โรคสมองจากโรคตับ เป็นอาการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับพฤติกรรม ภาวะทางจิตใจ และระบบประสาท ในผู้ที่มีภาวะตับล้มเหลว เกิดขึ้นในผู้ป่วยตับแข็ง จำนวนมากกว่าร้อยละ 50

คำจำกัดความ

โรคสมองจากโรคตับคืออะไร

โรคสมองจากโรคตับ (Hepatic encephalopathy) หมายความถึงอาการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับพฤติกรรม ภาวะทางจิตใจ และระบบประสาท ในผู้ที่มีภาวะตับล้มเหลว (liver failure) เชื่อกันว่าระดับก๊าซแอมโมเนียสูงในกระแสเลือดและสมอง เป็นสาเหตุของอาการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว แบคทีเรียในกระเพาะอาหารและลำไส้ ก่อให้เกิดก๊าซแอมโมเนีย โดยปกติแล้ว ตับมักเผาผลาญก๊าซแอมโมเนีย (ทำให้ก๊าซแอมโมเนียไม่เป็นอันตราย) อย่างไรก็ดี ผู้ป่วยโรคตับมีก๊าซแอมโมเนียมากกว่า เนื่องจากตับไม่ทำงาน ก๊าซแอมโมเนียเข้าไปในเลือด เข้าไปในสมอง และก่อให้เกิดอาการผิดปกติโดยแทรกแซงการทำงานของสมอง

โรคสมองจากโรคตับพบได้บ่อยเพียงใด

โรคสมองจากโรคตับเกิดขึ้นในผู้ป่วยตับแข็ง (liver cirrhosis) จำนวนมากกว่าร้อยละ 50 หากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะหมดสติ และเสียชีวิตได้ โรคนี้ไม่ใช่โรคติดต่อ และไม่สามารถส่งต่อจากพ่อแม่ไปสู่ลูกได้

อาการ

โรคสมองจากโรคตับมีอาการอย่างไร

อาการหลักของโรคสมองจากโรคตับ ได้แก่ ไม่มีสมาธิ หลงลืม และมึนงง ผู้ป่วยรู้สึกง่วงซึม และมีการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ อาการเฉื่อยชา สูญเสียความทรงจำ และแม้กระทั่งหมดสติ

อาการอื่นๆ ได้แก่ ดีซ่าน มีปัญหาในการพูด ตัวสั่น กระวนกระวาย และมีการเคลื่อนไหวที่ไม่ประสานกันของร่างกาย

นอกจากนี้ ผู้ป่วยมักมีอาการของโรคตับ เช่น ดีซ่าน หน้าอกขยายและอัณฑะเล็กลง (ในผู้ชาย) มีน้ำคั่งในช่องท้อง และขาบวม

โรคสมองจากโรคตับแบ่งออกเป็นระดับ 1 ถึง 4 ระดับ 1 จะมีอาการมึนงงเล็กน้อย สมาธิสั้น หงุดหงิด มีความสามารถในการทำงานที่ต้องใช้สมาธิลดลง ในระดับ 2 ผู้ป่วยมีอาการเฉื่อยชา ง่วงซึม บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง และการทำงานที่ต้องใช้สมาธิได้ยาก ในระดับ 3 ผู้ป่วยมีอาการง่วงซึม (แต่สามารถปลุกได้) ไม่สามารถทำงานที่ต้องใช้สมาธิ และสับสน (สถานที่และเวลา) ในระดับ 4 มีอาการหมดสติ

อาจมีบางอาการที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีข้อกังวลเกี่ยวกับอาการ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

ให้โทรแจ้งแพทย์ หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการข้างต้น โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการก่อนเป็นโรคตับ โรคนี้อาจลุกลามอย่างรวดเร็วและเป็นอันตรายอย่างร้ายแรง ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

อะไรทำให้เกิดโรคสมองจากโรคตับ

อาการผิดปกติที่ทำลายตับ และก่อให้เกิดภาวะตับวาย สามารถนำไปสู่โรคสมองจากโรคตับได้ อาการผิดปกติบางประการเหล่านี้ ได้แก่ ตับอักเสบจากไวรัส (เช่น ตับอักเสบบีและตับอักเสบซี) การติดเชื้อรุนแรง โรคแพ้ภูมิตนเอง และกลุ่มอาการราย (Reye’s syndrome)

สาเหตุอื่นๆ อาจเกิดจากยา เช่น ยาต้านการอักเสบแบบปราศจากสเตียรอยด์ และสารพิษต่างๆ เช่น แอลกอฮอล์

ผู้ป่วยตับแข็งสามารถเป็นโรคสมองจากโรคตับได้ จากการใช้ยาระงับประสาท และยาระงับปวด (analgesics)

รู้เรื่องเบื้องต้น

โรคสมองจากโรคตับคืออะไร 

โรคสมองจากโรคตับ (Hepatic encephalopathy) หมายความถึงอาการเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับพฤติกรรม ภาวะทางจิตใจ และระบบประสาท ในผู้ที่มีภาวะตับล้มเหลว (liver failure) เชื่อกันว่าระดับก๊าซแอมโมเนียสูงในกระแสเลือดและสมอง เป็นสาเหตุของอาการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว แบคทีเรียในกระเพาะอาหารและลำไส้ ก่อให้เกิดก๊าซแอมโมเนีย โดยปกติแล้ว ตับมักเผาผลาญก๊าซแอมโมเนีย (ทำให้ก๊าซแอมโมเนียไม่เป็นอันตราย) อย่างไรก็ดี ผู้ป่วยโรคตับมีก๊าซแอมโมเนียมากกว่า เนื่องจากตับไม่ทำงาน ก๊าซแอมโมเนียเข้าไปในเลือด เข้าไปในสมอง และก่อให้เกิดอาการผิดปกติโดยแทรกแซงการทำงานของสมอง 

โรคสมองจากโรคตับพบได้บ่อยเพียงใด 

โรคสมองจากโรคตับเกิดขึ้นในผู้ป่วยตับแข็ง (liver cirrhosis) จำนวนมากกว่าร้อยละ 50 หากไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่ภาวะหมดสติ และเสียชีวิตได้ โรคนี้ไม่ใช่โรคติดต่อ และไม่สามารถส่งต่อจากพ่อแม่ไปสู่ลูกได้ 

รู้เรื่องอาการ

โรคสมองจากโรคตับมีอาการอย่างไร

อาการหลักของโรคสมองจากโรคตับ ได้แก่ ไม่มีสมาธิ หลงลืม และมึนงง ผู้ป่วยรู้สึกง่วงซึม และมีการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ อาการเฉื่อยชา สูญเสียความทรงจำ และแม้กระทั่งหมดสติ  

อาการอื่นๆ ได้แก่ ดีซ่าน มีปัญหาในการพูด ตัวสั่น กระวนกระวาย และมีการเคลื่อนไหวที่ไม่ประสานกันของร่างกาย    

นอกจากนี้ ผู้ป่วยมักมีอาการของโรคตับ เช่น ดีซ่าน หน้าอกขยายและอัณฑะเล็กลง (ในผู้ชาย) มีน้ำคั่งในช่องท้อง และขาบวม  

โรคสมองจากโรคตับแบ่งออกเป็นระดับ 1 ถึง 4 ระดับ 1 จะมีอาการมึนงงเล็กน้อย สมาธิสั้น หงุดหงิด มีความสามารถในการทำงานที่ต้องใช้สมาธิลดลง ในระดับ 2 ผู้ป่วยมีอาการเฉื่อยชา ง่วงซึม บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง และการทำงานที่ต้องใช้สมาธิได้ยาก ในระดับ 3 ผู้ป่วยมีอาการง่วงซึม (แต่สามารถปลุกได้) ไม่สามารถทำงานที่ต้องใช้สมาธิ และสับสน (สถานที่และเวลา) ในระดับ 4 มีอาการหมดสติ    

อาจมีบางอาการที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้น หากคุณมีข้อกังวลเกี่ยวกับอาการ โปรดปรึกษาแพทย์ 

ควรไปพบหมอเมื่อใด

ให้โทรแจ้งแพทย์ หากคุณหรือคนในครอบครัวมีอาการข้างต้น โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการก่อนเป็นโรคตับ โรคนี้อาจลุกลามอย่างรวดเร็วและเป็นอันตรายอย่างร้ายแรง ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์ เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ  

รู้เรื่องสาเหตุ

อะไรทำให้เกิดโรคสมองจากโรคตับ

อาการผิดปกติที่ทำลายตับ และก่อให้เกิดภาวะตับวาย สามารถนำไปสู่โรคสมองจากโรคตับได้ อาการผิดปกติบางประการเหล่านี้ ได้แก่ ตับอักเสบจากไวรัส (เช่น ตับอักเสบบีและตับอักเสบซี) การติดเชื้อรุนแรง โรคแพ้ภูมิตนเอง และกลุ่มอาการราย (Reye’s syndrome) 

สาเหตุอื่นๆ อาจเกิดจากยา เช่น ยาต้านการอักเสบแบบปราศจากสเตียรอยด์ และสารพิษต่างๆ เช่น แอลกอฮอล์

ผู้ป่วยตับแข็งสามารถเป็นโรคสมองจากโรคตับได้ จากการใช้ยาระงับประสาท และยาระงับปวด (analgesics)

รู้เรื่องปัจจัยเสี่ยง

อะไรเพิ่มปัจจัยเสี่ยงต่องโรคสมองจากโรคตับ

ปัจจัยบางประการอาจเพิ่มความเสี่ยงสำหรับคุณ ในการเป็นโรคสมองจากโรคตับ ดังนี้ 

  • ภาวะร่างกายขาดน้ำ
  • การรับประทานโปรตีนมากเกินไป
  • มีเลือดออกในลำไส้ กระเพาะอาหาร หรือหลอดอาหาร 
  • การติดเชื้อ
  • มีอาการเกี่ยวกับไต
  • ระดับออกซิเจนในร่างกายต่ำ 
  • การใช้ยาที่กดระบบประสาทส่วนกลาง (เช่น ยาระงับประสากลุ่มยาบาร์บิทูเรต (barbiturates) หรือกลุ่มเบนโซไดอาเซปีน (benzodiazepine)

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอมิได้ใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม 

การวินิจฉัยโรคสมองจากโรคตับ

แพทย์จะตรวจร่างกายโดยละเอียด แพทย์อาจให้มีการตรวจเลือดและเอกซเรย์เพื่อตรวจหาอาการอื่นๆ เนื่องจากโรคสมองจากโรคตับอาจมีอาการเดียวกันกับอาการของภาวะผิดปกติอื่นๆ ภาวะผิดปกติเหล่านี้ ได้แก่ การเลิกสุรา การใช้ยาระงับประสาทเกินขนาด เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ มะเร็งในสมอง และภาวะลิ่มเลือดในสมอง

การรักษาโรคสมองจากโรคตับ

โรคสมองจากโรคตับเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ ที่จำเป็นต้องมีการพักที่โรงพยาบาล เป้าหมายการรักษาคือเพื่อค้นหาและรักษาที่สาเหตุ เช่น การใช้ยา ภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร และอาการเกี่ยวกับการเผาผลาญของร่างกาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากสาเหตุคือภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร ต้องได้รับการรักษาทันที 

ยาประเภทหนึ่งที่เรียกว่ายาแลคทูโลส (lactulose) ออกฤทธิ์เป็นยาระบายและช่วยระบายลำไส้ ดังนั้น แบคทีเรียไม่สามารถสร้างก๊าซแอมโมเนียได้ ในบางครั้ง มีการใช้ยาปฏิชีวนะที่เรียกว่ายานีโอไมซิน (neomycin) ยาชนิดนี้ทำลายแบคทีเรียในลำไส้ เพื่อให้มีก๊าซแอมโมเนียน้อยลง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยรับมือโรคสมองจากโรคตับ 

ไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองต่อไปนี้ อาจช่วยให้คุณรับมือกับโรคสมองจากโรคตับได้ 

  • พึงระลึกไว้ว่า โรคสมองจากโรคตับอาจรักษาได้ อย่างไรก็ดี โอกาสในการเสียชีวิตมีสูง หากมีอาการโคม่า  
  • ให้แจ้งแพทย์ หากสมาชิกในครอบครัวที่ป่วยเป็นโรคตับ มีอาการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม บุคลิกภาพ หรือจิตใจ 
  • ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากเป็นตับแข็ง 
  • พึงระลึกไว้ว่า ยานอนหลับที่หาซื้อได้ทั่วไป และที่แพทย์สั่ง สามารถก่อให้เกิดอาการผิดปกติได้ในผู้ป่วยโรคตับ 

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด 

แหล่งที่มา

Review Date: พฤศจิกายน 30, 2018 | Last Modified: พฤศจิกายน 30, 2018

สุขภาพดีไม่มีขาย ถ้าอยากได้ต้องเข้ามาลงทะเบียนรับข่าวสารกับเรา
รับข่าวสารจาก Hello คุณหมอ เกี่ยวกับเคล็ดลับสุขภาพ อัพเดทสุขภาวะและอื่น ๆ มากมาย