วินคริสทีน ซัลเฟต (Vincristine Sulfate)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: วินคริสทีน ซัลเฟต (Vincristine Sulfate) Brand Name(s): วินคริสทีน ซัลเฟต (Vincristine Sulfate).

ข้อบ่งใช้

ยาวินคริสทีน ซัลเฟตใช้สำหรับ 

ยาวินคริสทีน ซัลเฟต (Vincristine Sulfate) เป็นยาสำหรับการทำเคมีบำบัดโรคมะเร็ง มักใช้ร่วมกับยาเคมีบำบัดอื่นๆ เพื่อชะลอหรือหยุดการเติบโตของเซลล์มะเร็ง

มักใช้เพื่อรักษาโรคมะเร็งประเภทต่างๆ

วิธีการใช้ยาวินคริสทีน ซัลเฟต

ยานี้ให้โดยการให้แพทย์ฉีดยาเข้าหลอดเลือดดำเท่านั้น โดยปกติมักให้สัปดาห์ละครั้ง หรือตามที่แพทย์กำหนด

การเก็บรักษายาวินคริสทีน ซัลเฟต

ยาวินคริสทีน ซัลเฟตควรเก็บที่อุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงหรือความชื้น เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยาเกิดความเสียหาย ไม่ควรเก็บยานี้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาวินคริสทีน ซัลเฟตบางยี่ห้ออาจจะต้องเก็บรักษาแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบฉลากยาหรือสอบถามเภสัชกรเสมอ เพื่อความปลอดภัย โปรดเก็บยาให้ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยง 

ไม่ควรทิ้งยาวินคริสทีน ซัลเฟตลงในชักโครก หรือเทยาลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่ได้รับคำแนะนำเช่นนั้น ควรกำจัดยาด้วยวิธีที่ถูกต้อง เมื่อย่หมดอายุ หรือไม่มีความจำเป็นต้องใช้งาน โปรดสอบถามเภสัชกรเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการกำจัดยาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาวินคริสทีน ซัลเฟต

ก่อนใช้ยานี้ แจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบหาก

  • คุณกำลังตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร เนื่องจากในช่วงที่คุณกำลังตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร ควรใช้ยาตามที่แพทย์แนะนำเท่านั้น
  • หากคุณกำลังใช้ยาอื่นอยู่ รวมทั้งยาที่หาซื้อได้เอง เช่น สมุนไพร หรือยาทางเลือกอื่นๆ
  • หากคุณแพ้สารออกฤทธิ์หรือไม่ออกฤทธิ์ ของยาวินคริสทีนซัลเฟตหรือยาอื่นๆ
  • หากคุณมีอาการป่วย มีความผิดปกติ หรือมีสภาวะทางการแพทย์อื่นๆ 

ยานี้สามารถทำให้คุณมีโอกาสติดเชื้อ หรือทำให้การติดเชื้อที่เป็นอยู่รุนแรงขึ้น ดังนั้น จึงควรล้างมือให้สะอาด เพื่อป้องกันการแพร่ของเชื้อโรค หลีกเลี่ยงผู้ติดเชื้อที่สามารถแพร่เชื้อสู่ผู้อื่นได้ (เช่น โรคอีสุกอีใส โรคหัด หรือไข้หวัดใหญ่) ปรึกษาแพทย์หากคุณเคยสัมผัสเชื้อ หรือหากต้องการข้อมูลเพิ่มเติม 

อย่าสร้างภูมิคุ้มกันหรือรับวัคซีนโดยที่แพทย์อนุญาต หลีกเลี่ยงการติดต่อกับผู้ที่เพิ่งรับวัคซีนเชื้อเป็นมา (เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่สูดดมเข้าทางจมูก) 

เพื่อลดโอกาสในการเกิดรอยบาด รอยช้ำ หรือการบาดเจ็บ ควรระมัดระวังในการใช้ของมีคม เช่น มีดโกนและกรรไกรตัดเล็บ และหลีกเลี่ยงกิจกรรม เช่น กีฬาที่มีการปะทะ 

ยานี้อาจทำให้เกิดอาการวิงเวียนหรือเหนื่อยง่าย หรือทำให้เกิดอาการชาที่มือหรือเท้าได้ อย่าขับรถ ใช้เครื่องจักร หรือทำกิจกรรมที่ต้องการความตื่นตัว หรือความรู้สึกในการสัมผัส จนกว่าคุณจะสามารถทำได้อย่างปลอดภัย จำกัดปริมาณเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

