อาการคัน จากโรคเอดส์ เกิดจากอะไรได้บ้าง

อาการคัน จากโรคเอดส์ เป็นปัญหาผิวหนังที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากการติดเชื้อเอชไอวีเฉียบพลัน จนทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง เพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อฉวยโอกาส เช่น ไวรัสเริม โรคหูดข้าวสุก มากขึ้น นอกจากนั้น อาการคันอาจเกี่ยวข้องกับภาวะสุขภาพอื่น ๆ ที่ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้เกิดโรคผิวหนังในผู้ป่วยเอชไอวีและมีอาการคันรุนแรงขึ้น

อาการคัน จากโรคเอดส์ มีสาเหตุจากอะไร

อาการคัน จากโรคเอดส์ เป็นเรื่องปกติที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวีและเอดส์ ซึ่งมีสาเหตุมาจากระบบภูมิคุ้มกันที่อ่อนแอของผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี ก่อให้เกิดปัญหาโรคผิวหนังในลักษณะต่าง ๆ ที่ทำให้มีอาการคันรุนแรงในบางกรณี อาจไม่สามารถรักษาได้จนทำให้เกิดรอยด่าง แผลเป็นบนผิวหนัง หรือมีอาการคันจนนอนไม่หลับ ส่งผลต่อความเครียดทางจิตใจ สาเหตุของอาการคัน จากโรคเอดส์ที่พบบ่อย ได้แก่

การติดเชื้อเอชไอวีเฉียบพลัน เป็นอาการติดเชื้อเอชไอวีระยะแรก มีอาการภายใน 2-6 สัปดาห์ ได้แก่ ปวดหัว เจ็บคอ ต่อมน้ำเหลืองบวม ผื่นแดง คันที่ลำตัว มีไข้ แผลในช่องปาก หลอดอาหาร ทวารหนัก หรืออวัยวะเพศ
ติดเชื้อฉวยโอกาส เป็นระยะติดเชื้อแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นในระยะที่ 3 ของการติดเชื้อเอชไอวีหรืออาการโรคเอดส์ เช่น

ติดเชื้อที่ผิวหนัง อาจเกิดจากไวรัส แบคทีเรีย หรือเชื้อรา ทำให้เกิดผื่น ตุ่มสีแดงบนผิวหนังและมีอาการคัน

ซิฟิลิส มีผื่นขึ้นบนผิวหนังประมาณ 2-8 สัปดาห์หลังการติดเชื้อ โดยเฉพาะที่ฝ่าเท้าและฝ่ามือ ทำให้คันบริเวณผื่น

ไวรัสเริม ทำให้เกิดแผลบริเวณอวัยวะเพศหรือปาก เป็นผื่นพุพอง รู้สึกเจ็บปวดและมีอาการคัน

โรคหูดข้าวสุก ก่อให้เกิดผื่นคัน เป็นตุ่มสีชมพูบนผิวหนัง

ภาวะผิวแห้ง (Dry skin หรือ Xerosis) อาจทำให้มีอาการคันซึ่งเกิดจากการแพ้หรือโรคผิวหนัง

โรคกลุ่มที่เป็นผื่นแดงลอกเป็นสะเก็ดหรือขุย (Papulosquamous Diseases)

โรคผิวหนังอักเสบจากแสง อาการคัน ตุ่มพอง แผลลักษณะคล้ายกลาก ปวด แดงและบวม

รูขุมขนอักเสบ อาการเป็นตุ่มสีแดงคล้ายสิว หรือตุ่มหนอง อาจทำให้รู้สึกคันและไม่สบายตัว

ความผิดปกติของต่อมน้ำเหลือง อาจเป็นตุ่ม รอยด่าง ผิวแห้ง แดง คัน และมีสะเก็ด

แมลงกัดต่อย อาจทำให้ผิวหนังบริเวณโดยรอบที่ถูกแมลงกัดต่อยแดง บวม และคัน จากพิษของแมลง หรืออาจทำให้มีอาการเจ็บปวดได้

มะเร็งผิวหนัง อาการเป็นจุดด่างดำสีน้ำตาล สีม่วง หรือสีแดง มีอาการบวมและคันบนผิวหนัง

ปฏิกิริยาของยารักษาเอชไอวีและการติดเชื้อที่เกี่ยวข้อง อาจทำให้มีผื่นคันบนผิวหนัง ไข้ เหนื่อยล้า ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ ปวดท้องและอาเจียน

