กลุ่มอาการ HELLP อาการ สาเหตุ การรักษา

กลุ่มอาการ HELLP (HELLP Syndrome) คือ สภาวะความผิดปกติของเลือด เกล็ดเลือด และตับที่เกิดขึ้นในช่วงขณะที่ตั้งครรภ์ หรือหลังจากคลอดบุตรไม่นาน

คำจำกัดความ

กลุ่มอาการ HELLP คืออะไร

กลุ่มอาการ HELLP (HELLP syndrome) คือ กลุ่มอาการหนึ่งของภาวะครรภ์เป็นพิษรุนแรง โดยจะมีอาการของสภาวะความผิดปกติของเลือด เกล็ดเลือด และตับที่เกิดขึ้นในช่วงขณะที่ตั้งครรภ์ หรือหลังจากคลอดบุตรไม่นาน โดยในกลุ่มอาการ HELLP มีสภาวะความผิดปกติหลัก ๆ อยู่ 3 ประการ คือ

• เม็ดเลือดแดงแตก (Hemolysis) หมายถึง ภาวะที่เซลล์เม็ดเลือดแดงที่ทำหน้าที่ในการลำเลียงออกซิเจนแตกสลาย และทำให้ฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) รั่วออกมาปะปนอยู่ในกระแสเลือด ทำให้ค่าความเข้มข้นของเม็ดเลือดลดลง หรือมีภาวะซีด
• เอนไชม์ตับเพิ่มขึ้น (Elevated Liver Enzymes) ระดับเอนไซม์ของตับเพิ่มสูงขึ้นในเลือด ซึ่งหมายถึงการเกิดภาวะตับอักเสบขึ้น
• เกล็ดเลือดต่ำ (Low Platelet Count)

ภาวะนี้เป็นภาวะที่อันตราย และอาจส่งผลให้ทั้งแม่และทารกในครรภ์เสียชีวิตได้ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง

กลุ่มอาการ HELLP พบบ่อยแค่ไหน

ภาวะนี้เป็นภาวะที่พบได้บ้างในหญิงตั้งครรภ์ที่ม่ีภาวะครรภ์เป็นพิษ และจัดเป็นภาวะครรภ์เป็นพิษรุนแรงที่มีการส่งผลต่อระบบต่างๆของมารดาดังกล่าวข้างต้น

อาการ

อาการของกลุ่มอาการ HELLP

อาการของกลุ่มอาการ HELLP นั้นอาจจะแตกต่างกันออกไปตามแต่ละคน และค่อนข้างสังเกตได้ยาก เนื่องจาก ผู้ป่วยอาจจจะมีอาการคล้ายกับอาการปกติที่พบได้ในหญิงตั้งครรภ์ทั่วไป

อาการของกลุ่มอาการ HELLP ที่พบได้บ่อย ได้แก่

• รู้สึกไม่สบาย หรือเหนื่อยล้า
• ปวดท้อง โดยเฉพาะช่วงท้องส่วนบนบริเวณลิ้นปี่หรือชายโครงด้านขวา
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปวดหัว
• มีอาการปวดไหล่ หรือมีอาการปวดเมื่อหายใจเข้าลึก ๆ
• อาการบวม
• มองเห็นไม่ชัด
• ชัก
• เลือดออกผิดปกติ จ้ำเลือดตามตัว
• ปัสสาวะสีเข้มหรือเป็นสีน้ำล้างเนื้อ

สาเหตุ

สาเหตุของกลุ่มอาการ HELLP

ในปัจจุบัน ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดว่าอะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดกลุ่มอาการ HELLP นี้ขึ้น แต่มักพบร่วมกับหญิงตั้งครรภ์ที่มี ภาวะครรภ์เป็นพิษ (Preeclampsia) เนื่องจาก 10-20% ของผู้หญิงที่มีภาวะเหล่านี้อาจเกิดกลุ่มอาการ HELLP ร่วมด้วยได้

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของกลุ่มอาการ HELLP

สำหรับปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดกลุ่มอาการ HELLP มากขึ้น อาจมีดังต่อไปนี้

• มีภาวะครรภ์เป็นพิษ หรือเคยมีภาวะครรภ์เป็นพิษมาก่อน
• อายุ 35 ปีขึ้นไป
• มีเชื้อสายแอฟริกา-อเมริกา
• เป็นโรคอ้วน หรือมีน้ำหนักตัวมาก
• โรคประจำตัวความดันโลหิตสูงอยู่เดิม
• เคยเกิดกลุ่มอาการ HELLP ในการตั้งครรภ์ครั้งก่อน

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ได้ โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยกลุ่มอาการ HELLP

หากแพทย์สงสัยว่าคุณแม่ตั้งครรภ์อาจจะมีกลุ่มอาการ HELLP ก็อาจจำเป็นต้องทำการตรวจร่างกาย และตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการ เพื่อหาสัญญาณความผิดปกติของเลือดและตับ โดยอาจใช้วิธีการตรวจดังต่อไปนี้

• ตรวจเลือด เพื่อวัดปริมาณของเกล็ดเลือด เอนไซม์ตับ และจำนวนเซลล์เม็ดเลือดแดง
• ตรวจปัสสาวะ เพื่อตรวจหาความผิดปกติของโปรตีนในปัสสาวะ

การรักษากลุ่มอาการ HELLP

หนทางที่ดีที่สุดในการรักษากลุ่มอาการ HELLP คือ การให้ผู้ป่วยคลอดบุตรให้เร็วที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ เนื่องจากสาเหตุหลักเกิดจากครรภ์เ้ป็นพิษดังที่กล่าวไปข้างต้น แม้ว่าทารกอาจจะต้องคลอดก่อนกำหนด เพราะการปล่อยทิ้งไว้นานเกินไป อาจจะเป็นอันตรายทั้งกับตัวแม่และทารกในครรภ์

แต่อย่างไรก็ตาม วิธีการรักษานั้นก็มักจะขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอาการ และระยะเวลาว่าอีกนานเท่าไหร่กว่าจะถึงกำหนดคลอด

คุณหมออาจจะแนะนำวิธีการรักษาดังต่อไปนี้

• รับเลือดหรือส่วนประกอบของเลือด เพื่อช่วยรักษาภาวะโลหิตจางและภาวะเกล็ดเลือดต่ำ
• ให้แมกนีเซียม ซัลเฟต (Magnesium Sulfate) เพื่อช่วยป้องกันอาการชัก
• ใช้ยาลดความดัน เพื่อช่วยควบคุมความดันโลหิต
• ให้ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ (Corticosteroids) เพื่อช่วยเร่งการพัฒนาของปอดของทารกในครรภ์ กรณีที่วินิจฉัยภาวะครรภ์เป็นพิษนี้ในอายุครรภ์ก่อนกำหนด โดยอาการมารดาจะต้องคงที่ระดับหนึ่งในการให้ยากลุ่มนี้เพิ่มเติม

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเอง

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเองที่ช่วยจัดการกับกลุ่มอาการ HELLP

กลุ่มอาการ HELLPเป็นภาวะที่ไม่สามารถป้องกันได้ แต่อาจช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดอาการรุนแรงได้ ด้วยวิธีการดังต่อไปนี้

• รักษาสุขภาพให้แข็งแรง โดยการออกกำลังกายเป็นประจำ และรับประทานอาหารที่มีประโยชน์
• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
• รับการตรวจร่างกายเป็นประจำเมื่อตั้งครรภ์ เพื่อให้แพทย์สามารถตรวจพบความผิดปกติได้อย่างรวดเร็ว
• แจ้งให้แพทย์ทราบในทันทีหากสังเกตพบความผิดปกติใดๆ ต่อร่างกาย

หากมีคำถาม โปรดปรึกษาคุณหมอเกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์และระดับความรุนแรงของคุณ