ช่องคลอดแห้ง อาการ สาเหตุ วิธีรักษา

ช่องคลอดแห้ง เป็นภาวะที่ภายในช่องคลอดมีน้ำหล่อลื่นน้อยกว่าปกติ หรือไม่ยืดหยุ่นเท่าที่ควร ทำให้เยื่อบุช่องคลอดแห้ง จนอาจส่งผลให้รู้สึกเจ็บหรือมีเลือดออกขณะมีเพศสัมพันธ์

ช่องคลอดแห้ง (Vaginal Dryness) คืออะไร

ช่องคลอดแห้ง (Vaginal Dryness) เป็นภาวะที่เกิดจากในช่องคลอดไม่ยืดหยุ่น ขาดน้ำหล่อลื่น หรือมีน้ำหล่อลื่นน้อยกว่าปกติ ทำให้เยื่อบุช่องคลอดแห้งกร้าน จนทำให้รู้สึกเจ็บ แสบ ขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือมีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ แสบขณะปัสสาวะ เป็นต้น

อาการที่บ่งบอกว่าช่องคลอดแห้ง

อาการของภาวะช่องคลอดแห้ง อาจมีดังต่อไปนี้

• มีปัญหาตกขาวบ่อย
• รู้สึกเจ็บ แสบ ขณะมีเพศสัมพันธ์
• มีเลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์
• ความต้องการทางเพศลดลง และถึงจุดสุดยอดได้ยากขึ้น
• เยื่อบุช่องคลอดบางและมีสีซีดลง
• ปวดปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ
• มีอาการแสบขณะปัสสาวะ

สาเหตุของภาวะช่องคลอดแห้ง

ภาวะช่องคลอดแห้งสามารถเกิดได้หลายสาเหตุ ที่พบได้บ่อย อาจมีดังนี้

• ความเครียดอย่างรุนแรง อาการซึมเศร้า หรือการออกกำลังกายอย่างหนัก
• อยู่ในช่วงให้นมบุตรหรือเพิ่งคลอดบุตร เนื่องจากระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) ในช่วงนี้อาจแปรปรวนหรือลดลงอย่างรวดเร็ว จึงอาจทำให้ช่องคลอดแห้งได้ชั่วคราว
• การคุมกำเนิดด้วยการฉีดหรือรับประทานยา อาจทำให้สภาพในช่องคลอดแห้งขึ้นได้เป็นครั้งคราว
• การใช้ยาบางชนิดอาจมีผลข้างเคียงทำให้ช่องคลอดแห้งได้ อย่างยาแก้แพ้ อาจทำให้ผิวหนังแห้ง ลดการหลั่งเมือกหล่อลื่นช่องคลอด หรือยารักษาโรคซึมเศร้าบางตัวอาจทำให้สารคัดหลั่งในช่องคลอดลดลง เป็นต้น
• การใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจุดซ่อนเร้นบ่อยเกินไป
• การสวนล้างช่องคลอด

การรักษาภาวะช่องคลอดแห้ง

ภาวะช่องคลอดแห้ง สามารถรักษาได้หลายวิธี โดยต้องพิจารณาจากสาเหตุของอาการเป็นหลัก จึงควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากคุณหมอ จะได้หาวิธีรักษาได้เหมาะสมที่สุด โดยวิธีรักษาภาวะช่องคลอดแห้งที่นิยมใช้ อาจมีดังนี้

• การใช้สารหล่อลื่น

สารหล่อลื่นเป็นผลิตภัณฑ์ในรูปแบบเจลหรือของเหลว ช่วยบรรเทาอาการเจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ โดยทาบริเวณอวัยวะเพศหรือช่องคลอดของฝ่ายหญิง หรือทาที่อวัยวะเพศชาย ก่อนการมีเพศสัมพันธ์

• การใช้สารเพิ่มความชุ่มชื้นเฉพาะที่

การใช้สารเพิ่มความชุ่มชื้นเฉพาะที่รูปแบบครีมสำหรับใช้ทาภายในช่องคลอดโดยเฉพาะ เพื่อบรรเทาสภาพแห้งของช่องคลอด ตัวยาออกฤทธิ์ได้นาน โดยทา 2-3 วันต่อครั้ง ยานี้อาจช่วยบรรเทาอาการได้ดีกว่าการใช้สารหล่อลื่น แต่ควรระวังการใช้ยาประเภทที่เป็นปิโตรเลียมเจลและน้ำมัน เพราะอาจทำปฏิกิริยากับถุงยางอนามัย และอาจทำให้ระคายเคืองในช่องคลอดได้

• ยาฮอร์โมนเฉพาะที่

มีทั้งแบบยาทาและยาเม็ดสอดช่องคลอด มีกลไกการออกฤทธิ์ คือ ยาจะปล่อยเอสโตรเจนในช่องคลอด ทำให้เยื่อบุบริเวณช่องคลอดชุ่มชื้นขึ้น

• การให้ฮอร์โมนทดแทน (Hormone Replacement Therapy: HRT) 

การใช้ยากลุ่มฮอร์โมนสำหรับรักษาผู้ที่มีภาวะช่องคลอดแห้งเนื่องมาจากการหมดประจำเดือน โดยเป็นยาฮอร์โมนที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย จึงสามารถช่วยรักษาอาการอื่นของวัยทองอื่นด้วยได้ เช่น ภาวะร้อนวูบวาบ อารมณ์หงุดหงิด อย่างไรก็ตาม การให้ฮอร์โมนทดแทนอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงจากการใช้ยา จึงควรปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับข้อดีและข้อเสียให้ดีก่อนตัดสินใจใช้ยา

การป้องกันช่องคลอดแห้ง

วิธีต่อไปนี้อาจช่วยป้องกันหรือลดภาวะช่องคลอดแห้งได้

• รับประทานอาหารที่มีสารอาหารครบถ้วน ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน โดยอาจเน้นอาหารบางประเภทที่มีผลดีต่อบริเวณช่องคลอด เช่น โยเกิร์ต ที่อาจช่วยป้องกันการติดเชื้อรา หรือผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลืองที่มีส่วนประกอบเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนเล็กน้อย ซึ่งอาจจะช่วยเป็นสารหล่อลื่นตามธรรมชาติได้
• หลีกเลี่ยงการใช้ถุงยางอนามัยที่มีส่วนประกอบของสารโนน็อกซินอล 9 (Nonoyxnol-9 หรือ N-9) เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะช่องคลอดแห้ง
• ควรหลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของน้ำหอมหรือสารเคมีบริเวณอวัยวะเพศ รวมไปถึงการสวนล้างช่องคลอดบ่อย ๆ เพราะอาจทำให้สภาพความเป็นกรดด่างภายในช่องคลอดเสียสมดุล จนช่องคลอดแห้ง
• ทำจิตใจให้แจ่มใสพร้อมรับความเปลี่ยนแปลง พยายามไม่เครียด เพราะสภาพจิตใจอาจส่งผลต่อสุขภาพของช่องคลอดได้เช่นกัน