โคลิสติน (colistin)

โดย ทบทวนบทความโดย เภสัชกรอาชานนท์ สมศักดิ์

ชื่อสามัญ: โคลิสติน (colistin) Brand Name(s): โคลิสติน (colistin).

ข้อบ่งใช้

ยาโคลิสตินใช้สำหรับ

โดยทั่วไป ยาโคลิสติน (colistin) มักใช้สำหรับการรักษาการติดเชื้อที่เกิดจากเชื้อบาซิลลัส แกรมลบ (Gram-negative bacilli) ยานี้ออกฤทธิ์โดยหยุดการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย

การใช้อื่นๆ: เนื้อหาส่วนนี้กล่าวถึงการใช้ยานี้ที่ไม่ได้อธิบายไว้ในฉลากยา แต่อาจมีการสั่งยาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ให้ใช้ยานี้สำหรับอาการที่ระบุไว้ในเนื้อหาส่วนนี้เท่านั้นหากมีการสั่งยาโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

ในผู้ป่วยที่เป็นโรคซิสติกไฟโบรซิส (cystic fibrosis) ยาโคลิสติมีเทต (colistimethate) แบบสูดดม อาจใช้เพื่อรักษาอาการติดเชื้อแบคทีเรียที่ปอดอย่างรุนแรง (เชื้อ Pseudomonas aeruginosa) โปรดดูที่เนื้อหาส่วน “การเก็บรักษา” สำหรับข้อมูลเกี่ยวกับข้อควรระวังด้านความปลอดภัยที่สำคัญ เมื่อมีการใช้ยานี้สำหรับสูดดม

วิธีใช้ยาโคลิสติน

  • ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม (Coly-Mycin M) ชื่อการค้าของยาโคลิสติมีเทตชนิดฉีด มักใช้เป็นยาฉีดใช้ในที่ทำการแพทย์ โรงพยาบาล หรือคลินิก หากคุณใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม ที่บ้าน แพทย์จะสอนวิธีใช้ให้แก่คุณ ให้มั่นใจว่าคุณรู้วิธีใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม ให้ปฏิบัติตามขั้นตอนที่ศึกษามาเมื่อใช้ยา ให้ติดต่อแพทย์หากมีข้อสงสัยใดๆ
  • เพื่อรักษาอาการติดเชื้อให้หายขาด ให้ใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม ให้ครบจำนวนการใช้ยา ให้ใช้ยาต่อถึงแม้ว่ามีอาการดีขึ้นแล้วในสองสามวัน
  • ห้ามใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม หากมีตะกอน มีสีขุ่น หรือเปลี่ยนสี หรือภาชนะใส่ยาแตกหรือเสียหาย
  • เก็บยา รวมทั้งกระบอกฉีดยาและเข็มฉีดยาให้ห่างจากเด็กและสัตว์เลี้ยง ห้ามนำเข็มฉีดยา กระบอกฉีด หรือวัสดุอื่นๆ กลับมาใช้ใหม่ ให้สอบถามแพทย์เกี่ยวกับวิธีการกำจัดหลังใช้งาน ให้ปฏิบัติตามกฎระเบียบในท้องถิ่นสำหรับวิธีการกำจัดที่เหมาะสม
  • หากลืมใช้ยา ให้ใช้ยาโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ อย่างไรก็ดี หากใกล้เวลาใช้รอบถัดไป ให้ข้ามรอบที่ลืมใช้ไปแล้วใช้ยาในรอบถัดไปตามปกติที่กำหนดไว้ ห้ามใช้เพิ่มเป็นสองเท่าในเวลาเดียวกัน
  • ให้สอบถามแพทย์เกี่ยวกับข้อสงสัยใด ๆ ที่คุณมีเกี่ยวกับวิธีใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม

วิธีเก็บรักษา

การเก็บรักษายาโคลิสตินที่ดีที่สุด ควรเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้อง ให้พ้นแสงโดยตรงและความชื้น เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพของยา ไม่ควรเก็บยาโคลิสตินไว้ในห้องน้ำหรือช่องแช่แข็ง ยาโคลิสตินมีหลากหลายยี่ห้อซึ่งมีวิธีการเก็บรักษาที่แตกต่างกัน เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องตรวจสอบวิธีการเก็บรักษาที่ระบุไว้ในบรรจุภัณฑ์ หรือสอบถามจากเภสัชกร เพื่อความปลอดภัย คุณควรเก็บยาทั้งหมดให้ห่างจากเด็กหรือสัตว์เลี้ยง

คุณไม่ควรเทยาโคลิสตินทิ้งลงในโถส้วม หรือเทลงในท่อระบายน้ำ สิ่งสำคัญคือต้องกำจัดยาอย่างเหมาะสม เมื่อหมดอายุหรือไม่ใช้งานแล้ว ให้ปรึกษาเภสัชกรสำหรับรายละเอียดเพิ่มเติม เกี่ยวกับวิธีการกำจัดผลิตภัณฑ์อย่างปลอดภัย

ข้อควรระวังและคำเตือน

ข้อควรรู้ก่อนใช้

อาการทางร่างกายบางประการอาจมีปฏิกิริยากับยาโคลิสตินได้ ให้แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรหากคุณมีอาการทางร่างกายใดๆ โดยเฉพาะหากคุณมีอาการดังต่อไปนี้

  • หากคุณตั้งครรภ์ วางแผนจะตั้งครรภ์ หรือกำลังให้นมบุตร
  • หากคุณกำลังใช้ยาที่แพทย์สั่งหรือยาที่แพทย์ไม่ได้สั่ง ผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร หรืออาหารเสริม
  • หากคุณแพ้ยา อาหาร หรือสารอื่นๆ
  • หากคุณมีปัญหาเกี่ยวกับไต
  • ให้แจ้งแพทย์หรือทันตแพทย์ว่าคุณใช้ยาโคลี-ไมซิน เอ็ม ก่อนคุณเข้ารับการรักษาทางการแพทย์หรือทันตกรรม การรักษาฉุกเฉิน หรือการผ่าตัด

ความปลอดภัยต่อการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร

ยังไม่มีงานวิจัยที่น่าเชื่อถือเพียงพอ เกี่ยวกับความเสี่ยงในสตรีที่ใช้ยาโคลิสตินในช่วงการตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร โปรดปรึกษาแพทย์ เพื่อชั่งน้ำหนักเปรียบเทียบประโยชน์ที่จะได้รับกับความเสี่ยงจากการใช้ยานี้ ยาโคลิสตินจัดอยู่ในประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์ประเภท C โดยองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (FDA)

การจัดประเภทของยาที่มีความเสี่ยงต่อสตรีมีครรภ์ โดย FDA มีดังนี้

  • A=ไม่มีความเสี่ยง
  • B=ไม่มีความเสี่ยงในการวิจัยบางชิ้น
  • C=อาจจะมีความเสี่ยง
  • D=มีหลักฐานแสดงถึงความเสี่ยง
  • X=ห้ามใช้
  • N=ไม่ทราบแน่ชัด

ผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงของยาโคลิสติน

ยาทุกชนิดอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ แต่ผู้คนจำนวนมากไม่มีหรือมีผลข้างเคียงจากการใช้ยาน้อย ให้ตรวจสอบกับแพทย์ หากผลข้างเคียงที่พบได้มากที่สุดใดๆ เหล่านี้ไม่หายไป หรือรบกวนคุณ

  • เวียนศีรษะ
  • ความรู้สึกผิดปกติที่ผิวหนังบริเวณโดยรอบปาก
  • มีอาการคัน
  • มีอาการชาหรือปวดเสียวที่นิ้วมือหรือนิ้วเท้า
  • พูดไม่ชัด
  • ไม่สบายท้อง
  • ท้องเสียเล็กน้อย

อาการข้างเคียงเหล่านี้พบไม่ได้ในผู้ใช้ยาทุกคน อาจมีอาการข้างเคียงที่ไม่ได้ระบุข้างต้น หากคุณมีข้องกังวลเกี่ยวกับอาการข้างเคียง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ปฏิกิริยาของยา

ปฏิกิริยากับยาอื่น

ยาโคลิสตินอาจเกิดอันตรกิริยากับยาชนิดอื่นที่คุณใช้อยู่ ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ของยา หรือเพิ่มความเสี่ยงให้เกิดอาการข้างเคียงที่รุนแรงขึ้น

  • ยาโซเดียมเซฟาโลทิน (Sodium cephalothin) เนื่องจากความเสี่ยงเกี่ยวกับปัญหาเกี่ยวกับไตอาจเพิ่มขึ้น
  • ยากลุ่มอะมิโนไกลโคไซด์ (Aminoglycosides) เช่น ยาเจ็นทาไมซิน (gentamicin), ยาคลายกล้ามเนื้อจากสารคูราริฟอร์ม (curariform muscle relaxants) เช่น ยาทูโบคูรารีน (tubocurarine), ยาเดคาเมโทเนียม (decamethonium), ยาคลายกล้ามเนื้อกลุ่ม nondepolarizing muscle relaxants เช่น ยากัลลามีน (gallamine), ยาโพลีไมซิน (polymyxin), ยาโซเดียมซเตรท (sodium citrate) หรือยาซัคซินิลโคลีน (succinylcholine) เนื่องจากฤทธิ์ยาและความเสี่ยงของผลข้างเคียง รวมทั้งภาวะหายใจลำบาก อาจเพิ่มสูงขึ้นได้

เพื่อหลีกเลี่ยงปฏิกิริยาของยาที่อาจเกิดขึ้น คุณควรทำรายการยาที่ใช้อยู่ทั้งหมด (ยาที่สั่งโดยแพทย์ ยาที่ไม่ได้สั่งโดยแพทย์ และยาสมุนไพร) และแจ้งแก่แพทย์หรือเภสัชกร เพื่อความปลอดภัยของคุณ ห้ามเริ่ม หยุด หรือเปลี่ยนขนาดยาใดๆ โดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

ปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์

ยาโคลิสตินอาจทำปฏิกิริยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์ได้ โดยการเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ยา หรือเพิ่มความเสี่ยงสำหรับอาการข้างเคียงที่รุนแรงขึ้น โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เกี่ยวกับปฏิกิริยาที่อาจเกิดขึ้นของยากับอาหารหรือแอลกอฮอล์ ก่อนการใช้ยา

ปฏิกิริยากับอาการโรคอื่น ๆ

ยาโคลิสตินอาจทำปฏิกิริยากับสภาวะทางสุขภาพของคุณ ปฏิกิริยาดังกล่าวอาจทำให้สภาวะทางสุขภาพเสื่อมลง หรือเปลี่ยนแปลงการออกฤทธิ์ของยา เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบเสมอ เกี่ยวกับสภาวะทางสุขภาพทั้งหมดของคุณในปัจจุบัน

ขนาดยา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ คุณควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาโคลิสตินเสมอ

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่

ยารับประทาน

เพื่อฆ่าเชื้อในลำไส้ (Bowel sterilisation) ภาวะติดเชื้อในทางเดินอาหาร (Gastrointestinal infections)

ยาโคลิสตินซัลเฟต (Colistin sulfate): 1.5-3 mIU วันละ 3 ครั้ง

ยาฉีด

การติดเชื้อแกรมลบอย่างรุนแรง (Severe Gram-negative infections)

ยาโคลิสติมีเทต เอ็นเอ (Colistimethate Na) (ปริมาณตัวยาแสดงในรูปของโคลิสตินเบส (colistin base)): 2.5-5 มก./กก./วัน ใน 2-4 ขนาดยาแบ่งใช้ ขนาดยาสูงสุด: 5 มก./กก./วัน

ไตเสื่อม

CrCl มากกว่า 80 มล./นาที: ขนาดยาเดียวกับผู้ใหญ่

CrCl 50-79 มล./นาที: 2.5-3.8 มก./กก./วัน IV/IM แบ่งให้ทุก 12 ชม.

CrCl 30-49 มล./นาที: 2.5 มก./กก./วัน IV/IM ต่อวัน หรือแบ่งให้ทุก 12 ชม.

CrCl 10-29 มล./นาที: 1.5 มก./กก. IV/IM ทุก 36 ชม.

ขนาดยาสำหรับผู้ใหญ่เด็ก

ยารับประทาน

การฆ่าเชื้อในลำไส้ (Bowel sterilisation) ภาวะติดเชื้อในทางเดินอาหาร (Gastrointestinal infections)

ยาโคลิสตินซัลเฟต (Colistin sulfate): น้ำหนักน้อยกว่า 15 กก. ไม่ควรใช้ น้ำหนัก 15-30 กก.: 0.75-1.5 mIU วันละ 3 ครั้ง

ยาฉีด

การติดเชื้อแกรมลบอย่างรุนแรง (Severe Gram-negative infections)

ยาโคลิสติมีเทต เอ็นเอ (Colistimethate Na) ปริมาณตัวยาแสดงในรูปของโคลิสตินเบส (colistin base): 2.5 มก./กก./วัน แบ่งให้ยาทุก 6-12 ชม.

รูปแบบยา

ยาโคลิสตินมีรูปแบบการใช้และปริมาณตัวยา ดังต่อไปนี้

  • ยาโคลิสติมีเทตโซเดียม (Colistimethate sodium) 150 มก. ใน 2 มล.

กรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด

ในกรณีฉุกเฉินหรือใช้ยาเกินขนาด ให้โทรแจ้งบริการฉุกเฉิน หรือไปยังห้องฉุกเฉินในโรงพยาบาลใกล้บ้านคุณ

กรณีลืมใช้ยา

หากลืมใช้ยาโคลิสติน ให้ใช้ยาโดยเร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ อย่างไรก็ดี หากใกล้เวลาใช้รอบถัดไป ให้ข้ามรอบที่ลืมใช้ไปแล้วใช้ยาในรอบถัดไปตามปกติที่กำหนดไว้ ห้ามใช้เพิ่มเป็นสองเท่า

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: ตุลาคม 14, 2018 | Last Modified: ตุลาคม 14, 2018

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน