ถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ

ชื่อสามัญ: ถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal) Brand Name(s): ถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal).

Know the basics

ถ่านกัมมันต์ใช้สำหรับ

ถ่านกัมมันต์ (Activated charcoal) มักถูกใช้เพื่อดูดสารพิษ ขับลม ลดระดับคอเลสเตอรอล ป้องกันอาการเมาค้าง และรักษาอาการเกี่ยวกับน้ำดีขณะตั้งครรภ์ (cholestasis)

วิธีการใช้ถ่านกัมมันต์

ก่อนการใช้ถ่านกัมมันต์ ควรโทรปรึกษาศูนย์พิษวิทยา แพทย์ หรือสถานพยาบาล ควรบันทึกเบอร์ติดต่อของสถานบริบาลเหล่านี้ไว้
การใช้ถ่านกัมมันต์ชนิดผงอย่างมีประสิทธิภาพ ควรผสมน้ำกับผงถ่านกัมมันต์และเขย่าจนเข้ากันดีก่อนรับประทาน ระวังอย่าให้ผลถ่านกัมมันต์นอนก้น ดื่มผงถ่านกัมมันต์ที่ผสมกับน้ำให้หมด จากนั้น เทน้ำเล็กน้อยลงในภาชนะ เพื่อละลายผงถ่านกัมมันต์ที่ยังนอนก้นอยู่ ดื่มส่วนที่เหลือเพื่อได้รับปริมาณที่แนะนำ

วิธีการเก็บรักษาถ่านกัมมันต์

ควรเก็บรักษาถ่านกัมมันต์ในอุณหภูมิห้อง รวมถึงเก็บให้พ้นจากแสงและความชื้น เพื่อป้องกันความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับยา คุณไม่ควรเก็บไว้ในห้องน้ำหรือตู้เย็น ถ่านกัมมันต์แต่ละยี่ห้ออาจมีวิธีเก็บแตกต่างกันไป สิ่งสำคัญก็คือการอ่านคำแนะนำการเก็บรักษายาบนบรรจุภัณฑ์ หรือสอบถามเภสัชกร เพื่อความปลอดภัย คุณควรเก็บยาให้พ้นมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

คุณไม่ควรทิ้งถ่านกัมมันต์ลงในชักโครกหรือเทลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่คุณได้รับคำแนะนำให้ทำอย่างนั้น สิ่งสำคัญก็คือทิ้งยาเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่จำเป็นต้องรับประทานอีกต่อไป ปรึกษาเภสัชกรเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีทิ้งยาอย่างปลอดภัย

ข้อควรระวังและคำเตือน

สิ่งที่ควรรู้ก่อนใช้ถ่านกัมมันต์

  • ควรปรึกษาแพทย์หากคุณมีอาการแพ้ยาในกลุ่มนี้หรือยาประเภทอื่น
  • ผู้สูงอายุที่มีกระบวนการขับถ่ายช้า อาจเกิดอาการท้องผูกหากได้รับถ่านกัมมันต์มากกว่า 1 หน่วย

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

การใช้ถ่านกัมมันต์ในสตรีมีครรภ์หรือขณะให้นมนั้นปลอดภัย หากใช้ระยะสั้นๆ แต่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนใช้ หากคุณอยู่ระหว่างการตั้งครรภ์

Know the side effects

ผลข้างเคียงจากการใช้ถ่านกัมมันต์

การใช้ถ่านกัมมันต์ระยะสั้นในผู้ใหญ่มีความปลอดถัย อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นคือ อาการท้องผูกหรืออุจจาระสีเข้ม อาการเหล่านี้อาจรุนแรงเมื่อผลข้างเคียงคือการอุดตันของลำไส้ เลือดไหลสวนกลับสู่ปอด และอาการขาดน้ำ

ไม่ใช่ทุกคนที่จะแสดงอาการอันเนื่องมาจากผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจมีผลข้างเคียงอื่นที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีความกังวลเรื่องผลข้างเคียง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

Know the interactions

ปฏิกิริยากับยาชนิดอื่น

ถ่านกัมมันต์อาจมีปฏิกิริยาต่อยาตัวอื่นที่คุณกำลังรับประทานอยู่ และอาจส่งผลให้ยาที่คุณรับประทานออกฤทธิ์ต่างไปจากเดิม หรือเพิ่มความเสี่ยงของผลข้างเคียงที่รุนแรง เพื่อหลีกเลี่ยงการทำปฏิกิริยาต่อกันระหว่างยาที่อาจเป็นไปได้ คุณควรเก็บรายชื่อยาทั้งหมดที่คุณใช้ (ทั้งยาที่จำหน่ายตามใบสั่งยา ยาที่จำหน่ายโดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยา และสมุนไพร) และแจ้งให้แพทย์รวมถึงเภสัชกรทราบ เพื่อความปลอดภัย อย่าเริ่มหรือหยุดรับประทาน รวมถึงเปลี่ยนขนาดยา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากแพทย์

  • น้ำเชื่อมไอปีแคค (syrup of ipecac) ทำปฏิกิริยากับถ่านกัมมันต์ โดยถ่านกัมมันต์ไปจับกับไอปิแคคในกระเพาะอาหาร และลดประสิทธิภาพการรักษาของไอปิแคค
  • ยารับประทานที่ทำปฏิกิริยากับถ่านกัมมันต์ ถ่านกัมมันต์ออกฤทธิ์ดูดสารต่างๆในกระเพาะอาหารและลำไส้ การรับประทานถ่านกัมมันต์ร่วมกับยาชนิดอื่น ทำให้ร่างกายได้รับยาน้อยลง และลดประสิทธิภาพของยา ดังนั้น จึงควรรับประทานถ่านกัมมันต์ 1 ชั่วโมง หลังทานยาชนิดอื่น

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ถ่านกัมมันต์อาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์โดยเปลี่ยนฤทธิ์ยา หรือเพิ่มความเสี่ยงให้ที่จะเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรง โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อถามถึงอาหารหรือแอลกอฮอล์ที่อาจทำปฏิกิริยากับยานี้ก่อนรับประทานยา

การดื่มแอลกอฮอล์ร่วมกับถ่านกัมมันต์อาจทำให้ฤทธิ์ของถ่านกัมมันต์น้อยลงในการดูดซับสารพิษ

ปฏิกิริยาต่ออาการโรคอื่น

ถ่านกัมมันต์อาจส่งผลต่อสุขภาพของคุณ ปฏิกิริยาของยาที่มีต่อร่างกายอาจทำให้สุขภาพของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์และเภสัชกรทราบเกี่ยวกับสุขภาพและโรคประจำตัวของคุณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาการต่อไปนี้

  • เลือดออกในลำไส้
  • ลำไส้อุดตัน
  • ลำไส้ใหญ่ทะลุ
  • ตื่นตัวน้อยลง
  • อาการขาดน้ำ
  • ระบบย่อยช้าลง
  • เพิ่งได้รับการผ่าตัด

ขนาดยา

ข้อมูลเหล่านี้ไม่สามารถแทนคำปรึกษาทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ก่อนใช้ถ่านกัมมันต์

ขนาดถ่านกัมมันต์สำหรับผู้ใหญ่

สำหรับการรับประทานยาเกินขนาดหรืออาการเป็นพิษ

สำหรับช่วงเริ่มต้น ใช้ขนาด 50 ถึง100 กรัม

ทานซ้ำทุกๆ 2 ถึง 4 ชั่วโมง โดยให้มีขนาด 12.5 กรัมต่อชั่วโมง

ขนาดถ่านกัมมันต์สำหรับเด็ก

รับประทาน 10 ถึง 25 กรัม

รูปแบบของถ่านกัมมันต์

ถ่านกัมมันต์อยู่ในรูปแบบดังต่อไปนี้

  • แบบน้ำ
  • ชนิดน้ำแขวนตะกอน
  • แบบเม็ด
  • แบบเคี้ยว
  • ชุดผงถ่านกัมมันต์
  • แบบผงสำหรับแขวนตะกอน

กรณีฉุกเฉินหรือการใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉิน หรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

หากลืมรับประทานควรทำอย่างไร

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติ ไม่ควรเพิ่มขนาดยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: สิงหาคม 27, 2018 | Last Modified: สิงหาคม 27, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย