ข้ออักเสบ เป็นการอักเสบที่ข้อต่อ และสามารถส่งผลต่อข้อต่อต่างๆ ได้ ประเภทของข้ออักเสบที่พบได้มากที่สุด ได้แก่ ข้อเสื่อม และข้ออักเสบรูมาตอยด์

คำจำกัดความ

ข้ออักเสบคืออะไร

ข้ออักเสบ (Arthritis) เป็นการอักเสบที่ข้อต่อและสามารถส่งผลต่อข้อต่อต่างๆ ได้ ประเภทของข้ออักเสบที่พบได้มากที่สุด ได้แก่ ข้อเสื่อม (osteoarthritis: OA) และข้ออักเสบรูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis: RA)

  • ข้อเสื่อม

ข้อเสื่อมสามารถส่งผลต่อกระดูกอ่อนตามแนวข้อต่อ ซึ่งทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดและเคลื่อนไหวร่างกายได้ยาก ในภาวะที่รุนแรงนั้น การสูญเสียกระดูกอ่อนสามารถทำให้กระดูกอ่อนเสียดสีกับกระดูก ซึ่งทำให้รูปร่างข้อต่อเปลี่ยนแปลงไปและดันกระดูกออกจากตำแหน่งปกติ ตำแหน่งที่มักเกิดข้อเสื่อม คือ ข้อต่อมือ กระดูกสันหลัง เข้า และสะโพก ข้ออักเสบประเภทนี้มักเกิดขึ้นในผู้ที่อยู่ในวัยกลางคน โดยเฉพาะในช่วงอายุ 40 ตอนปลายหรือมากกว่า

  • ข้ออักเสบรูมาตอยด์

ผู้ที่มีอายุระหว่าง 40 และ 50 ปี มีอัตราในการเป็นข้ออักเสบรูมาตอยด์สูง

ส่วนด้านนอกที่หุ้มข้อต่อเป็นบริเวณแรกที่ได้รับผลกระทบ แล้วการอักเสบจะลุกลามไปยังข้อต่อโดยรอบ หากเป็นข้ออักเสบรูมาตอยด์ ผู้ป่วยจะมีข้อต่อที่มีรูปร่างเปลี่ยนแปลงไป ภาวะนี้อาจทำให้กระดูกและกระดูกอ่อนแตกได้ ที่รุนแรงกว่านั้นคือข้ออักเสบรูมาตอยด์ยังสามารถมีอาการผิดปกติต่างๆ ที่เนื้อเยื่อและอวัยวะอื่นๆ ได้

พบได้บ่อยเพียงใด

ข้ออักเสบค่อนข้างพบได้ทั่วไป มักส่งผลต่อผู้หญิงได้มากกว่าผู้ชาย นอกจากนี้ ยังสามารถส่งผลต่อผู้ป่วยได้ทุกวัย แม้กระทั่งในเด็ก ข้ออักเสบในเด็กในประเภทส่วนใหญ่เรียกว่า juvenile idiopathic arthritis อย่างไรก็ดี สามารถจัดการได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของข้ออักเสบ

อาการทั่วไปของข้ออักเสบ ได้แก่

  • ปวดข้อต่อ ถึงแม้ว่าไม่มีการเคลื่อนไหว
  • มีอาการบวมและอาการฝืดแข็งของข้อต่อ
  • มีการอักเสบในและโดยรอบข้อต่อ
  • มีการเคลื่อนไหวของข้อต่อได้อย่างจำกัด
  • มีรอยแดงที่ผิวหนังโดยรอบข้อต่อ

อาจมีอาการบางประการที่ไม่ได้กล่าวถึงข้างต้น หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใดๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีข้อคำถามใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของข้ออักเสบ

ข้ออักเสบสามารถเกิดขึ้นได้ เมื่อเนื้อเยื่อกระดูกอ่อนเกิดการอักเสบ ซึ่งทำให้ลดลงอย่างรุนแรง กระดูกอ่อนเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ที่ทำหน้าที่ปกป้องกระดูกจากการเสียดสีกัน เมื่อมีการเคลื่อนไหว สาเหตุมีได้หลากหลายในข้ออักเสบประเภทต่างๆ

ข้อเสื่อมเป็นความเสียหาย ที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนของข้อต่อ ซึ่งเป็นส่วนที่ปกคลุมปลายกระดูก ความเสียหายสามารถทำให้เกิดกระดูกแตกได้โดยตรง ทำให้เกิดอาการปวดและเคลื่อนไหวลำบาก ความเสียหายที่เกิดจากการเสื่อมสภาพนี้ สามารถเกิดขึ้นได้เป็นเวลาหลายปี หรือสามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว จากการบาดเจ็บหรือการติดเชื้อของข้อต่อ

สำหรับข้ออักเสบรูมาตอยด์นั้น ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเนื้อเยื่อเอ็นหุ้มข้อต่อ (joint capsule) ซึ่งเป็นเยื่อแข็งชนิดหนึ่งที่ติดอยู่กับส่วนต่างๆ ของข้อต่อ เนื้อเยื่อดังกล่าวซึ่งเรียกว่าเยื่อไขข้อ (synovial membrane) เกิดการอักเสบและบวม กระบวนการเกิดโรคนี้ในท้ายที่สุดจะทำลายกระดูกอ่อนและกระดูกภายในข้อต่อได้

รู้เรื่องเบื้องต้น

ข้ออักเสบคืออะไร

ข้ออักเสบ (Arthritis) เป็นการอักเสบที่ข้อต่อและสามารถส่งผลต่อข้อต่อต่างๆ ได้ ประเภทของข้ออักเสบที่พบได้มากที่สุด ได้แก่ ข้อเสื่อม (osteoarthritis: OA) และข้ออักเสบรูมาตอยด์ (Rheumatoid Arthritis: RA)  

  • ข้อเสื่อม

ข้อเสื่อมสามารถส่งผลต่อกระดูกอ่อนตามแนวข้อต่อ ซึ่งทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดและเคลื่อนไหวร่างกายได้ยาก ในภาวะที่รุนแรงนั้น การสูญเสียกระดูกอ่อนสามารถทำให้กระดูกอ่อนเสียดสีกับกระดูก ซึ่งทำให้รูปร่างข้อต่อเปลี่ยนแปลงไปและดันกระดูกออกจากตำแหน่งปกติ ตำแหน่งที่มักเกิดข้อเสื่อม คือ ข้อต่อมือ กระดูกสันหลัง เข้า และสะโพก ข้ออักเสบประเภทนี้มักเกิดขึ้นในผู้ที่อยู่ในวัยกลางคน โดยเฉพาะในช่วงอายุ 40 ตอนปลายหรือมากกว่า

  • ข้ออักเสบรูมาตอยด์

ผู้ที่มีอายุระหว่าง 40 และ 50 ปี มีอัตราในการเป็นข้ออักเสบรูมาตอยด์สูง

ส่วนด้านนอกที่หุ้มข้อต่อเป็นบริเวณแรกที่ได้รับผลกระทบ แล้วการอักเสบจะลุกลามไปยังข้อต่อโดยรอบ หากเป็นข้ออักเสบรูมาตอยด์ ผู้ป่วยจะมีข้อต่อที่มีรูปร่างเปลี่ยนแปลงไป ภาวะนี้อาจทำให้กระดูกและกระดูกอ่อนแตกได้ ที่รุนแรงกว่านั้นคือข้ออักเสบรูมาตอยด์ยังสามารถมีอาการผิดปกติต่างๆ ที่เนื้อเยื่อและอวัยวะอื่นๆ ได้ 

พบได้บ่อยเพียงใด 

ข้ออักเสบค่อนข้างพบได้ทั่วไป มักส่งผลต่อผู้หญิงได้มากกว่าผู้ชาย นอกจากนี้ ยังสามารถส่งผลต่อผู้ป่วยได้ทุกวัย แม้กระทั่งในเด็ก ข้ออักเสบในเด็กในประเภทส่วนใหญ่เรียกว่า juvenile idiopathic arthritis อย่างไรก็ดี สามารถจัดการได้โดยการลดปัจจัยเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

รู้เรื่องอาการ

อาการของข้ออักเสบ

อาการทั่วไปของข้ออักเสบ ได้แก่

  • ปวดข้อต่อ ถึงแม้ว่าไม่มีการเคลื่อนไหว
  • มีอาการบวมและอาการฝืดแข็งของข้อต่อ
  • มีการอักเสบในและโดยรอบข้อต่อ
  • มีการเคลื่อนไหวของข้อต่อได้อย่างจำกัด
  • มีรอยแดงที่ผิวหนังโดยรอบข้อต่อ

อาจมีอาการบางประการที่ไม่ได้กล่าวถึงข้างต้น หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ โปรดปรึกษาแพทย์ 

ควรไปพบหมอเมื่อใด 

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใดๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีข้อคำถามใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ 

รู้เรื่องสาเหตุ

สาเหตุของข้ออักเสบ

ข้ออักเสบสามารถเกิดขึ้นได้ เมื่อเนื้อเยื่อกระดูกอ่อนเกิดการอักเสบ ซึ่งทำให้ลดลงอย่างรุนแรง กระดูกอ่อนเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ที่ทำหน้าที่ปกป้องกระดูกจากการเสียดสีกัน เมื่อมีการเคลื่อนไหว สาเหตุมีได้หลากหลายในข้ออักเสบประเภทต่างๆ 

ข้อเสื่อมเป็นความเสียหาย ที่เกิดจากการเสื่อมสภาพของกระดูกอ่อนของข้อต่อ ซึ่งเป็นส่วนที่ปกคลุมปลายกระดูก ความเสียหายสามารถทำให้เกิดกระดูกแตกได้โดยตรง ทำให้เกิดอาการปวดและเคลื่อนไหวลำบาก ความเสียหายที่เกิดจากการเสื่อมสภาพนี้ สามารถเกิดขึ้นได้เป็นเวลาหลายปี หรือสามารถเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็ว จากการบาดเจ็บหรือการติดเชื้อของข้อต่อ

สำหรับข้ออักเสบรูมาตอยด์นั้น ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเนื้อเยื่อเอ็นหุ้มข้อต่อ (joint capsule) ซึ่งเป็นเยื่อแข็งชนิดหนึ่งที่ติดอยู่กับส่วนต่างๆ ของข้อต่อ เนื้อเยื่อดังกล่าวซึ่งเรียกว่าเยื่อไขข้อ (synovial membrane) เกิดการอักเสบและบวม กระบวนการเกิดโรคนี้ในท้ายที่สุดจะทำลายกระดูกอ่อนและกระดูกภายในข้อต่อได้ 

รู้เรื่องปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยง

มัปัจจัยเสี่ยงหลายประการสำหรับข้ออักเสบ หากคุณเคยได้รับบาดเจ็บที่ข้อต่อมาก่อน ในขณะที่ทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก คุณอาจเป็นข้ออักเสบเมื่อคุณอยู่ในวัยกลางคน ผู้ที่เป็นโรคอ้วนยังมีความเสี่ยงมากขึ้นในการเป็นข้ออักเสบ เนื่องจากกล้ามเนื้อ ไขมัน ของเหลว และอื่นๆ ที่เป็นส่วนเกิน ทำให้มีแรงกดที่ข้อต่อมากกว่าที่ข้อต่อจะสามารถรับได้

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลที่นำเสนอในที่นี้ ไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

การวินิจฉัยข้ออักเสบ

ในระหว่างการวินิจฉัย แพทย์ที่ทำการรักษาจะตรวจหาของเหลวโดยรอบข้อต่อที่อักเสบด้วยวิธีหนึ่งดังต่อไปนี้

  • โดยการใช้รังสีระดับต่ำ เพื่อทำให้มองเห็นกระดูก การตรวจเอกซเรย์สามารถแสดงให้เห็นถึงกระดูกอ่อนเสื่อม กระดูกเสียหาย และกระดูกงอก (bone spurs) การตรวจเอกซเรย์ไม่สามารถแสดงให้เห็นถึงความเสียหายจากข้ออักเสบแต่เนิ่นๆ ได้ แต่มักใช้เพื่อติดตามการลุมลามของโรคได้ 
  • การตรวจด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ (Computerized tomography: CT) ใช้รังสีเอกซเรย์จากมุมต่างๆ และรวบรวมข้อมูลเพื่อสร้างภาพถ่ายตามขวางของอวัยวะภายในต่างๆ การตรวจ CT สามารถทำให้มองเห็นทั้งกระดูกเนื้อเยื่ออ่อนโดยรอบ 
  • การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Magnetic resonance imaging: MRI) โดยเป็นการรวมคลื่นวิดีโอกับสนามแม่เหล็กที่เข้ม การตรวจด้วย MRI สามารถสร้างภาพถ่ายแนวขวางที่มีรายละเอียดมากขึ้นของเนื้อเยื่ออ่อน เช่น กระดูกอ่อน เส้นเอ็น และเอ็นยึด

โดยการวิเคราะห์ระดับการอักเสบในเลือดและของเหลวบริเวณข้อต่อ แพทย์สามารถสรุปประเภทของข้ออักเสบที่คุณเป็นอยู่ได้

การรักษาข้ออักเสบ 

ข้ออักเสบสามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่มีวิธีบางประการที่จะลดความรู้สึกไม่สบายที่คุณจำเป็นต้องมี

สำหรับข้อเสื่อมนั้น ยาที่มักมีการสั่ง ได้แก่

  • ยาแก้ปวด (Painkillers) ยาแก้ปวดสามารถลดอาการปวด แต่ไม่บรรเทาอาการอักเสบได้ 
  • ยาต้านการอักเสบที่ไม่มีสเตียรอยด์ (Non-steroidal anti-inflammatory drugs) เช่น ยาไอบูโพรเฟน (ibuprofen)
  •  ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids)

ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงนั้น แพทย์สามารถแนะนำการผ่าตัดบางประการ ดังนี้

  • การผ่าตัดเปลี่ยนข้อต่อ (Arthroplasty) เพื่อเปลี่ยนข้อต่อด้วยข้อต่อเทียม
  • การผ่าตัดรวมข้อต่อ (Arthodesis/ joint fusion) ปลายกระดูกจะถูกติดเข้าด้วยกันจนกว่าอาการหายขาด และรวมกันเป็นหนึ่งเดียว
  • การผ่าตัดแต่งกระดูก (Osteotomy) ซึ่งมีการตัดและปรับแนวกระดูกใหม่ 

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการข้ออักเสบ

นอกเหนือจากการรักษาแล้ว การเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์บางประการอาจช่วยให้คุณรับมือข้ออักเสบได้

  • การควบคุมอาหารและการออกกำลังกาย เป็นประเด็นสำคัญสองประการสำหรับคุณ
  • การออกกำลังกายเป็นประจำและไม่รุนแรง จะทำให้ข้อต่อของคุณยืดหยุ่นได้ โดยการว่ายน้ำเป็นทางเลือกหนึ่งที่ดีสำหรับผู้ป่วยข้ออักเสบ เนื่องจากไม่มีแรงกดทับที่ข้อต่อ การเคลื่อนไหวร่างกายเป็นสิ่งสำคัญ แต่คุณควรมั่นใจว่าต้องพักผ่อนเมื่อจำเป็น เพื่อหลีกเลี่ยงการใช้แรงมากเกินไป ไม่เช่นนั้นแล้ว จะทำให้ข้ออักเสบมีอาการแย่ลงได้ 
  • การรับประทานอาหารที่มีสารต้านอนุมุลอิสระต่างๆ สามารถรักษาอาการอักเสบได้ เนื่องจากน้ำหนักจากโรคอ้วน เป็นสาเหตุประการหนึ่งของข้ออักเสบ คุณควรรับประทานอาหารที่มีประโยชน์เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดข้ออักเสบและอาการต่างๆ หากคุณเป็นข้ออักเสบอยู่แล้ว

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด 

Review Date: มกราคม 21, 2019 | Last Modified: มกราคม 21, 2019

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย