กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ อาการ สาเหตุ และการรักษา

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ (Gastroenteritis) เป็นการอักเสบบริเวณลำไส้ที่มักเกิดจากสาเหตุการติดเชื้อ หรือที่มักเรียกกันติดปากว่า ไวรัสลงกระเพาะ การติดเชื้อส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัส แต่อาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรียหรือปรสิตได้เช่นกัน โดยเชื้อจะแพร่กระจายผ่านอาหารหรือน้ำ และทำให้เกิดการติดเชื้อในผู้ที่รับประทานเข้าไป ส่งผลให้เกิดอาการปวดท้องและปวดเกร็ง ท้องร่วง คลื่นไส้อาเจียน ดังนั้น การดูและสุขภาพและสุขอนามัยให้ดีอยู่เสสมอ จึงอาจช่วยป้องกันกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบได้

คำจำกัดความ

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ คืออะไร

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ (Gastroenteritis) เป็นการอักเสบบริเวณลำไส้ที่มักเกิดจากสาเหตุการติดเชื้อ หรือที่มักเรียกกันติดปากว่า ไวรัสลงกระเพาะ การติดเชื้อส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัส แต่อาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรียหรือปรสิตได้เช่นกัน โดยเชื้อจะแพร่กระจายผ่านอาหารหรือน้ำ และทำให้เกิดการติดเชื้อในผู้ที่รับประทานเข้าไป ซึ่งภาวะที่พบบ่อยเมื่อกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ คือ ภาวะขาดน้ำ เนื่องจากอาเจียนและท้องร่วง

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ พบได้บ่อยแค่ไหน

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบอาจพบได้บ่อยในทารก เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ซี่งการป้องกันที่ดีคือ การล้างมือ อย่างไรก็ตาม ควรปรึกษาคุณหมอสำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบอาจทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ดังนี้

• ปวดท้องและปวดเกร็ง
• ท้องร่วง
• คลื่นไส้อาเจียน
• น้ำหนักลด
• เป็นไข้
• หนาวสั่น
• ปวดศีรษะ

อาการอาจปรากฏให้เห็นหลังจากติดเชื้อไปแล้ว 1-3 วัน โดยส่วนใหญ่อาการจะคงอยู่ 1-2 วัน หรืออาจนานถึง 10 วัน นอกจากนี้ ยังอาจแสดงอาการอื่น ๆ ที่ไม่ได้ระบุไว้ข้างต้นได้เช่นกัน หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการของโรคควรปรึกษาคุณหมอ

ควรไปพบหมอเมื่อใด

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบเป็นอาการทางสุขภาพที่สามารถป้องกันและรักษาได้ อย่างไรก็ตาม หากเกิดอาการดังต่อไปนี้ คุณควรไปพบคุณหมอ

• ถ่ายอุจจาระภายใน 24 ชั่วโมงหรือมีเลือดปน
• อาเจียนนานกว่า 2 วันหรืออาเจียนเป็นเลือด
• มีภาวะขาดน้ำ เช่ร กระหายน้ำ ปากแห้ง ปัสสาวะเหลือง ไม่ปวดหรือปวดปัสสาวะน้อย
• มีไข้สูงถึง 40 องศาเซลเซียส หรือสูงกว่า

สำหรับทารกและเด็ก หากเกิดอาการดังนี้ ควรรีบพาไปพบคุณหมอ

• มีไข้สูงถึง 38.9 องศาเซลเซียส
• หงุดหงิดหรือไม่สบายตัว
• เหนื่อยอ่อนหรืออ่อนแรง
• ถ่ายเป็นเลือด
• เกิดภาวะขาดน้ำ
• อาเจียนติดต่อกันหลายชั่วโมง
• ไม่ปัสสาวะในเวลา 6 ชั่วโมง
• การนอนหลับผิดปกติ

สาเหตุ

สาเหตุของกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ เกิดจากการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือปรสิต เชื้อเหล่านี้มักเจือปนมากับอาหารหรือน้ำดื่ม เมื่อดื่มน้ำหรือรับประทานทานอาหารเหล่านั้นก็จะได้รับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย

สำหรับเชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคที่พบได้บ่อย คือ โนโรไวรัส (Norovirus) และโรต้าไวรัส (Rotavirus) ในบางกรณี กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบก็อาจเกิดจากแบคทีเรียได้เช่นกัน โดยเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรค คือ อีโคไล (E. Coli) และซาลโมเนลลา (Salmonella) ซึ่งเจือปนอยู่ในอาหารหรือไข่ที่ไม่ผ่านการปรุงสุก

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ อาจมีดังนี้

• ทารก เด็ก และผู้สูงอายุ ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแออาจทำให้ง่ายต่อการติดเชื้อ
• ระบบภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งภาวะที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันต่ำได้แก่ ติดเชื้อเอชไอวี เอดส์ เข้ารับเคมีบำบัด
• น้ำที่ไม่สะอาด หากบริเวณที่อยู่อาศัยมีข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งน้ำสะอาด ก็อาจทำให้เสี่ยงเป็นโรคกระเพาะและลำไส้อักเสบมากขึ้น
• สุขอนามัยไม่ดี โดยเฉพาะการไม่ล้างมือเป็นประจำ อาจทำให้เสี่ยงที่จะได้รับเชื้อแบคทีเรียและเชื้อโรคต่าง ๆ ที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาคุณหมอทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

คุณหมออาจทำการตรวจวินิจฉัยโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ ดังนี้

• ซักประวัติและตรวจร่างกาย
• ตรวจอุจจาระ เพื่อหาเชื้อแบคทีเรียหรือปรสิต

การรักษากระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

วิธีการรักษาโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ อาจทำได้ด้วยการพักผ่อนให้เพียงพอ และการรักษาภาวะขาดน้ำ โดยคุณหมออาจสั่งยาเพื่อบรรเทาอาการของโรค ในกรณีที่โรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย หรือในบางกรณีคุณหมออาจสั่งยาปฏิชีวนะให้ใช้เพื่อบรรเทาอาการของโรค

หากสงสัยว่าเป็นโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ อาจปฏิบัติตัวดังนี้

• หยุดรับประทานอาหาร 2-3 ชั่วโมงเพื่อให้กระเพาะอาหารได้พักการทำงาน
• ดื่มน้ำมาก ๆ
• เริ่มรับประทานอาหารที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก กล้วย
• หลีกเลี่ยงนม เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กาแฟ อาหารหนักหรือย่อยยาก
• พักผ่อนให้เพียงพอ

การปรับไลฟ์สไตล์และการดูแลตัวเอง

การปรับพฤติกรรมหรือการดูแลตัวเองที่ช่วยรับมือกับโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ

การปรับพฤติกรรมหรือการดูแลตัวเองต่อไปนี้ อาจช่วยรับมือกับโรคกระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบได้

• ปฏิบัติตามคำแนะนำของคุณหมออย่างเคร่งครัด
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำมาก ๆ
• ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะหลังจากการเข้าห้องน้ำ
• รับประทานอาหารอ่อนเพื่อให้ย่อยง่าย
• หยิบหรือส่งอาหารอย่างถูกสุขอนามัย

หากมีคำถามเกี่ยวกับโรค ควรปรึกษาคุณหมอเพื่อให้เข้าใจวิธีการรักษาที่ดีที่สุด