นอกจากนี้ อาการคันจากโรคเอดส์อาจเป็นผลมาจากโรคแทรกซ้อนบางอย่างในผู้ป่วยโรคเอดส์ เช่น ภาวะไตวายเรื้อรัง โรคตับ มะเร็งต่อมน้ำเหลือง

อาการคันจากโรคเอดส์ มีวิธีรักษาอย่างไร

การวินิจฉัยเพื่อหาสาเหตุเบื้องต้นของอาการคันจากโรคเอดส์ อาจต้องใช้วิธีตรวจผิวหนัง ผม เล็บ และเยื่อเมือก แต่หากไม่พบสาเหตุ คุณหมออาจต้องวินิจฉัยจากการตรวจหาเชื้อ หรือโรคประจำตัวของผู้ป่วย หรืออาจเกี่ยวข้องกับยา ทั้งนี้ การรักษาโรคผิวหนังในผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี เพื่อบรรเทาอาการคัน จากโรคเอดส์ อาจคล้ายคลึงกับการรักษาผู้ป่วยติดเชื้อเอชไอวี โดยต้องรักษาที่ต้นเหตุของอาการคัน ซึ่งคุณหมออาจรักษาด้วยวิธี ดังนี้

ให้ยาต้านไวรัสที่ออกฤทธิ์สูง (HAART) เพื่อช่วยลดตุ่มเอดส์และป้องกันการเกิดซ้ำ รวมทั้งป้องกันการติดเชื้อฉวยโอกาส และช่วยบรรเทาอาการคัน
รักษาด้วยยารับประทาน เช่น ยาแก้แพ้ (Antihistamine) เพื่อช่วยบรรเทาอาการคัน
ให้ยารักษาเฉพาะที่ เช่น สเตียรอยด์เฉพาะที่ (Topical Steroids) ไฮโดรคอร์ติโซน (Hydrocortisone) เพื่อบรรเทาอาการคัน
รักษาด้วยแสง (Phototherapy) เป็นทางเลือกในการรักษา สำหรับผู้ที่ไม่สามารถรับประทานยาได้ ผู้ที่มีปัญหาโรคผิวหนังที่เกี่ยวข้องกับเอชไอวีและอาการคันที่ไม่ทราบสาเหตุ วิธีนี้ ผู้ป่วยอาจต้องเข้ารับการรักษาด้วยแสงบ่อยครั้งจนกว่าอาการคันจะหายไป
หลีกเลี่ยงการเกาผิวหนังเพราะอาจทำให้เกิดบาดแผลและติดเชื้อเพิ่มได้
หลีกเลี่ยงการอาบน้ำด้วยน้ำอุ่น การเผชิญกับแสงแดดโดยตรง เพราะผู้ป่วยเอชไอวีผิวมักไวต่อแสงและความร้อน อาจทำให้เกิดผื่นและลุกลามมากขึ้น จนเกิดอาการคันมากขึ้น

หมายเหตุ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Itchy skin in HIV. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11367452/. Accessed July 12, 2022.

HIV-associated pruritus: etiology and management. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12627993/. Accessed July 12, 2022.

HIV/AIDS and Skin Conditions. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/hiv-and-aids/hivaids-and-skin-conditions. Accessed July 12, 2022.

Your Guide to HIV & AIDS. https://www.webmd.com/hiv-aids/hiv-rash-causes-and-treatments. Accessed July 12, 2022.

DERMATOLOGIC MANIFESTATIONS IN HIV DISEASE. https://www.aids.gov.hk/pdf/g190htm/21.htm. Accessed July 12, 2022.

Evaluation and treatment of itching in HIV-infected patients. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11514917/. Accessed July 12, 2022.

Itchy skin (pruritus). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/itchy-skin/diagnosis-treatment/drc-20355010. Accessed July 12, 2022.

Pruritic papular eruption of HIV. https://dermnetnz.org/topics/pruritic-papular-eruption-of-hiv. Accessed July 12, 2022.

เวอร์ชันปัจจุบัน

03/04/2023

เขียนโดย ทัตพร อิสสรโชติ

ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

อัปเดตโดย: สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

บทความที่เกี่ยวข้อง

ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลโดย

สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

เขียนโดย ทัตพร อิสสรโชติ · แก้ไขล่าสุด 03/04/2023

อาการคัน จากโรคเอดส์ เกิดจากอะไรได้บ้าง

อาการคัน จากโรคเอดส์ มีสาเหตุจากอะไร

อาการคันจากโรคเอดส์ มีวิธีรักษาอย่างไร

ตุ่มเอดส์ อาการเมื่อติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์

เอชไอวี กับ เอดส์ ต่างกันอย่างไร