ปรสิตเป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในสิ่งมีชีวิตอื่นๆ หรือตัวให้อาศัย เพื่อให้มีชีวิตรอด ปรสิตบางชนิดไม่ส่งผลต่อตัวให้อาศัยอย่างเห็นได้ชัด ปรสิตชนิดอื่นอาจทำให้ตัวอาศัยมีอาการป่วย ซึ่งส่งผลให้เกิด โรคติดเชื้อปรสิต ได้

คำจำกัดความ

โรคติดเชื้อปรสิตคืออะไร

ปรสิตเป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ หรือตัวให้อาศัย เพื่อให้มีชีวิตรอด ปรสิตบางชนิดไม่ส่งผลต่อตัวให้อาศัยอย่างเห็นได้ชัด ปรสิตชนิดอื่นๆ เจริญเติบโต ขยายพันธุ์ หรือแพร่กระจายไปยังระบบอวัยวะต่างๆ ซึ่งทำให้ตัวอาศัยมีอาการป่วย ซึ่งส่งผลให้เกิด โรคติดเชื้อปรสิต (Parasitic Infection) ได้

พบได้บ่อยเพียงใด

โรคติดเชื้อปรสิตเป็นปัญหาใหญ่ ในภูมิภาคเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนของโลก โรคนี้พบได้ในพื้นที่ชนบทหรือกำลังพัฒนา มากกว่าในพื้นที่พัฒนาแล้ว โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของโรคติดเชื้อปรสิต

อาการของโรคติดเชื้อปรสิตมีความหลากหลายตามชนิดของปรสิต ตัวอย่างเช่น

  • การติดเชื้อทริโคโมแนส (Trichomoniasis) เป็นการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ที่เกิดจากปรสิตที่มักไม่ก่อให้เกิดอาการ ในผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการคัน รอยแดง อาการระคายเคือง และมีสารคัดหลั่งผิดปกติในบริเวณอวัยวะเพศ
  • การติดเชื้อเจียอาร์ไดอาซิส (Giardiasis) อาจทำให้ท้องร่วง มีแก๊สในกระเพาะอาหาร กระเพาะอาหารแปรปรวน อุจจาระมีน้ำมันปน และมีภาวะขาดน้ำ
  • การติดเชื้อคริพโตสปอริดิโอซิส (Cryptosporidiosis) อาจทำให้ปวดบริเวณท้องจากตะคริว ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ขาดน้ำ น้ำหนักลด และมีไข้
  • การติดเชื้อทอกโซพลาสโมซิส (Toxoplasmosis) อาจทำให้เกิดอาการคล้ายอาการไข้ ซึ่งรวมถึงต่อมน้ำเหลืองโต และปวดกล้ามเนื้อ ที่สามารถมีอาการอยู่ได้เกินกว่าหนึ่งเดือน

อาจมีบางอาการที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการต่างๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใดๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของโรคติดเชื้อปรสิต

โรคติดเชื้อปรสิตสามารถเกิดจากปรสิตสามชนิด ได้แก่

  • โปรโตซัว
  • หนอนพยาธิ
  • ปรสิตภายนอก

โปรโตซัวเป็นปรสิตเซลล์เดียว ที่สามารถอาศัยอยู่และแบ่งตัวภายในร่างกาย โรคติดเชื้อบางประเภทที่เกิดจากโปรโตซัว ได้แก่ โรคเจียอาร์ไดอาซิส เป็นโรคติดเชื้อที่รุนแรง ซึ่งสามารถติดเชื้อได้จากการดื่มน้ำที่ปนเปื้อนโปรโตซัวเจียอาร์เดีย (Giardia protozoa)

หนอนพยาธิเป็นปรสิตหลายเซลล์ ที่สามารถอาศัยอยู่ภายใน หรือภายนอกร่างกาย หนอนพยาธิเป็นที่รู้จักมากกว่าว่าเป็นพยาธิ ได้แก่ พยาธิตัวแบน พยาธิตัวตืด พยาธิหัวหนาม และพยาธิตัวกลม

ปรสิตภายนอกเป็นปรสิตหลายเซลล์ที่สามารถอาศัยอยู่ หรือกินอาหารได้จากผิวหนัง ปรสิตภายนอก ได้แก่ แมลงและแมงบางชนิด เช่น ยุง หมัด เห็บ และไร

โรคติดเชื้อปรสิตสามารถแพร่กระจายได้หลายวิธี ตัวอย่างเช่นโปรโตซัวและหนอนพยาธิ สามารถแพร่กระจายผ่านน้ำ อาหาร ของเสีย ดิน และเลือดที่ปนเปื้อน ปรสิตบางชนิดสามารถติดต่อได้ทางเพศสัมพันธ์ ปรสิตบางชนิดสามารถติดต่อได้ทางแมลง ที่ทำหน้าที่เป็นตัวนำโรค หรือพาหะนำโรค ตัวอย่างเช่นมาลาเรียเกิดจากโปรโตซัวที่ติดต่อทางยุง เมื่อดูดเลือดมนุษย์

ความเสี่ยง

ความเสี่ยงของโรคติดเชื้อปรสิต

มีความเสี่ยงของโรคติดเชื้อปรสิตหลายประการ เช่น

  • มีระบบภูมิต้านทานร่างกายบกพร่อง หรือเป็นโรคอื่นอยู่ก่อนแล้ว
  • อาศัยอยู่ หรือท่องเที่ยวในภูมิภาคเขตร้อน หรือกึ่งเขตร้อนของโลก
  • ขาดแคลนแหล่งน้ำดื่มที่สะอาด
  • ว่ายน้ำในทะเลสาบ แม่น้ำ หรือบ่อน้ำที่พบปรสิตจิอาร์เดียหรือปรสิตชนิดอื่นๆ
  • ทำงานในสถานรับเลี้ยงเด็ก ทำงานกับดินอยู่เสมอ หรือทำงานในเวลาและสถานที่ ที่สัมผัสกับอุจจาระอยู่เสมอ

แมวที่เลี้ยงนอกบ้านสามารถสัมผัสกับหนู หรือนกที่ติดเชื้อได้ ทำให้เจ้าของแมวมีโอกาสมากขึ้นที่จะติดเชื้อทอกโซพลาสโมซิส ซึ่งเป็นโปรโตซัวชนิดหนึ่ง ทอกโซพลาสโมซิสอาจเป็นอันตรายต่อหญิงตั้งครรภ์ และทารกที่กำลังเติบโต การติดเชื้อสามารถแพร่กระจายทางอุจจาระของแมว หากคุณตั้งครรภ์ เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องให้คนอื่นทำความสะอาดที่นอนของแมวทุกวัน

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอมิได้ใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคติดเชื้อปรสิต

แพทย์จะสันนิษฐานว่ามีการติดเชื้อปรสิต ในผู้ที่มีอาการของโรคที่พบกันได้บ่อย และผู้ที่อาศัยอยู่หรือได้เดินทางไปยังสถานที่ซึ่งมีสุขอนามัยไม่ดี หรือที่ซึ่งเป็นที่ทราบกันว่ามีโรคดังกล่าวเกิดขึ้น

อาจจำเป็นต้องมีการวิเคราะห์ตัวอย่างที่ส่งตรวจในห้องปฏิบัติการ ซึ่งรวมถึงการทดสอบพิเศษ เพื่อหาโปรตีนที่ปลดปล่อยออกมาจากปรสิต (การตรวจแอนติเจน) หรือสารพันธุกรรม (ดีเอ็นเอ) จากปรสิต อาจนำตัวอย่างมาจากเลือด อุจจาระ ปัสสาวะ หรือเสมหะ

แพทย์อาจตรวจตัวอย่างเลือด เพื่อหาแอนติบอดีของปรสิต แอนติบอดีเป็นโปรตีนที่สังเคราะห์จากระบบภูมิคุ้มกัน เพื่อช่วยป้องกันร่างกายจากการคุกคามบางประการ ซึ่งรวมถึงการคุกคามจากปรสิตด้วย

นอกจากนี้แพทย์อาจจะเอาตัวอย่างที่อาจมีปรสิตไปส่งตรวจ ตัวอย่างเช่นอาจมีการตัดเนื้อเยื่อตัวอย่างจากเนื้อเยื่อลำไส้หรือเนื้อเยื่ออื่นๆ ที่ติดเชื้อ อาจจำเป็นต้องใช้สิ่งส่งตรวจจำนวนมาก และมีการตรวจซ้ำเพื่อหาปรสิต

หากปรสิตอาศัยอยู่ในลำไส้ อาจพบปรสิตหรือไข่หรือถุงปรสิต (รูปแบบปรสิตในระยะฟักตัวและมีความแข็งแรง) ได้ในอุจจาระ เมื่อตรวจโดยใช้กล้องจุลทรรศน์ หรืออาจตรวจพบปรสิตได้จากการตรวจอุจจาระ เพื่อหาโปรตีนที่ปลดปล่อยจากปรสิต หรือสารพันธุกรรมจากปรสิต ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะ ยาถ่าย และยาลดกรด จนกว่าจะเก็บตัวอย่างอุจจาระไปส่งตรวจ ยาเหล่านี้สามารถลดจำนวนปรสิต พอที่จะทำให้การตรวจหาปรสิตในตัวอย่างอุจจาระทำได้ยาก หรือทำไม่ได้เลย

การรักษาโรคติดเชื้อปรสิต

แผนการรักษาจะขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยเฉพาะของแต่ละคน โดยปกติแล้วแพทย์จะสั่งยา ตัวอย่างเช่นแพทย์อาจสั่งยาเพื่อใช้รักษาการติดเชื้อทริโคโมแนส การติดเชื้อเจียอาร์ไดอาซิส และการติดเชื้อคริพโตสปอริดิโอซิส แพทย์อาจไม่สั่งยาสำหรับรักษาการติดเชื้อทอกโซพลาสโมซิส หากคุณไม่ตั้งครรภ์ หรือมีสุขภาพดี หากไม่มีอาการติดเชื้อที่รุนแรงหรือเป็นเวลานาน

นอกจากนี้แพทย์ยังอาจแนะนำการรักษาวิธีอื่น เพื่อบรรเทาอาการของคุณอีกด้วย ตัวอย่างเช่นการติดเชื้อปรสิตหลายประเภท สามารถทำให้เกิดอาการท้องร่วง ซึ่งมักทำให้เกิดภาวะร่างกายขาดน้ำได้ แพทย์อาจแนะนำให้คุณดื่มน้ำในปริมาณมาก เพื่อชดเชยน้ำที่ร่างกายสูญเสียไป

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยรับมือโรคติดเชื้อปรสิต

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองดังต่อไปนี้ จะช่วยให้คุณลดความเสี่ยงของโรคติดเชื้อปรสิตได้

  • มีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัยโดยใช้ถุงยางอนามัย
  • ล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังจากสัมผัสอาหารดิบหรืออุจจาระ
  • ปรุงอาหารด้วยอุณหภูมิภายในตามที่แนะนำ
  • ดื่มน้ำสะอาด ซึ่งรวมทั้งน้ำดื่มบรรจุขวดเมื่อคุณเดินทางท่องเที่ยว
  • หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำจากทะเลสาบ ลำธาร หรือบ่อน้ำ
  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสที่นอนของแมวและอุจจาระของแมว เมื่อคุณตั้งครรภ์

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

 

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

Review Date: ตุลาคม 13, 2018 | Last Modified: ตุลาคม 13, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย