เด็กซ์โตรแอมเฟตามีน (Dextroamphetamine)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: เด็กซ์โตรแอมเฟตามีน (Dextroamphetamine) Brand Name(s): เด็กซ์โตรแอมเฟตามีน (Dextroamphetamine).

ข้อบ่งใช้

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนใช้สำหรับ

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน (Dextroamphetamine) ใช้เพื่อรักษาโรคสมาธิสั้นในเด็ก และยังใช้เพื่อรักษาความผิดปกติของการนอนหลับบางชนิด อย่างโรคลมหลับ (narcolepsy) ยานี้ยังอาจใช้เพื่อรักษาสภาวะอื่นที่แพทย์กำหนดได้อีกด้วย

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนเป็นยากระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง ยังไม่ทราบการทำงานที่แท้จริงของยานี้ ยานี้จะส่งผลกระทบต่อสารสื่อประสาท บางชนิดภายในสมอง ซึ่งอาจช่วยเพิ่มระยะเวลาของความสนใจและพัฒนาพฤติกรรม

วิธีการใช้ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน

ใช้ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนตามที่แพทย์กำหนดอย่างเคร่งครัด โปรดอ่านฉลากยาเพื่อหาวิธีการใช้ยาที่ถูกต้อง

รับประทานยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนพร้อมกับอาหาร หรือรับประทานแยกต่างหาก รับประทานยานี้พร้อมกับอาหาร เพื่อลดอาการท้องไส้ปั่นป่วน

รับประทานยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนโดยเว้นช่วงเวลาประมาณ 4 ถึง 6 ชั่วโมง นอกเสียจากแพทย์จะสั่งแบบอื่น

อย่าดื่มน้ำผลไม้พร้อมกับรับประทานยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน น้ำผลไม้บางอย่าง (เช่น น้ำเกรฟฟรุต น้ำแอปเปิ้ล หรือน้ำส้ม) อาจลดประสิทธิภาพของยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนได้

รับประทานยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนตามตารางการใช้ยาปกติ เพื่อให้ได้ประโยชน์จากยาสูงสุด เพื่อให้ง่ายต่อการจำควรรับประทานยานี้ในเวลาเดียวกันทุกวัน

การเก็บรักษายาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนควรเก็บที่อุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงหรือความชื้น เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยาเกิดความเสียหาย ไม่ควรเก็บยานี้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนบางยี่ห้ออาจจะต้องเก็บรักษาแตกต่างกัน จึงควรตรวจสอบฉลากยาหรือสอบถามเภสัชกรเสมอ เพื่อความปลอดภัยโปรดเก็บยาให้ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไม่ควรทิ้งยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนลงในชักโครก หรือเทลงในท่อระบายน้ำ เว้นแต่ได้รับคำแนะนำเช่นนั้น ควรกำจัดยาด้วยวิธีที่ถูกต้องเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่มีความจำเป็นต้องใช้งาน โปรดสอบถามเภสัชกรเพิ่มเติม เกี่ยวกับวิธีการกำจัดยาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน

ก่อนใช้ยานี้ แจ้งให้แพทย์ทราบในกรณีดังต่อไปนี้

  • คุณกำลังตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร เนื่องจากในช่วงที่คุณกำลังตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร ควรใช้ยาตามที่แพทย์แนะนำเท่านั้น
  • หากคุณกำลังใช้ยาอื่นอยู่ รวมทั้งยาที่หาซื้อได้เอง เช่น สมุนไพรหรือยาทางเลือกอื่นๆ
  • หากคุณแพ้สารออกฤทธิ์หรือไม่มีฤทธิ์ในการรักษาของยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน
  • หากคุณมีอาการป่วย มีความผิดปกติ หรือมีสภาวะทางการแพทย์อื่นๆ
  • หากคุณหรือคนในครอบครัวเคยมีปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ (เช่น หัวใจล้มเหลว ปัญหาเกี่ยวกับการเต้นของหัวใจ หรือโรคหัวใจพิการ) ภาวะความดันโลหิตสูง ปัญหาเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ อาการชักเนื่องจากผลการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมองผิดปกติ (electroencelphalogram test) ปัญหาเกี่ยวกับจิตใจหรืออารมณ์ เช่นโรคอารมณ์สองขั้ว (bipolar disorder) โรคซึมเศร้า หรือโรคจิตเภท (psychosis) การเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่นโรคกล้ามเนื้อกระตถก (tics) กลุ่มอาการทูเร็ตต์ (Tourette syndrome) หรือมีความคิดหรือพยายามฆ่าตัวตาย
  • หากคุณเคยเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ปัญหาเกี่ยวกับเนื้องอก ปัญหาเกี่ยวกับเลือดบางชนิด เช่นโรคพอร์ฟิเรีย (porphyria) หลอดเลือดแดงแข็งตัวขึ้น หรือปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือด หรือหากคุณพึ่งมีอาการหัวใจขาดเลือดฉับพลันเมื่อไม่นานมานี้
  • หากคนในครอบครัวเคยมีการเสียชีวิตฉับพลันหรือปัญหาเกี่ยวกับการเต้นของหัวใจ
  • หากคุณหรือคนในครอบคัวเคยมีปัญหาเกี่ยวกับการไหลเวียนของเลือดที่มือหรือเท้า เช่น ปรากฏการณ์เรเนาด์ (Raynaud phenomenon) หรือโรคทรอมโบแอนจิไอติส โอบลิเตอแรนส์ (thromboangiitis obliterans)

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยานี้ ในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาถึงประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยานี้

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์ ประเภท C โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกามีดังนี้

  • A= ไม่มีความเสี่ยง
  • B= ไม่พบความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C= อาจจะมีความเสี่ยง
  • D= มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X= ห้ามใช้
  • N= ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน

ยาทุกชนิดนั้นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ แต่คนส่วนใหญ่นั้นอาจจะมีผลข้างเคียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย โปรดปรึกษาแพทย์หากผลข้างเคียงที่พบได้มากเหล่านี้ไม่หายไปหรือรบรวนคุณ

  • ท้องผูก
  • ท้องร่วง
  • วิงเวียน
  • ปากแห้ง
  • ปวดหัว
  • เบื่ออาหาร
  • น้ำหนักลดเล็กน้อย
  • คลื่นไส้
  • กระสับกระส่าย
  • มีปัญหากับการนอนหลับ
  • มีรสชาติที่ไม่พึงประสงค์
  • ท้องไส้ปั่นป่วน

รับการรักษาในทันทีหากเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรงมากดังต่อไปนี้ได้แก่

  • อาการแพ้ที่รุนแรง (ผดผื่น ลมพิษ คัน หายใจติดขัด แน่นหน้าอก มีอาการบวมที่ปาก ใบหน้า ริมฝีปาก หรือลิ้น)
  • มองเห็นไม่ชัดหรือการมองเห็นเปลี่ยนแปลงในแบบอื่นๆ
  • สมรรถภาพทางเพศหรือความต้องการทางเพศเปลี่ยนแปลง
  • เจ็บหน้าอกหรือแน่นหน้าอก
  • ปัสสาวะสีคล้ำ
  • ปัสสาวะลดลง
  • มีการแข็งตัวของอวัยวะเพศบ่อยครั้งหรือเป็นเวลานาน
  • หมดสติ
  • หัวใจเต้นเร็วหรือผิดปกติ
  • มองเห็นภาพหลอน
  • ปวดกล้ามเนื้อหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
  • มีความเปลี่ยนแปลงครั้งใหม่หรือรุนแรงขึ้นของจิตใจ อารมณ์ หรือพฤติกรรม (เช่น ก้าวร้าว ซึมเศร้า ไม่เป็นมิตร หรือมีปัญหาเกี่ยวกับความคิด)
  • มีอาการชาที่แขนหรือขา
  • ชัก
  • วิงเวียนหรือปวดหัวอย่างรุนแรง
  • หายใจไม่อิ่ม
  • น้ำหนักลดอย่างมากหรือเบื่ออาหารบ่อยครั้ง
  • การมองเห็นเปลี่ยนแปลงฉับพลัน
  • มีอาการของโรคหลอดเลือดสมอง (เช่น สับสน อ่อนแรงที่ด้านหนึ่งของร่างกาย พูดไม่ชัด)
  • สั่นเทา
  • การพูดหรือการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อที่ไม่สามารถควบคุมได้ (เช่นกล้ามเนื้อกระตุก)
  • อ่อนแรงหรือเหนื่อยล้าผิดปกติ
  • อาเจียน

ไม่ใช่ทุกคนจะเจอกับผลข้างเคียงเหล่านี้ และอาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนอาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น คุณควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรของคุณว่า คุณกำลังใช้ยาอะไรอยู่บ้าง (ทั้งยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อได้เอง และสมุนไพรต่างๆ) เพื่อความปลอดภัย โปรดอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาใดๆ โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ยาที่อาจจะมีปฏิกิริยากับยานี้ได้แก่

