เส้นเลือดหัวใจตีบ อาการ สาเหตุ และวิธีการรักษา

เส้นเลือดหัวใจตีบ เกิดจากการเสื่อมสภาพของหลอดเลือดหัวใจร่วมกับการสะสมของไขมันหรือคราบพลัคที่ผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบแคบหรืออุดตัน เลือดจึงไหลไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้ไม่เพียงพอ ส่งผลให้เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจวาย และอาจเกิดอาการเจ็บหน้าอกรุนแรง รวมถึงปวดร้าวไปที่คอ ขากรรไกร แขน หรือไหล่ ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน เหนื่อยง่าย เหงื่อออกมาก และอ่อนเพลีย หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาอย่างเหมาะสมอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ แต่การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตและเลือกรับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ อาจช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบได้

เส้นเลือดหัวใจตีบ เกิดจากอะไร

เส้นเลือดหัวใจตีบ หรือโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (Coronary Heart Disease: CHD) เป็นโรคที่เกิดกับหลอดเลือดแดงหัวใจ ที่มีสาเหตุสำคัญจากภาวะหลอดเลือดแข็ง (Atherosclerosis) ซึ่งเกิดจากการสะสมของไขมันและคราบหินปูนบริเวณผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบแคบและแข็งตัว ส่งผลให้เลือดไหลไปเลี้ยงหัวใจลดลง จนไม่สามารถส่งออกซิเจนและสารอาหารไปหล่อเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้อย่างเพียงพอ ทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดเส้นเลือดหัวใจตีบ อาจมีดังนี้

• อายุ ผู้ชายอายุ 45 ปีขึ้นไปและผู้หญิงอายุ 55 ปีขึ้นไป มีความเสี่ยงของการเกิดเส้นเลือดหัวใจตีบเพิ่มขึ้นตามอายุที่มากขึ้น
• ประวัติครอบครัว ผู้ที่มีคนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคหัวใจ อาจเสี่ยงเกิดเส้นเลือดหัวใจตีบได้มากกว่าคนทั่วไป โดยเฉพาะหากญาติใกล้ชิดอย่างพ่อแม่ พี่น้อง เป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุยังน้อย และความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นหากมีพ่อหรือพี่ชายเป็นโรคหัวใจก่อนอายุ 55 ปีหรือแม่หรือพี่สาวเป็นโรคหัวใจก่อนอายุ 65 ปี
• การสูบบุหรี่และรับควันบุหรี่มือสอง บุหรี่มีสารพิษ เช่น นิโคติน ที่ทำให้หลอดเลือดตีบตันและแคบลงและทำให้เลือดไม่สามารถไหลเวียนได้ตามปกติ เสี่ยงเกิดภาวะเส้นเลือดหัวใจตีบในภายหลัง
• ภาวะความดันโลหิตสูง ภาวะความดันโลหิตสูงอาจทำให้เกิดภาวะหลอดเลือดแข็ง จนหลอดเลือดแดงแคบและตีบจนเลือดไหลเวียนได้ช้าลง ส่งผลให้หัวใจขาดเลือด
• ภาวะคอเลสเตอรอลสูง หากมีระดับคอเลสเตอรอลไม่ดี (LDL) ในเลือดมากเกินไปอาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะหลอดเลือดแข็งจนทำให้เส้นเลือดหัวใจตีบได้
• โรคเบาหวาน เป็นโรคที่มีปัจจัยเสี่ยงคล้ายกับโรคหัวใจ เช่น น้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน โรคอ้วน ภาวะความดันโลหิตสูง หากเป็นโรคเบาหวานก็อาจเสี่ยงเป็นโรคหัวใจได้เช่นกัน
• โรคไตเรื้อรัง เสี่ยงทำให้เส้นเลือดหัวใจตีบได้
• ไม่ค่อยออกกำลังกาย ผู้ที่ขาดการออกกำลังกาย อาจเสี่ยงเกิดภาวะสุขภาพหลายประการ เช่น โรคอ้วน ภาวะความดันโลหิต ภาวะคอเรสเตอรอลสูง โรคเบาหวาน ซึ่งอาจนำไปสู่โรคหัวใจได
• มีภาวะเครียด ความเครียดทางอารมณ์ในระยะยาว ส่งผลให้หลอดเลือดแดงเสียหาย ทั้งยังกระตุ้นการเกิดลิ่มเลือดที่เสี่ยงอุดตันหลอดเลือด จนอาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และเกิดอาการเจ็บหน้าอกหรือภาวะหัวใจวาย
• พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่ดี การรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ หรือโซเดียม เช่น อาหารฟาสต์ฟูด เบเกอรี เนื้อสัตว์แปรรูป อาหารรสเค็มจัด อาหารหมักดอง เป็นประจำ อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะเส้นเลือดหัวใจตีบได้
• การดื่มแอลกอฮอล์ การดื่มแอลกอฮอล์บ่อย โดยเฉพาะหากดื่มหนัก อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจเสียหายได้ ทั้งยังทำให้ภาวะสุขภาพอื่น ๆ เช่น ภาวะความดันโลหิตสูง ที่เป็นปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคหัวใจแย่ลง
• การนอนหลับ การใช้เวลานอนหลับพักผ่อนอย่างไม่สมดุล เช่น นอนน้อยมากเกินไป นอนมากเกินไป อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดเส้นเลือดหัวใจตีบได้

เส้นเลือดหัวใจตีบ อาการเป็นอย่างไร

อาการของเส้นเลือดหัวใจตีบ มีดังนี้

• เจ็บแน่นหน้าอก คล้ายมีของหนักกดทับหน้าอก และอาการปวดร้าวจากหน้าอกไปไหล่ซ้ายหรือขึ้นไปที่คาง
• เหงื่อแตก ใจสั่น
• รู้สึกเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง เช่น ออกกำลังกายเบา ๆ หรือยกของหนัก
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ความดันโลหิตลงต่ำเฉียบพลัน
• สำหรับระยะรุนแรงอาจมีภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน ส่งผลให้หัวใจหยุดเต้นหรือหมดสติ

เส้นเลือดหัวใจตีบ รักษายังไง

การรักษาเส้นเลือดหัวใจตีบในผู้ป่วยแต่ละคนอาจมีแผนการรักษาต่างกันไปตามความรุนแรงของโรค ดังนี้

• สำหรับภาวะหลอดเลือดตีบตันบางส่วน แพทย์อาจจะพิจารณาการรักษาด้วยการใช้ยาควบคู่กับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมให้ดีต่อสุขภาพ
• สำหรับภาวะหลอดเลือดตีบตันมาก อาจใช้วิธีการรักษาด้วยการทำบอลลูนหัวใจและใส่ขดลวด (Stent) เพื่อขยายหลอดเลือดหัวใจ ให้เลือดสามารถไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจได้อย่างเหมาะสม
• หากผู้ป่วยไม่ตอบสนองต่อการทำบอลลูนหัวใจและใส่ขดลวด อาจต้องทำการผ่าตัดบายพาสหัวใจ (Coronary Artery Bypass Grafting หรือ CABG) โดยต่อเส้นเลือดเพื่อสร้างทางเบี่ยงขึ้นมาใหม่ ซึ่งจะทำให้เลือดสามารถไหลเวียนไปยังกล้ามเนื้อหัวใจได้ดีขึ้น

การดูแลตัวเองเพื่อป้องกันเส้นเลือดหัวใจตีบ

วิธีดูแลตัวเองเพื่อป้องกันเส้นเลือดหัวใจตีบ อาจทำได้ดังนี้

• งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงการสูดดมควันบุหรี่มือสองที่เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะเส้นเลือดหัวใจตีบ
• ควบคุมระดับความดันโลหิต ระดับคอเลสเตอรอล หรือโรคเบาหวาน ให้อยู่ในเกณฑ์เป้าหมาย
• ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมตามค่าดัชนีมวลกาย (BMI) ของตัวเอง

• ออกกำลังกายเป็นประจำ ไม่นั่งหรือนอนอยู่ที่เดิมเป็นเวลาหลายชั่วโมง เดินขึ้นลิฟต์ไม่กี่ชั้นแทนบันได เดินอย่างน้อยวันละ 30 นาที โดยอาจปรึกษาคุณหมอว่ากิจกรรมไหนที่เหมาะกับภาวะสุขภาพของตัวเอง
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และมีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน เน้นอาหารไขมันต่ำและโซเดียมต่ำ ผัก ผลไม้ ธัญพีชไม่ขัดสี เนื้อสัตว์ไม่ติดหนัง
• ควรลดอาหารโซเดียมสูงที่ทำให้ความดันโลหิตสูง เช่น อาหารแปรรูป อาหารกระป๋อง ผงชูรส
• ดื่มน้ำอย่างน้อยวันละ 2-3 ลิตรเพื่อให้ร่างกายมีของเหลวเพียงพอ
• วางแผนจัดการกับความเครียด เช่น ไปเที่ยวพักผ่อน อ่านหนังสือ ปรึกษาคนรอบข้าง ฟังเพลงที่ชอบ เดินออกกำลังกาย