ซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: ซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine) Brand Name(s): ซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine).

ข้อบ่งใช้

ยาซูโดอีเฟดรีนใช้สำหรับ

ยาซูโดอีเฟดรีน (Pseudoephedrine) ใช้สำหรับการรักษาอาการคัดจมูกและอาการปวด/อักเสบจากการติดเชื้อ (เช่น อาการหวัดหรือไข้โดยทั่วไป) หรืออาการเจ็บป่วยจากโรคระบบทางเดินหายใจอื่นๆ (เช่น ไข้ ภูมิแพ้ หลอดลมอักเสบ) ยาซูโดอีเฟดรีนเป็นยาแก้คัดจมูก ออกฤทธิ์โดยการทำให้เส้นเลือดหดตัว เพื่อลดอาการบวมและอาการคัดจมูก

หากคุณกำลังรักษาตนเองโดยการใช้ยานี้ เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องอ่านคำแนะนำการใช้ที่ระบุไว้ที่บรรจุภัณฑ์ของผู้ผลิตอย่างระมัดระวัง เพื่อจะได้ทราบว่า ต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อใด (ดูที่คำเตือน)

ยารักษาอาการไอและหวัดไม่มีหลักฐานยืนยันว่าปลอดภัย หรือใช้ได้ผลกับเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี ห้ามใช้ยานี้ในเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี หากแพทย์ไม่ได้สั่งไว้โดยเฉพาะ ยาเม็ด/แคปซูลที่ออกฤทธิ์เป็นเวลานาน ไม่แนะนำให้ใช้สำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรสำหรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการใช้ยาอย่างปลอดภัย

ยานี้ไม่ได้ใช้รักษา หรือทำให้ระยะเวลาที่มีอาการหวัดสั้นลง และอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่รุนแรง เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงสำหรับผลข้างเคียงที่รุนแรง ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำการใช้ยาอย่างระมัดระวัง ห้ามให้ยานี้เพื่อทำให้เด็กง่วงนอน ห้ามใช้ยารักษาอาการไอและหวัดชนิดอื่นๆ ที่อาจมีส่วนผสมของยาแก้คัดจมูกตัวเดียวกันหรือคล้ายกัน (ดูที่ปฏิกิริยาของยา) ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับวิธีอื่นๆ ในการบรรเทาอาการไอและหวัด (เช่น ดื่มน้ำให้เพียงพอ ใช้ยาพ่นจมูก หรือใช้หยอด/สเปรย์น้ำเกลือสำหรับล้างจมูก)

การใช้อื่นๆ:

ส่วนนี้กล่าวถึงวิธีการใช้ยานี้ที่ไม่ได้ระบุไว้ในฉลากยาที่ได้รับการอนุมัติ แต่อาจได้รับการสั่งยาโดยผู้ที่ทำงานด้านดูแลสุขภาพของคุณ ให้ใช้ยานี้สำหรับอาการที่ระบุไว้ในส่วนนี้ ตามที่ได้รับคำแนะนำจากผู้ที่ทำงานด้านดูแลสุขภาพเท่านั้น

แพทย์อาจสั่งให้คุณใช้ยาซูโดอีเฟดรีนเพื่อบรรเทาอาการปวดและบวมภายในหู หรือช่วย “เปิด” ช่องหู เมื่อประสบกับภาวะความกดอากาศเปลี่ยนแปลง (เช่น ในระหว่างโดยสารเครื่องบิน การดำน้ำ) ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างระมัดระวัง

วิธีใช้ยาซูโดเอฟีดรีน

หากคุณใช้ยาที่ซื้อใช้เองเพื่อรักษาตนเอง ให้อ่านคำแนะนำทั้งหมดที่ระบุในบรรจุภัณฑ์ก่อนใช้ยา หากคุณมีข้อสงสัย ให้สอบถามแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์สั่งให้ใช้ยานี้ ให้ใช้ตามที่แพทย์สั่ง

ให้รับประทานยานี้พร้อมกับหรือไม่พร้อมกับอาหาร โดยปกติแล้วทุก 4-6 ชั่วโมง ตามที่ระบุไว้ในบรรจุภัณฑ์หรือตามที่แพทย์สั่ง ห้ามใช้ยาเกินกว่า 4 ครั้งต่อวัน ขนาดใช้ยาขึ้นอยู่กับอายุ อาการ และการตอบสนองต่อการรักษา ห้ามเพิ่มขนาดใช้ยาหรือใช้ยาเกินจำนวนครั้งที่แพทย์สั่ง ห้ามใช้ยาเกินกว่าที่แนะนำสำหรับอายุของคุณ

หากคุณใช้ยาเม็ดแบบเคี้ยว ให้เคี้ยวให้ละเอียดแล้วกลืน หาใช้ยาชนิดน้ำ ให้ตวงขนาดใช้ยาอย่างระมัดระวังโดยใช้เครื่องมือ/ถ้วยตวงชนิดพิเศษ ห้ามใช้ช้อนในครัวเพื่อตวงยา เนื่องจากคุณอาจได้ขนาดยาที่ไม่ถูกต้อง

ยาซูโดเอฟีดรีนมีหลากหลายยี่ห้อ และหลายรูปแบบ ยาเม็ดควรรับประทานพร้อมดื่มน้ำในปริมาณมาก ให้ตรวจสอบที่บรรจุภัณฑ์สำหรับคำแนะนำเฉพาะในการใช้ยา ให้อ่านคำแนะนำเกี่ยวกับขนาดใช้ยาอย่างระมัดระวังสำหรับแต่ละยี่ห้อ เนื่องจากปริมาณการใช้ยาอาจแตกต่างกันสำหรับยี่ห้อที่แตกต่างกัน ห้ามใช้ยาเกินกว่าที่แนะนำ

คาเฟอีนสามารถเพิ่มอาการข้างเคียงของยานี้ได้ ให้หลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน (กาแฟ ชา โคล่า) ในปริมาณมาก หลีกเลี่ยงการรับประทานช็อคโกแล็ตในปริมาณมาก หรือหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ซื้อมาใช้เอง ที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน

หากอาการไม่ดีขึ้นหลังจาก 7 วัน หากอาการแย่ลง หรือกลับมาเป็นซ้ำ หากมีอาการไข้ ผื่นแดง หรือปวดศีรษะเรื้อรัง หรือหากคุณคิดว่าคุณอาจมีอาการร้ายแรง ให้ไปพบแพทย์ทันที

การเก็บรักษายาซูโดเอฟีดรีน

การเก็บรักษายาซูโดเอฟีดรีนที่ดีที่สุดควรเก็บไว้ในอุณหภูมิห้อง ให้ห่างจากแสงโดยตรงและความชื้น เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพของยา ไม่ควรเก็บยาซูโดเอฟีดรีน ไว้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาซูโดเอฟีดรีนมีหลากหลายยี่ห้อ ซึ่งมีวิธีการเก็บรักษาที่แตกต่างกัน เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องตรวจสอบวิธีการเก็บรักษาที่ระบุไว้ในบรรจุภัณฑ์ หรือสอบถามจากเภสัชกร เพื่อความปลอดภัย คุณควรเก็บยาทั้งหมดให้ห่างจากเด็กหรือสัตว์เลี้ยง

คุณไม่ควรทิ้งยาซูโดเอฟีดรีนลงในโถส้วม หรือในท่อระบายน้ำ เว้นแต่ได้รับคำแนะนำให้ทำเช่นนั้น สิ่งสำคัญคือต้องกำจัดยาอย่างเหมาะสมเมื่อหมดอายุหรือไม่ใช้งานแล้ว ให้ปรึกษาเภสัชกรสำหรับรายละเอียดเพิ่มเติม เกี่ยวกับวิธีการกำจัดผลิตภัณฑ์อย่างปลอดภัย

รู้จักกับข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาซูโดอีเฟดรีน

ในการตัดสินใจใช้ยา ความเสี่ยงในการใช้ยาต้องได้รับการพิจารณาเปรียบเทียบกับประโยชน์ในการใช้ยา เป็นการตัดสินใจที่คุณและแพทย์ดำเนินร่วมกัน สำหรับยาชนิดนี้ สิ่งต่อไปนี้ควรได้รับการพิจารณา

อาการแพ้ยา

ให้แจ้งแพทย์ หากคุณเคยมีอาการผิดปกติ หรืออาการแพ้ยาชนิดนี้ หรือยาอื่นๆ นอกจากนี้ ให้แจ้งผู้ดูแลสุขภาพของคุณ หากคุณมีอาการแพ้ประเภทอื่นๆ เช่น แพ้อาหาร แพ้สีผสมอาหาร สารถนอมอาหาร หรือสัตว์ สำหรับยาที่แพทย์ไม่ได้สั่ง ให้อ่านฉลากยาหรือส่วนประกอบที่ระบุในบรรจุภัณฑ์อย่างระมัดระวัง

โรคในเด็ก

ยาซูโดอีเฟดรีนอาจมีความเป็นไปได้ ที่จะก่อให้เกิดผลข้างเคียงในทารก โดยเฉพาะทารกเกิดใหม่ และทารกคลอดก่อนกำหนด ได้มากกว่าในเด็กที่โตกว่าและในผู้ใหญ่