  • อะเซตาโซลาไมด์ (Acetazolamide) โพรพอกซิฟีน (propoxyphene) โซเดียม ไบคาร์บอเนต (sodium bicarbonate) หรือยาขับปัสสาวะไทอาไซด์ (thiazide diuretics) เช่น ไฮโดรคลอโรไทอาไซด์ (hydrochlorothiazide) เนื่องจากยาเหล่านี้อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดผลข้างเคียงของยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน
  • ยาแอดรีเนอร์จิก บล็อกเกอร์ (Adrenergic blockers) เช่น กัวเนธิดีน (guanethidine) ยาต้านฮีสตามีน (antihistamines) เช่นยาไดเฟนไฮดรามีน (diphenhydramine) เอทโธซักซิไมด์ (ethosuximide) หรือยารักษาภาวะความดันโลหิตสูง เนื่องจากประสิทธิภาพของยาเหล่านี้อาจจะลดลงเพราะยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน
  • ยาแอมโมเนียม คลอไรด์ (Ammonium chloride) กรดแอสคอร์บิก (ascorbic acid) หรือววิตามินซี ยาคลอร์โปรมาซีน (chlorpromazine) กรดกลูทามิก (glutamic acid) ฮาโลเพอริดอล (haloperidol) ลิเทียม คาร์บอเนต (lithium carbonate) เมทีนามีน (methenamine) รีเซอร์พีน (reserpine) หรือโซเดียมเอซิดฟอสเฟต (sodium acid phosphate) เนื่องจากยาเหล่านี้อาจลดประสิทธิภาพของยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน
  • ฟูราโซลิโดน (Furazolidone) หรือยาในกลุ่ม MAOIs เช่น ฟีเนลซีน (phenelzine) เนื่องจากความเสี่ยงในการเกิดภาวะความดันโลหิตสูงระดับรุนแรง เป็นไข้ ปวดหัว และอัตราการเต้นของหัวใจลดลงนั้นอาจเพิ่มขึ้น
  • เมเพอริดีน (Meperidine) นอร์อิพิเนฟริน (norepinephrine) ฟีโนบาร์บิทัล (phenobarbital) เฟนิโทอิน (phenytoin) ยาในกลุ่มเอสเอสอาร์ไอ (selective serotonin reuptake inhibitors) เช่น ฟลูออกซิทีน (fluoxetine) ยาซิมพาโทมิเมติค (sympathomimetics) เช่นซูโดเอฟีดรีน (pseudoephedrine) หรือยาต้านซึมเศร้ากลุ่มไตรไซคลิก (tricyclic antidepressants) เช่น เดซิพรามีน (desipramine) เนื่องจากความเสี่ยงในการเกิดผลข้างเคียงของยาเหล่านี้อาจเพิ่มขึ้นเพราะยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีน

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนอาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น

ยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนอาจส่งผลให้อาการโรคของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบถึงสภาวะโรคของคุณก่อนใช้ยาเสมอ

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้ง เพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

ขนาดยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนสำหรับผู้ใหญ่

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่เพื่อรักษาโรคลมหลับ (Narcolepsy)

  • ขนาดยาเริ่มต้น: รับประทาน 10 มก. ต่อวัน
  • ขนาดยาปกติ: อาจเพิ่มขนาดยาต่อวันอีก 10 มก. ทุกสัปดาห์จนกว่าจะได้รับการตอบสนองที่ดีที่สุด

ขนาดยาเด็กซ์โตรแอมเฟตามีนสำหรับเด็ก

ขนาดยาสำหรับเด็กเพื่อรักษาโรคสมาธิสั้น (Attention Deficit Disorder)

ยาออกฤทธิ์ทันที (IR)

อายุ 3 ถึง 5 ปี

  • ขนาดยาเริ่มต้น: รับประทาน 2.5 มก. ต่อวัน
  • ขนาดยาปกติ: อาจเพิ่มขนาดยาต่อวันอีก 2.5 มก. ทุกสัปดาห์จนกว่าจะได้รับการตอบสนองที่ดีที่สุด

ยาออกฤทธิ์ทันที และยาออกฤทธิ์นาน (ER) หรือ (SR):

อายุ 6 ถึง 17 ปี

  • ขนาดยาเริ่มต้น: 2.5 มก. รับประทานวันละ 1 หรือ 2 ครั้ง
  • ขนาดยาปกติ: อาจเพิ่มขนาดยาต่อวันอีก 5 มก. ทุกสัปดาห์จนกว่าจะได้รับการตอบสนองที่ดีที่สุด
  • ขนาดยาสูงสุด: เฉพาะในกรณีหายากเท่านั้นที่จำเป็นต้องเพิ่มขนาดยาไปถึงวันละ 40 มก.

ขนาดยาสำหรับเด็กเพื่อรักษาโรคลมหลับ (Narcolepsy)

อายุ 6 ถึง 11 ปี

  • ขนาดยาเริ่มต้น: รับประทาน 5 มก. ต่อวัน
  • ขนาดยาปกติ: อาจเพิ่มขนาดยาต่อวันอีก 5 มก. ทุกสัปดาห์จนกว่าจะได้รับการตอบสนองที่ดีที่สุด

อายุ 12 ปีขึ้นไป

  • ขนาดยาเริ่มต้น: รับประทาน 10 มก. ต่อวัน
  • ขนาดยาปกติ: อาจเพิ่มขนาดยาต่อวันอีก 10 มก. ทุกสัปดาห์จนกว่าจะได้รับการตอบสนองที่ดีที่สุด

รูปแบบของยา

ความแรงและรูปแบบของยามีดังนี้

  • ยาเม็ด

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉิน หรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา

หากคุณลืมใช้ยาควรรีบใช้ในทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลาใช้ยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปใช้ยาตามตารางปกติได้เลย ไม่ควรเพิ่มปริมาณยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: ธันวาคม 27, 2018 | Last Modified: ธันวาคม 27, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย