น้ำตาลในเลือดต่ำ เกิดขึ้นเมื่อปริมาณน้ำตาลกลูโคสต่ำกว่าระดับปกติ พบมากในกลุ่มผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ได้รับอินซูลินในการรักษาหรืออยู่ในระหว่างการรักษา หรืออาจเป็นผลข้างเคียงของโรคอื่นๆ

คำจำกัดความ

น้ำตาลในเลือดต่ำคืออะไร

น้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) เกิดขึ้นเมื่อปริมาณน้ำตาลกลูโคสต่ำกว่าระดับปกติ น้ำตาลกลูโคส เป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญของร่างกายที่ได้จากอาหาร คาร์โบไฮเดรตเป็นอาหารประเภทหลักที่เป็นแหล่งกลูโคส ข้าว มันฝรั่ง ขนมปัง ซีเรียล นม ผลไม้ และของหวาน ล้วนเป็นอาหารประเภทที่อุดมด้วยคาร์โบไฮเดรตทั้งสิ้น

ตับอ่อน เป็นอวัยวะที่สำคัญในการควบคุมปริมาณน้ำตาลในเลือด โดยผลิตอินซูลิน (Insulin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยให้เซลล์นำกลูโคสไปใช้เป็นพลังงานและควบคุมปริมาณน้ำตาลในเลือดอีกด้วย

ฮอร์โมนอีกหนึ่งประเภทที่ทำหน้าที่หลักในการควบคุมปริมาณกลูโคสในเลือดคือ กลูคากอน (glucagon) ซึ่งทำให้ปริมาณกลูโคสในเลือดสูงขึ้น เมื่อตับอ่อนผลิตฮอร์โมนกลูคากอนไม่เพียงพอ ระดับน้ำตาลในเลือดจะลดลงนำไปสู่ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำพบบ่อยแค่ไหน

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำพบได้ไม่บ่อยในผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 10 ปี แต่พบมากในกลุ่มผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ได้รับอินซูลินในการรักษาหรืออยู่ในระหว่างการรักษา โดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอาจเป็นผลข้างเคียงของโรคอื่นๆ ภาวะขาดฮอร์โมนหรือจากเนื้องอกในร่างกาย

อาการ

อาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

อาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ประกอบด้วย อาการสั่น เวียนศีรษะ ปวดหัว เหงื่อออกบ่อย หิว หัวใจเต้นเร็ว และสีผิวซีด ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นในขณะนอนหลับ หรืออาจทำให้เกิดอาการร้องโวยวายหรือฝันร้ายได้ เนื่องจากระดับน้ำตาลเป็นแหล่งพลังงานของร่างกาย ผู้ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำจึงมักเหนื่อยหรือไม่สบายบ่อย ระดับของน้ำตาลในเลือดที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดอาการเป็นลมหรือชักได้

อาจมีอาการหรือสัญญาณอื่นๆ ของโรคที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ ควรปรึกษาแพทย์

ควรพบหมอเมื่อใด

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและระยะการดำเนินของอาการไม่นาน คุณควรพบหมอทันทีหากเกิดอาการ ดังนี้

  • เกิดอาการที่อาจเป็นอาการของภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำและคุณไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน
  • เป็นโรคเบาหวานและมีอาการเวียนศีรษะ หรือหน้ามืดเนื่องจากภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • เป็นโรคเบาหวาน และการรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำไม่ได้ผล

คุณควรแจ้งให้คนใกล้ชิดทราบ หากคุณเป็นโรคเบาหวาน และมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ เพื่อป้องกันหากเกิดกรณีฉุกเฉิน เช่น หมดสติหรืออาการชัก

สาเหตุ

สาเหตุของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

ภาวะระดับน้ำตาลในเลือดเกิดขึ้นเมื่อระดับอินซูลินและกลูโคสไม่สมดุลกัน สาเหตุของภาวะฮอร์โมนไม่สมดุล ได้แก่

  • รับอินซูลินหรือยารักษาโรคเบาหวานมากเกินไป
  • รับประทานอาหารไม่เพียงพอหรือเว้นช่วงการรับประทานอาหารระหว่างมื้อนานเกินไป (เช่น ข้ามคืน)
  • ออกกำลังกายโดยทานอาหารไม่เพียงพอ
  • ทานอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตไม่เพียงพอ
  • ทานอาหารที่ไม่เหมาะสม
  • ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

ปัจจัยดังต่อไปนี้ทำให้เกิดความเสี่ยงภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ

  • เป็นโรคเบาหวาน และใช้ยาเพื่อรักษาโรคเบาหวาน
  • ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
  • อยู่ในระหว่างการรักษาโรคตับอักเสบหรือโรคไต
  • ก้อนเนื้อทำให้การหลั่งอินซูลินเพิ่มขึ้น
  • เป็นโรคระบบต่อมไร้ท่อ เช่น ต่อมใต้สมองทำงานน้อย (hypopituitarism) โรคแอดดิสัน (Addison’s disease)

หากไม่มีปัจจัยเสี่ยง ไม่ได้หมายความว่าคุณไม่มีโอกาสเกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ปัจจัยเหล่านี้เป็นเพียงข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น คุณควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลเหล่านี้ไม่สามารถแทนคำปรึกษาทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

การดูอาการเป็นวิธีที่ดีที่สุดเพื่อบ่งชี้ว่า เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ หากคุณอยู่ที่โรงพยาบาล แพทย์อาจสั่งตรวจระดับน้ำตาลในเลือดเพื่อประเมินว่าคุณมภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำหรือไม่

การรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

ร่างกายควรได้รับน้ำตาลด้วยวิธีต่างๆ เพื่อทำให้ระดับอินซูลินและกลูโคสกลับมาสมดุลกันในขณะที่เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ดังนี้

  • กลูโคสชนิดเม็ด
  • น้ำผลไม้
  • ลูกอม

หลังจากเวลาผ่านไป 15 ถึง 20 นาที และอาการไม่ดีขึ้น ควรรับประทานขนมเพิ่มและตรวจดูระดับน้ำตาลในเลือดอีกครั้งใน 15 ถึง 20 นาทีต่อมา

หากคุณหมดสติหรือมีอาการชัก เนื่องจากภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ คุณควรได้รับการฉีดกลูคากอนโดยทันที

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

การปรับพฤติกรรมและการรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ มีดังนี้

  • รับประทานอาหารให้ครบทุกหมู่ รวมถึงอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตที่แพทย์หรือนักโภชนาการแนะนำอย่างสม่ำเสมอ และควรรับประทานอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตก่อนออกกำลังกายหรือทานของหวานขณะออกกำลังกายในกรณีที่จำเป็น
  • ทานขนมหวานทันที หากระดับน้ำตาลในเลือดต่ำลง หรือเริ่มเกิดอาการต่างๆ
  • อธิบายให้คนที่คุณอยู่ด้วยหรือเพื่อนร่วมงานทราบว่า คุณเป็นโรคเบาหวาน รวมถึงสอนวิธีการฉีดกลูคากอนในกรณีที่คุณหมดสติ
  • ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดตามตารางที่แพทย์นัดหมาย
  • อย่าเพิกเฉยต่ออาการของภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำหรือเลื่อนเวลาการรักษาอาการ ภาวะนี้อาจนำไปสู่โคม่าหรืออันตรายทางสมองได้
  • อย่าหมดกำลังใจหากคุณเป็นโรคเบาหวานชนิด 1 และการฉีดอินซูลินต้องใช้เวลาในการออกฤทธิ์
  • เข้ารับการตรวจซ้ำเพื่อตรวจดูการดำเนินของโรคและภาวะสุขภาพของคุณ

ทำตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรใช้หรือหยุดใช้ยาเอง

หากคุณมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อความเข้าใจถึงการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

คำจำกัดความ

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำคืออะไร 

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) เกิดขึ้นเมื่อปริมาณน้ำตาลกลูโคสต่ำกว่าระดับปกติ น้ำตาลกลูโคส เป็นแหล่งพลังงานที่สำคัญของร่างกายที่ได้จากอาหาร คาร์โบไฮเดรตเป็นอาหารประเภทหลักที่เป็นแหล่งกลูโคส ข้าว มันฝรั่ง ขนมปัง ซีเรียล นม ผลไม้ และของหวาน ล้วนเป็นอาหารประเภทที่อุดมด้วยคาร์โบไฮเดรตทั้งสิ้น 

ตับอ่อน เป็นอวัยวะที่สำคัญในการควบคุมปริมาณน้ำตาลในเลือด โดยผลิตอินซูลิน (Insulin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยให้เซลล์นำกลูโคสไปใช้เป็นพลังงานและควบคุมปริมาณน้ำตาลในเลือดอีกด้วย

ฮอร์โมนอีกหนึ่งประเภทที่ทำหน้าที่หลักในการควบคุมปริมาณกลูโคสในเลือดคือ กลูคากอน (glucagon) ซึ่งทำให้ปริมาณกลูโคสในเลือดสูงขึ้น เมื่อตับอ่อนผลิตฮอร์โมนกลูคากอนไม่เพียงพอ ระดับน้ำตาลในเลือดจะลดลงนำไปสู่ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำพบบ่อยแค่ไหน

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำพบได้ไม่บ่อยในผู้ใหญ่และเด็กอายุมากกว่า 10 ปี แต่พบมากในกลุ่มผู้ป่วยโรเบาหวานที่ได้รับอินซูลินในการรักษาหรืออยู่ในระหว่างการรักษาโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอาจเป็นผลข้างเคียงของ
โรคอื่นๆ ภาวะขาดฮอร์โมนหรือจากเนื้องอกในร่างกาย

Know the symptoms

อาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

อาการของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ประกอบด้วย อาการสั่น เวียนศีรษะ ปวดหัว เหงื่อออกบ่อย หิว หัวใจเต้นเร็ว และสีผิวซีด ภาวะนี้อาจเกิดขึ้นในขณะนอนหลับ หรืออาจทำให้เกิดอาการร้องโวยวายหรือฝันร้ายได้ เนื่องจากระดับน้ำตาลเป็นแหล่งพลังงานของร่างกาย ผู้ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำจึงมักเหนื่อยหรือไม่สบายบ่อย ระดับของน้ำตาลในเลือดที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดอาการเป็นลมหรือชักได้

อาจมีอาการหรือสัญญาณอื่นๆ ของโรคที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการ ควรปรึกษาแพทย์ 

ควรพบหมอเมื่อใด 

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและระยะการดำเนินของอาการไม่นาน คุณควรพบหมอทันทีหากเกิดอาการ ดังนี้  

  • เกิดอาการที่อาจเป็นอาการของภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำและคุณไม่ได้เป็นโรคเบาหวาน
  • เป็นโรคเบาหวานและมีอาการเวียนศีรษะ หรือหน้ามืดเนื่องจากภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ
  • เป็นโรคเบาหวาน และการรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำไม่ได้ผล

คุณควรแจ้งให้คนใกล้ชิดทราบ หากคุณเป็นโรคเบาหวาน และมีความเสี่ยงในการเกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ เพื่อป้องกันหากเกิดกรณีฉุกเฉิน เช่น หมดสติหรืออาการชัก

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

สาเหตุ

สาเหตุของภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

ภาวะระดับน้ำตาลในเลือดเกิดขึ้นเมื่อระดับอินซูลินและกลูโคสไม่สมดุลกัน สาเหตุของภาวะฮอร์โมนไม่สมดุล ได้แก่                                                                                                       

  • รับอินซูลินหรือยารักษาโรคเบาหวานมากเกินไป 
  • รับประทานอาหารไม่เพียงพอหรือเว้นช่วงการรับประทานอาหารระหว่างมื้อนานเกินไป (เช่น ข้ามคืน) 
  • ออกกำลังกายโดยทานอาหารไม่เพียงพอ 
  • ทานอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตไม่เพียงพอ 
  • ทานอาหารที่ไม่เหมาะสม
  • ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป 

Know the risk factors

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

ปัจจัยดังต่อไปนี้ทำให้เกิดความเสี่ยงภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ  

  • เป็นโรคเบาหวาน และใช้ยาเพื่อรักษาโรคเบาหวาน 
  • ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป 
  • อยู่ในระหว่างการรักษาโรคตับอักเสบหรือโรคไต
  • ก้อนเนื้อทำให้การหลั่งอินซูลินเพิ่มขึ้น
  • เป็นโรคระบบต่อมไร้ท่อ เช่น ต่อมใต้สมองทำงานน้อย (hypopituitarism) โรคแอดดิสัน (Addison’s disease)  

หากไม่มีปัจจัยเสี่ยง ไม่ได้หมายความว่าคุณไม่มีโอกาสเกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ปัจจัยเหล่านี้เป็นเพียงข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น คุณควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลเหล่านี้ไม่สามารถแทนคำปรึกษาทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

การวินิจฉัยภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

การดูอาการเป็นวิธีที่ดีที่สุดเพื่อบ่งชี้ว่า เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ หากคุณอยู่ที่โรงพยาบาล แพทย์อาจสั่งตรวจระดับน้ำตาลในเลือดเพื่อประเมินว่าคุณมภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำหรือไม่

การรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

ร่างกายควรได้รับน้ำตาลด้วยวิธีต่างๆ เพื่อทำให้ระดับอินซูลินและกลูโคสกลับมาสมดุลกันในขณะที่เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ดังนี้  

  • กลูโคสชนิดเม็ด 
  • น้ำผลไม้
  • ลูกอม 

หลังจากเวลาผ่านไป 15 ถึง 20 นาที และอาการไม่ดีขึ้น ควรรับประทานขนมเพิ่มและตรวจดูระดับน้ำตาลในเลือดอีกครั้งใน 15 ถึง 20 นาทีต่อมา

หากคุณหมดสติหรือมีอาการชัก เนื่องจากภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ คุณควรได้รับการฉีดกลูคากอนโดยทันที

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยจัดการภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ 

การปรับพฤติกรรมและการรักษาภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ มีดังนี้  

  • รับประทานอาหารให้ครบทุกหมู่ รวมถึงอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตที่แพทย์หรือนักโภชนาการแนะนำอย่างสม่ำเสมอ และควรรับประทานอาหารจำพวกคาร์โบไฮเดรตก่อนออกกำลังกายหรือทานของหวานขณะออกกำลังกายในกรณีที่จำเป็น
  • ทานขนมหวานทันที หากระดับน้ำตาลในเลือดต่ำลง หรือเริ่มเกิดอาการต่างๆ
  • อธิบายให้คนที่คุณอยู่ด้วยหรือเพื่อนร่วมงานทราบว่า คุณเป็นโรคเบาหวาน รวมถึงสอนวิธีการฉีดกลูคากอนในกรณีที่คุณหมดสติ 
  • ตรวจระดับน้ำตาลในเลือดตามตารางที่แพทย์นัดหมาย 
  • อย่าเพิกเฉยต่ออาการของภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำหรือเลื่อนเวลาการรักษาอาการ ภาวะนี้อาจนำไปสู่โคม่าหรืออันตรายทางสมองได้ 
  • อย่าหมดกำลังใจหากคุณเป็นโรคเบาหวานชนิด 1 และการฉีดอินซูลินต้องใช้เวลาในการออกฤทธิ์ 
  • เข้ารับการตรวจซ้ำเพื่อตรวจดูการดำเนินของโรคและภาวะสุขภาพของคุณ 

ทำตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรใช้หรือหยุดใช้ยาเอง

หากคุณมีคำถาม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อความเข้าใจถึงการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

Review Date: มกราคม 24, 2019 | Last Modified: มกราคม 24, 2019

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย