ภาวะน้ำเกิน (Hypervolemia)

ภาวะน้ำเกิน หรือที่เรียกว่า “ภาวะบวมน้ำ” เป็นอาการของภาวะที่น้ำในร่างกายของคุณมากเกินไป แม้ในร่างกายปกติจะมีของเหลวอยู่จำนวนหนึ่ง แต่ปริมาณของเหลวที่มากเกินไป ก็อาจทำลายสุขภาพของคุณได้เช่นกัน

คำจำกัดความ

ภาวะน้ำเกิน (Hypervolemia) คืออะไร

ภาวะสารน้ำมากเกินไป หรือที่เรียกว่าของเหลวเกินพิกัด เป็นเงื่อนไขของการที่น้ำในร่างกายของคุณมากเกินไป ในขณะที่ร่างกายปกติจะมีของเหลวจำนวนหนึ่งอยู่ในนั้น แต่ของเหลวที่มากเกินไปอาจทำลายสุขภาพของคุณได้

ภาวะน้ำเกินไปเป็นภาวะอย่างหนึ่งของร่างกาย จะเกิดขึ้นเมื่อคุณมีของเหลวในร่างกายมากเกินไป ซึ่งสามารถอธิบายได้ว่า ร่างกายมีการกักเก็บน้ำมากเกินไป ซึ่งอาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพ เช่น ตัวบวม ความดันโลหิตสูง ปัญหาหัวใจ และอื่น ๆ

ภาวะน้ำเกิน พบบ่อยเพียงใด

ภาวะน้ำเกินพบได้ทั่วไปในคนที่เป็นโรคไตเรื้อรัง (Chronic Kidney Disease หรือ CKD) และไตวาย เนื่องจากไตไม่สามารถกำจัดของเหลวส่วนเกินออกจากร่างกายได้ ซึ่งไม่เหมือนกับคนที่มีสุขภาพดี ทำให้มีของเหลวต่าง ๆ สะสมอยู่ในร่างกายมากเกินไปจากที่ร่างกายต้องการ

อาการ

อาการของ ภาวะน้ำเกิน

อาการที่เกิดขึ้นจากภาวะน้ำเกิน อาจทำให้รู้สึกไม่สบาย เกิดความเครียดในร่างกาย ทั้งยังเป็นปัญหาต่ออวัยวะต่าง ๆ ซึ่งอาการของภาวะน้ำเกิน มีดังนี้

• น้ำหนักเพิ่มอย่างรวดเร็ว
• อาการบวมที่เห็นได้ชัดเจนในแขน ขา เท้า ข้อเท้า ข้อมือ และใบหน้า
• อาการบวมในช่องท้อง
• ตะคริว
• ปวดศีรษะ
• ท้องอืด
• หายใจถี่ เกิดจากของเหลวส่วนเกินเข้าสู่ปอด ทำให้ความสามารถในการหายใจตามปกติลดลง
• ความดันโลหิตสูงที่เกิดจากของเหลวส่วนเกินในกระแสเลือด
• ปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ เนื่องจากของเหลวส่วนเกิน สามารถเร่งหรือชะลออัตราการเต้นของหัวใจ ทำร้ายกล้ามเนื้อหัวใจ และเพิ่มขนาดของหัวใจ ทั้งยังอาจทำให้เกิดภาวะหัวใจล้มเหลว

ควรไปพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการใด ๆ ตามที่ระบุข้างต้น หรือมีคำถาม โปรดปรึกษาแพทย์ ร่างกายของแต่ละบุคคลมีการตอบสนองแตกต่างกัน ทางที่ดีที่สุดให้ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของภาวะน้ำเกิน

โดยส่วนใหญ่เมื่อมีปัญหากับไต ก็จะทำให้เกิดภาวะน้ำเกิน เนื่องจากไตคอยรักษาสมดุลของปริมาณเกลือและของเหลวในร่างกายของคุณ เมื่อไตเก็บเกลือเอาไว้ มันก็จะเพิ่มปริมาณโซเดียม (Sodium) ของร่างกาย ซึ่งเป็นการเพิ่มปริมาณของเหลวในร่างกายตามไปด้วย สำหรับสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของ ภาวะน้ำเกิน อาจรวมถึงโรคต่าง ๆ เหล่านี้

• หัวใจล้มเหลว โดยเฉพาะหัวใจห้องล่างขวา (Right ventricle)
• โรคตับแข็ง ซึ่งมักจะเกิดขึ้นจากการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป หรือตับอักเสบ
• ไตวาย มักเกิดจากจากโรคเบาหวาน และคงามผิดปกติของการเผาผลาญอื่น ๆ
• กลุ่มอาการของโรคไต และโรคที่ทำให้เกิดการขับถ่ายโปรตีนในปัสสาวะ
• อาการบวมน้ำก่อนมีประจำเดือน หรืออาการที่เกิดขึ้นก่อนรอบเดือนของผู้หญิง
• การตั้งครรภ์ ซึ่งเปลี่ยนความสมดุลของฮอร์โมนของผู้หญิง และอาจส่งผลกับน้ำในร่างกาย

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยภาวะสารน้ำมากเกิน

แพทย์อาจวินิจฉัยภาวะสารน้ำมากเกินไป โดยทำการตรวจร่างกาย เพื่อตรวจหาอาการบวม ทั้งยังอาจฟังปอดเพื่อหาสัญญาณของของเหลว แพทย์อาจจะแนะนำให้ทดสอบ เพื่อตรวจโซเดียมในเลือดและปัสสาวะ เนื่องจากภาวะสารน้ำมากเกิน มักเกิดจากปัญหาสุขภาพอื่นๆ แพทย์จึงอาจทำการตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพื่อค้นหาเงื่อนไขพื้นฐาน เช่น หัวใจล้มเหลว ปัญหาไต และโรคตับ

การรักษาภาวะน้ำเกิน

ความจริงแล้วการรักษาภาวะน้ำมากเกิน สามารถรักษาได้หลายวิธี แต่หนึ่งในการรักษาที่พบมากที่สุดก็คือ “ยาขับปัสสาวะ” ซึ่งยาขับปัสสาวะนั้นทำหน้าที่ในการเพิ่มปริมาณปัสสาวะที่ร่างกายผลิต อย่างไรก็ตามเงื่อนไขสุขภาพพื้นฐานจะต้องได้รับการแก้ไข ตัวอย่างเช่น คนที่มีภาวะหัวใจล้มเหลว อาจต้องดำเนินการเพื่อจัดการกับสภาพของพวกเขา นอกเหนือจากการใช้ยาขับปัสสาวะ

จากการวิจัยระบุว่า ยาขับปัสสาวะอาจจะไม่สามารถทำงานได้ในผู้ที่มีปัญหาไตอย่างรุนแรง บางคนจึงต้องได้รับการรักษาทดแทนในส่วนของไต เช่น การล้างไต หรือการฟอกเลือด ผู้ที่เป็นโรคหัวใจ ไต หรือตับ อาจต้องกินอาหารที่มีเกลือน้อย สิ่งนี้จะช่วยรักษาระดับโซเดียมให้อยู่ในปริมาณที่เหมาะสม ซึ่งการปฏิบัติดังนี้จะช่วยหลีกเลี่ยงภาวะน้ำเกินได้

สำหรับผู้ที่มีภาวะหัวใจล้มเหลว อาจต้องจำกัดปริมาณของเหลวที่ดื่มในแต่ละวัน แพทย์สามารถแนะนำปริมาณน้ำและปริมาณเกลือที่เหมาะสม ตามประวัติสุขภาพของแต่ละบุคคล

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

เมื่อคุณหายจากภาวะน้ำเกินแล้ว คุณจำเป็นจะต้องชั่งน้ำหนักทุกวัน เพื่อให้แน่ใจว่า คุณขับของเหลวส่วนเกินออกจากร่างกายได้ตามปกติ คนส่วนใหญ่ที่ทำตามคำแนะนำของแพทย์มักจะฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็วและสมบูรณ์ ซึ่งสิ่งนี้สำคัญสำหรับการป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพของคุณ

นอกจากการตรวจสอบน้ำหนัก เพื่อป้องกันการเกิดภาวะน้ำเกิน คุณยังควรทำสิ่งเหล่านี้อีกด้วย

• บันทึกปริมาณของเหลวที่คุณบริโภค
• ปฏิบัติตามแนวทางการดื่มน้ำที่แพทย์แนะนำ
• จัดการความกระหายที่เกิดขึ้นด้วยลูกอมที่ปราศจากน้ำตาล น้ำแข็ง องุ่นแช่แข็ง และอาหารที่มีของเหลวน้อยอื่น ๆ
• ทำให้แน่ใจว่าคุณไม่ได้บริโภคโซเดียมมากเกินไป