ห้ามใช้ยาแก้ไอและหวัดที่ซื้อได้เองจากร้านขายยยา กับทารกหรือเด็กอายุต่ำกว่า 4 ปี การใช้ยาดังกล่าวสำหรับเด็กอาจก่อให้เกิดอาการข้างเคียงที่รุนแรง หรืออาจเป็นอันตรายต่อชีวิตได้

โรคในผู้สูงอายุ

ยาหลายประเภทไม่ได้รับการศึกษาวิจัยเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ ดังนั้น จึงไม่ทราบว่ายาจะให้ผลเช่นเดียวกันกับในผู้ที่อายุน้อยกว่าหรือไม่ หรือยาก่อให้เกิดผลข้างเคียงหรืออาการที่แตกต่างกันในผู้สูงอายุหรือไม่ ไม่มีข้อมูลจำเพาะที่เปรียบเทียบการใช้ยาซูโดอีเฟดรีนในผู้สูงอายุ กับผู้ป่วยในกลุ่มอายุอื่นๆ

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ไม่มีการศึกษาที่เพียงพอเกี่ยวกับความปลอดภัยในการใช้ยานี้ ในระหว่างการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์เสมอเพื่อพิจารณาประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยานี้

รู้จักกับผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงจากยาซูโดอีเฟดรีน

ให้เข้ารับการรักษาฉุกเฉินหากคุณมีสิ่งบ่งชี้ใดๆ ของอาการแพ้ดังต่อไปนี้ ได้แก่ ลมพิษ หายใจลำบาก อาการบวมที่ใบหน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือคอ

ให้หยุดใช้ยาซูโดอีเฟดรีน และโทรแจ้งแพทย์ทันที หากคุณมีอาการข้างเคียงที่รุนแรงใดๆ เหล่านี้

  • หัวใจเต้นเร็ว แรง และไม่เป็นจังหวะ
  • เวียนศีรษะอย่างรุนแรง หรือมีความวิตกกังวล
  • เป็นแผลหรือเลือดออกง่าย อ่อนเพลียผิดปกติ มีไข้ หนาวสั่น ปวดเนื้อตัว มีอาการไข้
  • ความดันโลหิตสูงอย่างรุนแรง (ปวดศีรษะอย่างรุนแรง การมองเห็นไม่ชัด ได้ยินเสียงในหู กังวล งุนงง เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ มีอาการชัก)

อาการข้างเคียงที่รุนแรงน้อยกว่า ได้แก่

  • ไม่มีความอยากอาหาร
  • เหน็บชา หรือรอยแดงใต้ผิวหนัง
  • รู้สึกกระสับกระส่ายหรือตื่นเต้น (โดยเฉพาะในเด็ก)
  • นอนไม่หลับ
  • มีผื่นหรืออาการคันที่ผิวหนัง

อาการข้างเคียงเหล่านี้พบไม่ได้ในผู้ใช้ยาทุกคน และอาจมีอาการข้างเคียงที่ไม่ได้ระบุข้างต้น หากคุณมีข้องกังวลเกี่ยวกับอาการข้างเคียง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่นๆ

ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้กับยาอื่นๆ ดังต่อไปนี้ แพทย์อาจตัดสินใจไม่ทำการรักษาโดยใช้ยานี้ หรืออาจเปลี่ยนให้ใช้ยาอื่น ๆ

  • ยาคลอกิลีน (Clorgyline)
  • ยาไดไฮโดรเออโกตามีน (Dihydroergotamine)
  • ยาฟูราโซลิโดน (Furazolidone)
  • ยาไอโพรนิอาซิด (Iproniazid)
  • ยาไอโซคาร์บอกซาซิด (Isocarboxazid)
  • ยาลิเนโซลิด (Linezolid)
  • ยาโมโคลเบไมด์ (Moclobemide)
  • ยานีอาลาไมด์ (Nialamide)
  • ยาพาร์กิลีน (Pargyline)
  • ยาเฟเนลซีน (Phenelzine)
  • ยาโพรคาร์บาซีน (Procarbazine)
  • ยาราซากิลีน (Rasagiline)
  • ยาเซเลกิลีน (Selegiline)
  • ยาโทล็อกซาโตน (Toloxatone)
  • ยาทรานิลไซโพรมีน (Tranylcypromine)

ไม่แนะนำให้ใช้ยานี้กับยาอื่นๆ ดังต่อไปนี้ แต่อาจจำเป็นในผู้ป่วยบางราย หากสั่งยาทั้งสองชนิดพร้อมกัน แพทย์อาจเปลี่ยนขนาดใช้ยา หรือความถี่ในการใช้ยาหนึ่ง ประเภทหรือสองประเภทดังกล่าว

  • ยากัวนีทิดีน (Guanethidine)
  • ยาไอโอเบนกัวเน I 123 (Iobenguane I 123)
  • ยาเมทิลโดพา (Methyldopa)
  • ยามิโดดรีน (Midodrine)

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาซูโดเอฟีดรีนอาจทำปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์ได้ โดยการเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ยา หรือเพิ่มความเสี่ยงสำหรับผลข้างเคียงที่รุนแรงขึ้น โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เกี่ยวกับปฏิกิริยาที่อาจเกิดขึ้นของยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์ ก่อนการใช้ยา

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่นๆ

ยาซูโดเอฟีดรีนอาจทำปฏิกิริยากับสภาวะสุขภาพของคุณ ปฏิกิริยาดังกล่าวอาจทำให้สภาวะทางสุขภาพเสื่อมลง หรือเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ของยา เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบเสมอ เกี่ยวกับสภาวะทางสุขภาพทั้งหมดของคุณในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง

  • โรคเบาหวานชนิดที่ 2 การใช้ยาซูโดเอฟีดรีนอาจส่งผลให้เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดสูง
  • ต่อมลูกหมากโต (Enlarged prostate)
  • โรคต้อหิน หรือมีความโน้มเอียงต่อการเกิดโรคต้อหิน
  • โรคหัวใจหรือโรคหลอดเลือดหัวใจ
  • ความดันเลือดสูง การใช้ยาซูโดเอฟีดรีนอาจส่งผลให้อาการแย่ลง
  • ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน การใช้ยาซูโดเอฟีดรีนอาจส่งผลให้อาการแย่ลง

ทำความเข้าใจกับขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้แทนคำแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยานี้เสมอ

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่

ขนาดใช้ยาปกติในผู้ใหญ่สำหรับรักษาอาการคัดจมูก

  • ปลดปล่อยตัวยาทันที: 30 ถึง 60 มก. รับประทานทุก 4 ถึง 6 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ปลดปล่อยตัวยานาน: 120 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ยาน้ำแขวนตะกอนออกฤทธิ์นาน: 45 ถึง 100 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ขนาดใช้ยาประจำวันสูงสุด คือ 240 มก./วัน

ขนาดยาสำหรับเด็ก

ขนาดใช้ยาปกติในเด็กสำหรับรักษาอาการคัดจมูก

อายุ 2 ปี ถึง 5 ปี

  • ปลดปล่อยตัวยาทันที: 15 มก. ทุก 6 ชั่วโมง
  • ยาน้ำแขวนตะกอนออกฤทธิ์นาน: 12.5 ถึง 25 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ขนาดใช้ยาประจำวันสูงสุด คือ 60 มก./วัน
  • ขนาดใช้ยาทางเลือก: 1 มก./กก./ขนาดใช้ยา ทุก 6 ชั่วโมง โดยขนาดใช้ยาสูงสุด คือ 15 มก.

อายุ 6 ปี ถึง 12 ปี

  • ปลดปล่อยตัวยาทันที: 30 มก. ทุก 6 ชั่วโมง
  • ยาน้ำแขวนตะกอนออกฤทธิ์นาน: 25 ถึง 50 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ขนาดใช้ยาประจำวันสูงสุด คือ 120 มก./วัน

อายุมากกว่า 12 ปี

  • ปลดปล่อยตัวยาทันที: 30 ถึง 60 มก. รับประทานทุก 4 ถึง 6 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ปลดปล่อยตัวยานาน: 120 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ยาน้ำแขวนตะกอนออกฤทธิ์นาน : 50 ถึง 100 มก. รับประทานทุก 12 ชั่วโมง เท่าที่จำเป็น
  • ขนาดใช้ยาประจำวันสูงสุด คือ 240 มก./วัน

รูปแบบยา

ยาซูโดอีเฟดรีนมีรูปแบบการใช้และปริมาณตัวยา ดังต่อไปนี้

  • แคปซูล 120 มก.
  • ยาน้ำ สำหรับรับประทาน: 30 มก./5 มล.

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

ในกรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ให้โทรแจ้งบริการฉุกเฉิน หรือไปยังห้องฉุกเฉินในโรงพยาบาลใกล้บ้านคุณ

กรณีลืมใช้ยา

หากลืมใช้ยาซูโดอีเฟดรีน ให้ใช้ยาโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ อย่างไรก็ดี หากใกล้เวลาใช้รอบถัดไป ให้ข้ามรอบที่ลืมใช้ไปแล้วใช้ยาในรอบถัดไปตามปกติที่กำหนดไว้ ห้ามใช้เพิ่มเป็นสองเท่า

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: สิงหาคม 28, 2018 | Last Modified: สิงหาคม 28, 2018

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน