โรคที่มากับน้ำท่วม มีอะไรบ้าง? เช็กอาการและวิธีป้องกัน

น้ำท่วมไม่ได้สร้างความเสียหายเฉพาะบ้านเรือนและทรัพย์สินเท่านั้น แต่ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายชนิด เพราะน้ำท่วมขังอาจปนเปื้อนสิ่งปฏิกูล ขยะ เชื้อโรค และสารคัดหลั่งจากสัตว์ ขณะเดียวกันการต้องลุยน้ำ อยู่ในพื้นที่ชื้นแฉะ หรือใช้ชีวิตในพื้นที่พักพิงร่วมกับคนจำนวนมาก ก็อาจเพิ่มโอกาสเกิดโรคได้เช่นกัน

1. โรคฉี่หนู

โรคฉี่หนู หรือ Leptospirosis เป็นโรคสำคัญที่ต้องระวังหลังสัมผัสน้ำหรือดินที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณที่มีบาดแผลหรือรอยถลอก รวมถึงเยื่อบุตา ปาก และจมูก

อาการที่ควรระวัง

• ไข้สูง
• ปวดศีรษะ
• ปวดกล้ามเนื้อมาก โดยเฉพาะบริเวณน่องหรือหลัง
• ตาแดง
• คลื่นไส้ อาเจียน
• หากรุนแรงอาจมีตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะน้อย หรือซึมลง

วิธีป้องกัน

หลีกเลี่ยงการลุยน้ำหรือโคลนโดยไม่จำเป็น หากต้องลุยน้ำควรสวมรองเท้าบูท ปิดบาดแผลไม่ให้สัมผัสน้ำ และหลังขึ้นจากน้ำควรล้างเท้าหรือบริเวณที่สัมผัสน้ำด้วยสบู่และเช็ดให้แห้งทันที

หากหลังลุยน้ำประมาณ 1–2 สัปดาห์ มีไข้สูงร่วมกับปวดศีรษะ ปวดน่องหรือหลัง ควรพบคุณหมอและแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำท่วมด้วย

2. น้ำกัดเท้าและโรคผิวหนังจากน้ำท่วม

การแช่เท้าหรือลุยน้ำเป็นเวลานานทำให้ผิวหนังเปื่อยและระคายเคือง รวมถึงอาจเพิ่มโอกาสเกิดปัญหาผิวหนังหรือติดเชื้อบริเวณเท้า กลายเป็นปัญหาน้ำกัดเท้าได้

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• คันตามซอกนิ้วเท้า
• ผิวหนังลอกเป็นขุย
• เท้าเปื่อย
• ผื่นหรือพุพอง
• บวมแดงหรืออักเสบ

หลังลุยน้ำควรล้างเท้าด้วยน้ำสะอาดและสบู่ แล้วเช็ดให้แห้ง โดยเฉพาะบริเวณซอกนิ้ว หากมีบาดแผลควรระวังไม่ให้สัมผัสน้ำสกปรก และหากแผลบวมแดง มีหนอง หรืออาการไม่ดีขึ้นควรพบคุณหมอ

3. อุจจาระร่วงและอาหารเป็นพิษ

น้ำท่วมอาจพัดพาสิ่งปฏิกูล ขยะ และเชื้อโรคไปปนเปื้อนน้ำดื่ม อาหาร วัตถุดิบ รวมถึงภาชนะที่ใช้ประกอบอาหาร ทำให้โรคติดต่อทางอาหารและน้ำเป็นอีกกลุ่มที่ควรระวัง

อาการอาจประกอบด้วย

• ถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำ
• ปวดท้อง
• คลื่นไส้
• อาเจียน
• มีไข้

วิธีป้องกันที่สำคัญคือ กินอาหารปรุงสุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด และล้างมือด้วยสบู่ก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ ภาชนะสำหรับอาหารควรล้างด้วยน้ำสะอาดก่อนใช้

หากถ่ายหรืออาเจียนมาก ดื่มน้ำไม่ได้ มีไข้สูง ถ่ายเป็นมูกหรือมีเลือดปน ปัสสาวะน้อย หรือซึมลง ควรพบคุณหมอโดยเร็ว

4. โรคตาแดงและตาอักเสบ

น้ำสกปรก ฝุ่น หรือการใช้มือที่ไม่สะอาดสัมผัสดวงตาอาจทำให้เกิดปัญหาตาแดงหรือตาอักเสบได้

อาการที่พบได้ เช่น

• ตาแดง
• ระคายเคืองหรือปวดตา
• น้ำตาไหล
• มีขี้ตามาก
• หนังตาบวม
• กลัวแสง

หากน้ำสกปรกหรือสิ่งสกปรกเข้าตา ควรรีบล้างด้วยน้ำสะอาด หลีกเลี่ยงการขยี้ตา และไม่ใช้ผ้าเช็ดตัวหรือของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น

5. โรคทางเดินหายใจ

การอยู่ในสภาพแวดล้อมชื้น มีฝุ่นโคลน หรืออยู่รวมกันในพื้นที่พักพิงอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคทางเดินหายใจ เช่น ไข้หวัดใหญ่หรือปอดอักเสบ

อาการที่ควรสังเกต ได้แก่ ไข้ ไอ จาม เจ็บคอ คัดจมูก น้ำมูก ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว และอ่อนเพลีย

ควรดูแลร่างกายให้อบอุ่น ล้างมือสม่ำเสมอ ปิดปากและจมูกเมื่อไอหรือจาม และหลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย หากมีไข้สูงร่วมกับหายใจเหนื่อยหรือหอบ ควรพบคุณหมอ

6. ไข้เลือดออกและโรคจากยุงหลังน้ำท่วม

หลังฝนตกหรือน้ำเริ่มลด อาจมีน้ำขังตามภาชนะต่าง ๆ ซึ่งกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงได้ กรมควบคุมโรคจึงจัดโรคที่มียุงเป็นพาหะเป็นอีกหนึ่งกลุ่มที่ต้องเฝ้าระวังในช่วงน้ำท่วม

วิธีลดความเสี่ยง ได้แก่

• ปิดภาชนะเก็บน้ำให้มิดชิด
• กำจัดภาชนะหรือจุดที่มีน้ำขัง
• นอนในมุ้ง
• ใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันยุงตามคำแนะนำ
• ระวังไม่ให้ยุงกัด

หากมีไข้สูงต่อเนื่อง ปวดเมื่อย มีผื่นหรือจุดแดง หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรพบคุณหมอเพื่อรับการตรวจวินิจฉัย

ดูแลตัวเองอย่างไรในช่วงน้ำท่วม

นอกจากการป้องกันโรคแต่ละชนิดแล้ว ควรยึดหลักง่าย ๆ ดังนี้

• หลีกเลี่ยงการลุยน้ำหากไม่จำเป็น
• หากต้องลุยน้ำ ให้สวมรองเท้าบูทและปิดบาดแผล
• ล้างมือด้วยสบู่เป็นประจำ
• กินอาหารปรุงสุกใหม่และดื่มน้ำสะอาด
• ไม่กินอาหารที่แช่น้ำท่วมหรือสงสัยว่าปนเปื้อน
• ดูแลบ้านและบริเวณรอบบ้านไม่ให้เป็นแหล่งอาศัยของหนูและยุง
• ระวังของมีคม สัตว์มีพิษ และไฟฟ้ารั่วในพื้นที่น้ำท่วม
• หลังน้ำลด ควรสวมถุงมือ รองเท้ายาง และอุปกรณ์ป้องกันขณะทำความสะอาดบ้าน

อาการแบบไหนควรพบคุณหมอ

ควรพบคุณหมอหากมีอาการ เช่น

• ไข้สูง โดยเฉพาะหลังลุยน้ำ
• ปวดน่องหรือกล้ามเนื้อรุนแรง
• หายใจลำบากหรือหอบเหนื่อย
• ถ่ายหรืออาเจียนมากจนดื่มน้ำไม่ได้
• ถ่ายเป็นมูกหรือมีเลือด
• ปัสสาวะน้อยลงผิดปกติ
• แผลบวมแดง มีหนอง หรือปวดมากขึ้น
• ซึม สับสน หรืออาการโดยรวมแย่ลง

การแจ้งคุณหมอว่ามีประวัติลุยน้ำหรืออยู่ในพื้นที่น้ำท่วม อาจช่วยในการประเมินโรคและเลือกแนวทางตรวจรักษาที่เหมาะสมได้

สรุป

ช่วงน้ำท่วมควรระวังทั้งโรคจากการสัมผัสน้ำสกปรก อาหารและน้ำปนเปื้อน โรคทางเดินหายใจ โรคจากยุง และปัญหาผิวหนัง โดยเฉพาะโรคฉี่หนู น้ำกัดเท้า อุจจาระร่วง ตาแดง และไข้เลือดออก

หลักสำคัญคือ หลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำท่วม รักษาความสะอาด กินอาหารสุก ดื่มน้ำสะอาด ดูแลบาดแผล และสังเกตอาการผิดปกติของตัวเอง หากมีอาการรุนแรงหรืออาการไม่ดีขึ้น ไม่ควรรักษาด้วยตัวเองเป็นเวลานาน ควรพบคุณหมอเพื่อรับการดูแลอย่างเหมาะสม