแย่ลง หรือเปลี่ยนฤทธิ์ของยา สิ่งสำคัญคือ โปรดแจ้งให้แพทย์และเภสัชกรทราบ เกี่ยวกับสุขภาพและโรคประจำตัวของคุณ

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้ยาซัลฟานิลาไมด์

ขนาดยาซัลฟานิลาไมด์สำหรับผู้ใหญ่

ขนาดยาทั่วไปสำหรับรักษาโรคเชื้อราในช่องคลอด

ครีม: สอดหลอดฉีด 1 หลอด (ประมาณ 6 กรัม) 1 – 2 ครั้งต่อวัน เป็นเวลา 30 วัน

ข้อควรระวัง

ผู้ป่วยควรสังเกตผื่นที่ผิวหนังหรืออาการของพิษต่อร่างกาย ควรหยุดการรักษาหากมีอาการของพิษ หรืออาการแพ้เกิดขึ้นตามร่างกาย

ควรแนะนำให้ผู้ป่วยหยุดใช้ยา หากมีอาการคันหรือแสบเฉพาะบริเวณเกิดขึ้นอย่างผิดปกติ หรือมีอาการผิดปกติใด ๆ เกิดขึ้น ไม่ควรเริ่มใช้ยานี้โดยไม่ปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม

หลอดฉีดหรือสารสำหรับสอดทางช่องคลอดควรใช้ด้วยความระมัดระวังหลังจากอายุครรภ์ 7 เดือน

คำแนะนำอื่น

อาการควรจะดีขึ้นภายในไม่กี่วัน แต่ควรใช้ยาต่อไปจนถึง 30 วัน

เพื่อสุขอนามัยที่ดี อาจแนะนำให้สวนล้างช่องคลอดด้วยสารละลายที่เหมาะสมก่อนการสอดยาทางช่องคลอด

ขนาดยาซัลฟานิลาไมด์สำหรับเด็ก

ไม่ได้มีการกำหนดขยาดยาสำหรับผู้ป่วยที่เป็นเด็ก ยานี้อาจไม่ปลอดภัยสำหรับเด็ก สิ่งที่สำคัญคือ ต้องศึกษาการใช้ยาอย่างปลอดภัยก่อนใช้ยา โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

รูปแบบของยา

ยาซัลฟานิลาไมด์มีรูปแบบดังต่อไปนี้

  • ครีมทาช่องคลอด
  • ยาเหน็บช่องคลอด

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉิน หรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติ ไม่ควรเพิ่มขนาดยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Review Date: กรกฎาคม 24, 2018 | Last Modified: กรกฎาคม 24, 2018

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน