แพลนบีวันสเต็ป (Plan B One Step®)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ

แพลนบีวันสเต็ป (Plan B One Step®) ที่มีส่วนประกอบของเลโวนอร์เจสเทริล (levonogestrel) เป็นยาคุมฉุกเฉิน ที่ใช่หลังการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือการคุมกำเนิดผิดพลาด

ข้อบ่งใช้

ยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล) ใช้สำหรับ

ยาแพลนบีวันสเต็ป (Plan B One Step®) ที่มีส่วนประกอบของเลโวนอร์เจสเทริล (levonogestrel) ซึ่งเป็นฮอร์โมนของผู้หญิงที่ป้องกันการตกไข่ (การปล่อยไข่ออกมาจากรังไข่) เลโวนอร์เจสเทริลยังสามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสารคัดหลั่งในมดลูกและเยื่อบุโพรงมดลูก ทำให้อสุจิเข้าไปในมดลูกได้ยากยิ่งขึ้น และทำให้ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วเกาะมดลูกได้ยากขึ้น

ยาแพลนบีวันสเต็ปใช้เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์หลังจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน หรือผิดพลาดจากการคุมกำเนิดในรูปแบบอื่น (เช่น ถุงยางแตก หรือลืมรับประทานยาคุมกำเนิดมากกว่า 2 เม็ด)

ยาแพลนบีวันสเต็ปอาจสามารถใช้เพื่อจุดประสงค์อื่นนอกเหนือจากในคู่มือการใช้ยาได้อีกด้วย

วิธีการใช้ยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล)

ยาแพลนบีวันสเต็ปเป็นยาที่รับประทานยา 1 เม็ดเพียงหนึ่งครั้ง ไม่จำเป็นต้องรับประทานยาครั้งที่สอง ควรรับประทานยาเม็ดแพลนบีวันสเต็ปให้เร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และไม่ควรเกิน 72 ชั่วโมง (3 วัน) หลังจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน หรือป้องกันผิดพลาด

แจ้งแพทย์หากคุณอาเจียนภายใน 1 ชั่วโมง หลังจากที่รับประทานยาแพลนบีวันสเต็ป อย่ารับประทานยาอีกครั้ง จนกว่าคุณจะได้ปรึกษากับแพทย์แล้ว

คุณควรไปตรวจร่างกายกับแพทย์ภายใน 3 วันหลังจากรับประทานยาแพลนบีวันสเต็ป แพทย์จำเป็นต้องต้องยืนยันว่า คุณไม่ได้ตั้งครรภ์และยานี้ไม่ได้ส่งผลอันตรายใดๆ

หากประจำเดือนของคุณมาช้ากว่าปกติประมาณ 1 สัปดาห์ หรือนานกว่านั้น คุณอาจจะตั้งครรภ์ได้ ควรทำการตรวจสอบการตั้งครรภ์ และติดต่อกับแพทย์หากว่าคุณตั้งครรภ์ ยาแพลนบีวันสเต็ปไม่สามารถยุติการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้นไปแล้วได้ (ไข่ที่ปฏิสนธิฝังลงในมดลูกแล้ว)

การเก็บรักษายาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล)

ยาแพลนบีวันสเต็ปควรเก็บในอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงแสงหรือความชื้น เพื่อป้องกันไม่ให้ตัวยาเกิดความเสียหาย ไม่ควรเก็บยานี้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง เพื่อความปลอดภัยโปรดเก็บยาให้ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยง

ไม่ควรทิ้งยาแพลนบีวันสเต็ปลงในชักโครก หรือเทยาลงในท่อระบายน้ำ เว้นเสียแต่จะได้รับคำแนะนำให้ทำเช่นนั้น ควรกำจัดยาด้วยวิธีที่ถูกต้องเมื่อยาหมดอายุ หรือไม่มีความจำเป็นต้องใช้งาน โปรดสอบถามเภสัชกรเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการกำจัดยาที่ถูกต้อง

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้ยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล)

ก่อนใช้ยานี้ แจ้งแพทย์ในกรณีดังต่อไปนี้

  • คุณตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร เนื่องจากคุณควรใช้ยาตามที่แพทย์กำหนดเท่านั้น หากคุณคาดหวังที่จะตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
  • คุณกำลังใช้ยาอื่นอยู่ รวมถึงยาที่หาซื้อได้เองโดยไม่ต้องมีใบสั่งยา เช่นสมุนไพร หรือแพทย์ทางเลือก
  • หากคุณเป็นแพ้ส่วนประกอบสำคัญและไม่สำคัญในยานี้หรือยาอื่น
  • หากคุณเป็นป่วย มีความผิดปกติ หรือมีสภาวะอื่นๆ

ยาแพลนบีวันสเต็ปไม่ได้มีเจตนาให้ใช้ในการคุมกำเนิดตามปกติ ปรึกษากับแพทย์ถึงวิธีการคุมกำเนิดรูปแบบอื่นที่มีอยู่มายมาย อย่าใช้ยานี้หากคุณตั้งครรภ์ไปแล้ว ยาแพลนบีวันสเต็ปไม่สามารถยุติการตั้งครรภ์ได้ (ไข่ที่ปฏิสนธิฝังลงในมดลูกแล้ว)

ก่อนใช้ยานี้ แจ้งแพทย์หากคุณมีอาการแพ้ยาใดๆ หรือหากคุณเป็นโรคเบาหวาน คุณอาจไม่สามารถใช้ยานี้ได้ หรือจำเป็นต้องได้รับการตรวจเป็นพิเศษระหว่างที่ใช้ยา

เลโวนอร์เจสเทริลนั้นสามารถส่งต่อผ่านน้ำนมแม่ได้ และอาจทำอันตรายต่อทารก อย่าใช้ยาแพลนบีวันสเต็ปโดยที่ไม่ได้แจ้งแพทย์ว่า คุณกำลังให้นมบุตร ห้ามใช้ยาแพลนบีวันสเต็ปกับผู้ที่มีอายุต่ำกว่า 15 ปี ปรึกษาแพทย์สำหรับคำแนะนำเพิ่มเติม

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยานี้ในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อหาประโยชน์และความเสี่ยงก่อนการใช้ยานี้ ยาแพลนบีวันสเต็ปจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อผู้ตั้งครรภ์ หมวด X โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อผู้ตั้งครรภ์โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกามีดังนี้

  • A= ไม่มีความเสี่ยง
  • B= ไม่พบความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C= อาจจะมีความเสี่ยง
  • D= มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X= ยาต้องห้าม
  • N= ไม่มีข้อมูลเพียงพอ

ชื่อสามัญ: แพลนบีวันสเต็ป (Plan B One Step®) Brand Name(s): แพลนบีวันสเต็ป (Plan B One Step®).

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของการใช้ยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล)

รับการรักษาพยาบาลฉุกเฉินในทันทีหากคุณมีอาการแพ้ยาแพลนบีวันสเต็ปที่รุนแรงดังนี้ ผดผื่น หายใจติดขัด บวมที่บริเวณใบหน้า ลิ้น หรือลำคอ แจ้งแพทย์หากคุณมีอาการปวดท้องช่วงล่างหรือข้างใดข้างหนึ่งที่รุนแรง เพราะอาจเป็นสัญญาณของการตั้งครรภ์ภายในท่อนำไข่ (tubal pregnancy) แทนที่จะเป็นในมดลูก การตั้งครรภ์ภายในท่อนำไข่นั้นจำเป็นต้องได้รับการรักษาอย่างฉุกเฉิน

ผลข้างเคียงของยาแพลนบีวันสเต็ปที่รุนแรงน้อยกว่ามีดังนี้คือ

  • คลื่นไส้ ท้องร่วง หรือปวดท้อง
  • มึนงง รู้สึกเหนื่อยล้า
  • ปวดหน้าอกหรือมีอาการกดเจ็บ
  • ประจำเดือนมีการเปลี่ยนแปลง
  • ปวดหัว

ไม่ใช่ทุกคนจะเจอกับผลข้างเคียงเหล่านี้ หรืออาจจะมีอาการอย่างอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น ถ้าคุณมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษากับแพทย์

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาแพลนบีวันสเต็ปอาจเกิดปฏิกิริยากับยาอื่นที่คุณกำลังใช้อยู่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น คุณควรจะบอกแพทย์หรือเภสัชกรของคุณว่าคุณกำลังใช้ยาอะไรอยู่บ้าง (ทั้งยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อได้เอง และสมุนไพรต่างๆ) เพื่อความปลอดภัย โปรดอย่าเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ยาที่อาจมีปฏิกิริยากับยานี้ได้แก่

  • ยาไรแฟมพิน (Rifampin) อย่างเช่นไรฟาดิน (Rifadin) หรือไรฟาเทอร์ (Rifater) หรือไรฟาเมต (Rifamate) หรือไรแมคเทน (Rimactane)
  • ยาบาร์บิทูเรต (Barbiturate) อย่างเช่นยาอโมบาร์บิทอล (amobarbital) อย่างเอมิทอล (Amytal) ยาบิวทาบาร์บิทอล (butabarbital) อย่างบิวทิซอล (Butisol) ยาเมโฟบาร์บิทอล (mephobarbital) อย่างเมบารอล (Mebaral) ยาเซโคบาร์บิทอล (secobarbital) อย่างเซโคนอล (Seconal) หรือยาฟีโนบาร์บิทอล (phenobarbital) อย่างลูมินอล (Luminal) หรือซอลโฟทอน Solfoton)
  • ยาสำหรับอาการชัก เช่น ยาเฟนิโทอิน (phenytoin) อย่างไดแลนติน (Dilantin) หรือยาคาร์บามาเซพีน (carbamazepine) ยาเทเกรทอล (Tegretol)

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาแพลนบีวันสเต็ปอาจมีปฏิกิริยากับอาหารหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงที่จะเกิดผลข้างเคียง โปรดปรึกษากับแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น

ยาแพลนบีวันสเต็ปอาจส่งผลให้อาการโรคของคุณแย่ลง หรือส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของยา โปรดแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบถึงสภาวะโรคของคุณก่อนใช้ยาเสมอ

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษากับแพทย์และเภสัชกรทุกครั้ง เพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

ขนาดยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล) สำหรับผู้ใหญ่

ขนาดยาของยาแพลนบีวันสเต็ปคือรับประทานยา 1 เม็ด หนึ่งครั้ง ไม่จำเป็นต้องรับประทานยาครั้งที่สอง ควรรับประทานยาเม็ดแพลนบีวันสเต็ปให้เร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ และไม่ควรเกิน 72 ชั่วโมง (3 วัน) หลังจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน หรือป้องกันผิดพลาด

ขนาดยาแพลนบีวันสเต็ป (ยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินเลโวนอร์เจสเทริล) สำหรับเด็ก

ยังไม่มีการพิสูจน์ความความปลอดภัยและประสิทธิภาพของขนาดยานี้สำหรับผู้ป่วยเด็ก ยานี้อาจเป็นอันตรายต่อเด็กได้ ดังนั้น จึงควรทำความเข้าใจกับความปลอดภัยของยาก่อนการใช้ยา สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดติดต่อกับแพทย์หรือเภสัชกร

รูปแบบของยา

ความแรงและรูปแบบของยามีดังนี้

  • ยาเม็ดสำหรับรับประทาน

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ควรแจ้งเหตุฉุกเฉินหรือนำส่งห้องฉุกเฉินใกล้บ้านโดยทันที

กรณีลืมใช้ยา

หากคุณลืมรับประทานยาควรรีบรับประทานทันทีที่นึกได้ หรือถ้าหากใกล้ถึงเวลารับประทานยาครั้งต่อไป ให้ข้ามรอบไปรับประทานยาตามตารางปกติได้เลย ไม่ควรเพิ่มปริมาณยา

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ การวินิจฉัยโรคหรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Review Date: สิงหาคม 27, 2018 | Last Modified: สิงหาคม 27, 2018

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน