โหระพา ประโยชน์ และข้อควรระวังในการบริโภค

โหระพา เป็นพืชสมุนไพรที่สามารถรับประทานได้ทั้งแบบสดหรือนำมาประกอบอาหาร โหระพามีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัว และอาจให้รสชาติที่แตกต่างกันตามแต่ละสายพันธุ์ อีกทั้งยังมีสารอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายซึ่งอาจช่วยปรับปรุงบำรุงสุขภาพ ป้องกันโรคต่าง ๆ แต่ขณะเดียวกันหากรับประทานในปริมาณมากเกินไปก็อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้เช่นกัน

สารอาหารในโหระพา

โหระพาปริมาณ 100 กรัม อาจให้คุณค่าทางโภชนาการ ดังนี้

• โปรตีน 14.8 กรัม
• คาร์โบไฮเดรต 63.8 กรัม
• ไฟเบอร์ 22.6 กรัม
• ไขมัน 13.8 กรัม

นอกจากนี้โหระพายังอาจให้สารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกาย ได้แก่

• วิตามินเอ เป็นสารอาหารสำคัญที่อาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพด้านการมองเห็น เสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน และส่งเสริมการเจริญเติบโตของเซลล์ โหระพา 100 กรัม มีวิตามินเอ 60 ไมโครกรัม ซึ่งปริมาณของวิตามินเอที่ควรได้รับตามช่วงอายุ มีดังต่อไปนี้

ประโยชน์ของโหระพา

ประโยชน์ของโหระพา มีดังนี้

ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด

จากการศึกษาที่ตีพิมพ์ในสถาบันสุขภาพแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา พบว่า ใบโหระพามีเอทานอล (Ethanol) ที่อาจช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือด และลดปฏิกิริยาไกลเคชั่น (Glycation) ซึ่งเป็นกระบวนการที่ส่งผลให้โปรตีนผิดรูป นำไปสู่การเกิดสาร AGEs ซึ่งย่อมากจาก Advanceed Glycation End Products เป็นสารที่เกิดจากร่างกายได้รับโปรตีนและน้ำตาลมากเกินไป จนส่งผลให้การทำงานของหลอดเลือดเสื่อมลงจนเสี่ยงระดับน้ำตาลในเลือดสูง และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง โดยเฉพาะกับผู้ป่วยโรคเบาหวาน

ป้องกันโรคหัวใจ

โหระพามีสารยูจีนอล (Eugenol) ที่เป็นสารประกอบอยู่ในพืช ที่ซึ่งอาจช่วยลดความดันโลหิต ลดคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ จากการทดสอบของสถาบันสุขภาพแห่งชาติ ประเทศสหรัฐอเมริกา เผยว่า สารยูจีนอล อาจช่วยต้านอนุมูลอิสระ ป้องกันโรคกล้ามเนื้อหัวใจหนา นอกจากนี้ โหระพายังมีแมกนีเซียมที่อาจช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น สามารถนำออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงหัวใจ และช่วยควบคุมอัตราการเต้นของหัวใจให้เป็นไปตามปกติอีกด้วย

ป้องกันการติดเชื้อ

จากการศึกษาที่ตีพิมพ์ในสถาบันสุขภาพแห่งชาติ ประเทศสหรัฐอเมริการะบุว่า น้ำมันหอมระเหยที่สกัดจากโหระพา อาจมีส่วนช่วยต้านเชื้อแบคทีเรีย อีโคไล (E.coli) ที่พบได้ในลำไส้และ ระบบทางเดินอาหาร ซึ่งสามารถนำไปสู่การติดเชื้อในช่องท้อง และแพร่กระจายไปยังทางเดินปัสสาวะได้ 

ลดปฏิกิริยาออกซิเดชั่น

โหระพาอุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น ยูจีนอล (Eugenol) เบตาแคโรทีน ช่วยในการต้านอนุมูลอิสระที่อาจนำไปสู่การทำลายเซลล์ในร่างกาย ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดโรคเรื้อรัง เช่น มะเร็ง โรคเบาหวาน โรคหัวใจ ข้ออักเสบ

ลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็ง

โหระพามีสารพฤกษเคมี เช่น ยูจีนอล (Eugenol) โรสมารินิค (Rosmarinic Acid) กรดคาร์โนซิค (Carnosic Acid) อะพิจีนีน (Apigenin) กลุ่มสเตอรอยด์ (β-sitosterol) ลูทอีโอลิน (Luteolin) จากการศึกษาที่ตีพิมพ์ในสุขภาพแห่งชาติพบว่า สารเหล่านี้อาจช่วยชะลอการเจริญเติบโต และยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็งบางชนิดได้ เช่น มะเร็งเต้านม มะเร็งปอด มะเร็งตับ มะเร็งผิวหนัง มะเร็งในช่องปาก

ข้อควรระวังการรับประทานโหระพา

การรับประทานโหระพาส่วนใหญ่มักจะปลอดภัยต่อสุขภาพ แต่ก็อาจไม่เหมาะสำหรับผู้ที่อยู่ในสภาวะต่าง ๆ ดังนี้

• เด็ก สตรีตั้งครรภ์และอยู่ในช่วงให้นมบุตร โหระพาทั้งแบบสดและแบบที่พบได้ในอาหาร มักจะปลอดภัยสำหรับสตรีตั้งครรภ์และสตรีที่อยู่ในช่วงให้นมบุตร แต่โหระพาในรูปแบบผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอาจมีสารเคมี Estragole ที่เป็นสารประกอบอินทรีย์พบได้ตามธรรมชาติ และเป็นสารก่อมะเร็งที่อาจส่งผลให้เกิดมะเร็งตับได้
• ภาวะเลือดออกผิดปกติ และการผ่าตัด น้ำมันโหระพาอาจทำให้เลือดไหลออกได้มากกว่าเดิม ทำให้เลือดแข็งตัวช้าในระหว่างการผ่าตัด เพื่อป้องกันการเสียเลือดมาก ควรหยุดรับประทานสารสกัดจากโหระพาอย่างน้อย 2 สัปดาห์ก่อนถึงวันผ่าตัด
• ความดันโลหิตต่ำ โหระพามีสรรพคุณช่วยลดความดันโลหิต ดังนั้น ผู้ที่มีระดับความดันโลหิตต่ำอาจจำเป็นต้องหลีกเลี่ยงการรับประทานโหระพาในปริมาณมาก เพื่อป้องกันไม่ให้ความดันโลหิตต่ำลงจนเกินไป

นอกจากนี้โหระพาที่สกัดเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อาจทำปฏิกิริยากับยาที่ใช้อยู่ หรือลดประสิทธิภาพของยาลง โดยเฉพาะยาลดความดันโลหิต ยารักษาโรคเบาหวาน ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน (Aspirin) โคลพิโดเกรล (Clopidogrel) ทิโคลพิดีน (Ticlopidine) ลอซาร์แทน (Losartan) แคปโตพริล (Captopril) แอมโลดิปีน (Amlodipine) เพื่อความปลอดภัย ก่อนการรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีสารสกัดจากโหระพา ควรขอคำปรึกษาจากคุณหมอ