ผื่นรูปเหรียญ อาการ สาเหตุ และการรักษา

ผื่นรูปเหรียญ (Nummular Dermatitis) เป็นโรคผิวหนังอักเสบแบบเรื้อรังชนิดหนึ่ง อาจพบได้บ่อยในผู้ป่วยวัยกลางคนและผู้สูงอายุ ส่งผลให้ผิวหนังบวม เป็นหย่อมขนาดใหญ่รูปวงกลมหรือวงรี และมีอาการคัน หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม ผื่นรูปเหรียญอาจมีอาการคงอยู่เป็นเดือน หรือเป็นปี อีกทั้งยังอาจกลับมาเป็นซ้ำที่บริเวณเดิมได้อีก

คำจำกัดความ

ผื่นรูปเหรียญ คืออะไร

ผื่นรูปเหรียญ เป็นโรคผิวหนังอักเสบที่สามารถเกิดขึ้นได้ทุกเพศทุกวัย แต่มักเกิดขึ้นในเพศชายมากกว่าเพศหญิง ลักษณะเป็นผื่นรูปวงกลมขึ้นกระจัดกระจายบนผิวหนัง และเติบโตขึ้นเป็นหย่อมขนาดใหญ่คล้ายรูปเหรียญ มักทำให้เกิดอาการคันและบวม

อาการ

อาการของผื่นรูปเหรียญ

ผื่นรูปเหรียญอาจเกิดขึ้นได้ทุกส่วนบนร่างกาย แต่ส่วนใหญ่จะไม่เกิดขึ้นบนใบหน้าและหนังศีรษะ โดยอาจแสดงอาการ ดังนี้

• มีตุ่มเล็ก ๆ ขึ้นบนผิวหนัง และจะรวมตัวเข้าด้วยกันเป็นหย่อมขนาดใหญ่
• มีลักษณะเป็นผื่นแดง เป็นสะเก็ด และมีขนาด 2-10 เซนติเมตร
• สำหรับคนผิวขาว ผื่นรูปเหรียญอาจมีสีชมพู หรือสีแดง ส่วนคนผิวคล้ำ ผื่นรูปเหรียญอาจสีน้ำตาล หรือสีอาจซีดกว่าผิวหนังรอบ ๆ
• มีแผลพุพอง บวม มีหนอง และคัน

เมื่อเวลาผ่านไป ผื่นรูปเหรียญจะค่อย ๆ แห้ง แข็ง แตกเป็นขุย และเปลี่ยนสี ซึ่งผู้ป่วยอาจมีผื่นรูปเหรียญมากกว่าหนึ่งจุดบนร่างกาย ในบางกรณีอาจมีการติดเชื้อร่วมด้วย ซึ่งอาจมีอาการ ดังนี้

• ผื่นรูปเหรียญมีหนองไหลออกมา
• เกิดแผ่นสีเหลืองขึ้นบนผื่นรูปเหรียญ
• ผิวหนังบวม เจ็บปวด
• มีไข้ รู้สึกร้อนและตัวสั่น

สาเหตุ

สาเหตุของผื่นรูปเหรียญ

ยังไม่มีสาเหตุการเกิดผื่นรูปเหรียญที่ชัดเจน แต่ส่วนใหญ่มักเกิดจากอาการผิวแห้ง เพราะเมื่อผิวแห้งมากอาจทำให้ผิวหนังระคายเคืองได้ ในบางกรณี อาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย สแตปฟิโลคอคคัส ออเรียส (Staphylococcus Aureus) หรืออาจเกิดจากสิ่งกระตุ้นรอบตัว เช่น บาดแผลที่ผิวหนัง แมลงกัดต่อย

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของผื่นรูปเหรียญ

ปัจจัยที่อาจเป็นสิ่งกระตุ้นให้เกิดผื่นรูปเหรียญ มีดังนี้

• บาดแผลติดเชื้อ แผลพุพอง
• การบาดเจ็บที่ผิวหนัง เช่น รอยขีดข่วน แมลงกัดต่อย แผลไหม้
• โรคติดต่อทางผิวหนัง
• เส้นเลือดขอด
• สภาพอากาศที่หนาวเย็นและแห้ง ซึ่งส่งผลทำให้แผลแย่ลง
• ผิวแห้ง
• ยาบางชนิด เช่น อินเตอร์เฟียรอน (Interferon) ไรบาวิริน (Ribavirin) ใช้ร่วมกันเพื่อรักษาโรคตับอักเสบซี หรือ ยาลดคอเลสเตอรอล

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

การวินิจฉัยผื่นรูปเหรียญ

การวินิจฉัยผื่นรูปเหรียญ สามารถทำได้ ดังนี้

• เมื่อผู้ป่วยมีอาการของโรค คุณหมอจะตรวจดูจุดแผลบนผิวหนังเพื่อวินิจฉัยโรค
• คุณหมออาจเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อที่ผิวหนัง เพื่อนำไปตรวจสอบโรค
• คุณหมอจัดแผนการรักษาที่เหมาะสม และตรงกับความต้องการของผู้ป่วย

การรักษาผื่นรูปเหรียญ

สาเหตุของผื่นรูปเหรียญส่วนใหญ่เกิดจากผิวแห้ง การรักษาจึงมีเป้าหมายเพื่อบรรเทาอาการและป้องกันการเกิดซ้ำ ดังนี้

• ให้ความชุ่มชื้นแก่ผิว ด้วยการอาบน้ำด้วยอุณหภูมิปกติ ทามอยส์เจอไรเซอร์ตามคำแนะนำของแพทย์ หรืออาจใช้เครื่องทำความชื้นในห้องนอน
• หลีกเลี่ยงสารระคายเคืองผิว เช่น เลือกใช้น้ำยาทำความสะอาดสูตรอ่อนโยน หลีกเลี่ยงการอยู่ใกล้ไฟหรือเครื่องทำความร้อน สวมเสื้อผ้าหลวม ๆ เพื่อลดการเสียดสี
• ใช้ยาปฏิชีวนะ เช่น อิริโทรมัยซิน (Erythromycin) ฟลูคลอกซาซิลลิน (Flucloxacillin) ช่วยลดอาการอักเสบที่ผิวหนังและแผลพุพอง
• ใช้ยาสเตียรอยด์เฉพาะที่ ชนิดครีมหรือขี้ผึ้ง ช่วยลดอาการอักเสบที่ผิวหนัง
• ฉีดสเตียรอยด์ สำหรับอาการที่รุนแรง โดยจะฉีดบริเวณแผลโดยตรง
• ใช้ยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน ใช้สำหรับอาการที่รุนแรงและมีการกระจายของโรคเป็นวงกว้าง ช่วยลดอาการอักเสบที่ผิวหนังได้
• รักษาด้วยรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) สำหรับผื่นรูปเหรียญที่กระจายเป็นวงกว้าง ช่วยลดอาการคันและช่วยให้ผิวหนังดีขึ้น

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเอง

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเองที่จะช่วยจัดการกับ ผื่นรูปเหรียญ

การดูแลตัวเองเพื่อปกป้องผิวให้สุขภาพดีและป้องกันไม่ให้ผื่นรูปเหรียญรุนแรงขึ้น อาจทำได้ดังนี้

• ทามอยส์เจอไรเซอร์เป็นประจำ เพราะมอยส์เจอไรเซอร์ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นแก่ผิว
• เปลี่ยนวิธีอาบน้ำ โดยอาบน้ำด้วยอุณหภูมิปกติไม่เกิน 20 นาที
• ใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวสูตรอ่อนโยน ไม่มีน้ำหอม เพื่อลดสารที่อาจทำให้ผิวระคายเคือง
• ใช้เครื่องทำความชื้น เพื่อไม่ให้อากาศในบ้านแห้งเกินไป
• ลดความเครียด ด้วยการออกกำลังกาย นอนพักผ่อน หรือทำงานอดิเรก
• สวมเสื้อผ้าหลวม ๆ ระบายอากาศ เพื่อลดการเสียดสี
• ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณที่พอดี เพราะเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อาจกระตุ้นให้เกิดผื่นรูปเหรียญได้