เด็กอาจจะมีปฏิกิริยาไวต่อผลของยานี้ได้มากกว่า โดยเฉพาะการเคลื่อนไหวของลำไส้ที่ช้า และอาจทำให้เกิดการอาเจียนหรือท้องผูก

ผู้สูงอายุที่ใช้ยา อาจมีผลข้างเคียงเป็นอาการปัสสาวะขัดร่วมด้วย อาจจะมีปฏิกิริยาไวต่อผลของยานี้ ที่เกิดขึ้นกับตับได้มากกว่า เช่น อาการปัสสาวะไม่ออก (urinary retention)

ยานี้ลดการเจริญพันธุ์ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร 

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือ เกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยานี้ ในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์ เพื่อหาประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยานี้

ยาวินคริสทีนซัลเฟตจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์ หมวด D โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกามีดังนี้

  • A= ไม่มีความเสี่ยง
  • B= ไม่พบความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C= อาจจะมีความเสี่ยง
  • D= มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X= ห้ามใช้
  • N= ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยา 

ผลข้างเคียงทั่วไปของยานี้ได้แก่ 

  • คลื่นไส้
  • อาเจียน
  • น้ำหนักลด
  • ท้องร่วง
  • มีแผลภายใจปาก 
  • วิงเวียน 
  • ปวดหัว 
  • ท้องผูก
  • ผมร่วงชั่วคราว  

แจ้งให้แพทย์ทราบในทันทีหากผลข้างเคียงเหล่านี้รบกวนคุณ  

  • เป็นไข้ 
  • หนาวสั่น
  • เจ็บคอบ่อยๆ
  • ไอ
  • มีอาการแสบร้อนขณะปัสสาวะหรือปัสสาวะลำบาก
  • ปัสสาวะลดลง 
  • อาการปวก (รวมถึงข้อต่อ หลัง และกล้ามเนื้อ) 
  • มีอาการชา เหน็บ แสบร้อน ปวดที่มือและเท้า 
  • อ่อนแรง
  • เดินลำบาก 
  • สูญเสียการเคลื่อนไหวที่สอดประสานหรือการทรงตัว 
  • ไม่สามารถขยับกล้ามเนื้อได้ (รวมถึงกล้ามเนื้อบนใบหน้าและส่วนอื่นๆ ของร่างกาย)
  • ตาปรือ
  • เสียงแสบ
  • พูดลำบาก

แจ้งให้แพทย์ทราบในทันที หากเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงดังต่อไปนี้ 

  • มีความเปลี่ยนแปลงทางการมองเห็นหรือการได้ยิน 
  • มีความเปลี่ยนแปลงทางจิตใจหรืออารมณ์ (เช่น ซึมเศร้า เห็นภาพหลอน สับสน)  
  • มีรอยช้ำหรือเลือดออกง่าย  
  • เหนื่อยล้าอย่างรุนแรง
  • ชัก 
  • มีอาการปวดที่หน้าอก กราม แขนด้านขวา
  • มีสัญญาณของโรคตับ (เช่น ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้บ่อยๆ อาเจียน ปวดท้อง ผิวหนังหรือดวงตาเป็นสีเหลือง) 
  • หายใจติดขัด

ไม่ใช่ทุกคนจะเจอกับผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น 

ยาวินคริสทีน ซัลเฟตอาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น คุณควรจะบอกแพทย์หรือเภสัชกรของคุณว่า คุณกำลังใช้ยาอะไรอยู่บ้าง (ทั้งยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อได้เอง และสมุนไพรต่างๆ) เพื่อความปลอดภัย โปรดอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ยาที่อาจมีปฏิกิริยากับยานี้ได้แก่

  • ไดจอกซิน (Digoxin) 
  • เฟนิโทอิน (Phenytoin) 
  • ยาที่ทำให้เส้นประสาทหูเสียหาย เช่น ยาทำเคมีบำบัดที่มีส่วนประกอบของแพลทินัม (platinum) 
  • ยาที่ส่งผลกระทบต่อเอนไซม์ตับ เช่น ไซเมทิดีน (cimetidine) สมุนไพรเซนต์จอห์น เวิร์ต (St. John’s wort) ยาต้านเชื้อรากลุ่มเอโซล (azole antifungals) รวมไปถึงไอทราโคนาโซล (itraconazole) ยาปฏิชีวนะแมคโครไลด์ (macrolide antibiotics) รวมไปถึงอิริโทรมัยซิน (erythromycin) ยาไรฟามัยซิน (rifamycins) รวมไปถึงไรฟาบูทิน (rifabutin) ยาต้านชักบางชนิด รวมไปถึงคาร์บามาเซพีน (Carbamazepine)
  • ยาที่ทำให้เกิดอาการปัสสาวะลำบาก เช่น เบลลาดอนนา อัลคาลอยด์ (Belladonna alkaloid) ยาแอนติโคลิเนอร์จิก (anticholinergic) เช่นอะโทรปีน (atropine) ยาบรรเทาอาการปวดท้อง (Antispasmodic drugs) เช่นไดไซโคลมีน (dicyclomine) ยารักษาภาวะกระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกิน (overactive bladder) เช่นออกซีบิวไทนิน (oxybutynin)  

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาวินคริสทีนซัลเฟตอาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น 

ยาวินคริสทีนซัลเฟตอาจส่งผลให้อาการโรคของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบถึงสภาวะโรคของคุณก่อนใช้ยาเสมอ  

โรคที่อาจมีปฏิกิริยากับยานี้ได้แก่ 

  • ปัญหาเกี่ยวกับเส้นประสาทหรือกล้ามเนื้อ เช่นอาการเหน็บชาหรืออาการปวด เนื่องจากโรคระบบประสาท (neuropathy) โรคปลอกประสาทอักเสบ (demyelinating) รวมถึงโรคพันธุกรรมระบบประสาทและกล้ามเนื้อ (Charcot-Marie-Tooth syndrome)
  • โรคตับ
  • การฉายรังสีบำบัด (Radiation treatment) ที่ตับ 
  • การทำงานของไขกระดูกลดลง  
  • โรคเลือด 
  • การติดเชื้อที่เป็นอยู่ 

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้ง เพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

ขนาดยาวินคริสทีน ซัลเฟตสำหรับผู้ใหญ่ 

โรคมะเร็งของเนื้อเยื่อประสาท (Neuroblastoma)

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดนอนฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin’s Lymphoma) 

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองฮอดจ์กิน (Hodgkin’s Disease) 

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิดมัยอิลอยด์ (Acute Myeloid Leukemia)

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

วิมส์ทูเมอร์ (Wilms’ Tumor) 

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิดลิมฟอยด์ (Acute Lymphocytic Leukemia) 

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งกล้ามเนื้อลาย (Rhabdomyosarcoma)

ขนาดยาปกติ: 1.4 มก./ตารางเมตร ฉีดเข้าหลอดเลือดดำนาน 1 นาที หนึ่งครั้ง มักให้ยาสัปดาห์ละครั้ง 

โรคมะเร็งมัลติเพิลมัยอีโลมา (Multiple myeloma)

(ใช้ร่วมกับยาเคมีบำบัดอื่นๆ เป็นส่วนหนึ่งในสูตรยาวีเอดี [the VAD regimen]) ขนาดยาคือ 0.4 มก./วัน หยอดยาเข้าหลอดเลือดดำอย่างต่อเนื่องในวันที่ 1 ถึงวันที่ 4

ขนาดยาวินคริสทีนซัลเฟตสำหรับเด็ก 

โรค Malignant Disease

  • อายุน้อยกว่า 18 ปี และน้ำหนักน้อยกว่าหรือเท่ากับ 10 กก. หรือพื้นที่ผิวของร่างกาย (BSA) น้อยกว่า 1 ตารางเมตร: ขนาดยาคือ 0.05 มก./วัน สัปดาห์ละครั้ง 
  • อายุน้อยกว่า 18 ปี และน้ำหนักมากกว่า 10 กก. หรือพื้นที่ผิวของร่างกายมากกว่าหรือเท่ากับ 1 ตารางเมตร: ขนาดยาคือ 1 ถึง 2 มก./ตารางเมตร สัปดาห์ละครั้ง 
  • ขนาดยาหลังจากนั้นอาจจะกำหนดโดยขึ้นอยู่กับการตอบสนองทางการแพทย์และทางเลือดในผู้ป่วย
    ขนาดยาสูงสุด 2 มก. 

โรคมะเร็งของเนื้อเยื่อประสาท (Neuroblastoma) 

ขนาดยาคือ 1 มก./ตารางเมตร/วัน หยอดยาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลา 72 ชั่วโมงพร้อมกับยาด็อกโซรูบิซิน (Doxorubicin) 

รูปแบบของยา 

ความแรงและรูปแบบของยามีดังนี้

  • ยาสำหรับฉีด 

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉินหรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา 

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ในทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติได้เลย ไม่ควรเพิ่มปริมาณยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Review Date: พฤศจิกายน 18, 2018 | Last Modified: พฤศจิกายน 18, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย