ตับอ่อนอักเสบ อาการ และผลกระทบต่อโรคเบาหวาน

ตับอ่อนอักเสบ เป็นภาวะที่เกิดจากการอักเสบของเซลล์ตับอ่อน ทำให้เกิด อาการ ต่าง ๆ เช่น คลื่นไส้และอาเจียน ปวดท้องส่วนบน บางรายอาการปวดท้องเป็นรุนเเรงเเละปวดร้าวทะลุไปกลางหลัง มีไข้ โดยที่ภาวะตับอ่อนอักเสบนั้นหากเป็นรุนเเรง หรือ เรื้อรังทำให้เกิดโรคเบาหวานได้ เนื่องจากเซลล์ตับอ่อนนั้นนอกจากมีหน้าที่ผลิตน้ำย่อยต่าง ๆ เเล้ว ยังทำหน้าที่ผลิดฮอร์โมนอินซูลินที่จำเป็นในการเผาผลาญน้ำตาล เมือเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบ เซลล์ตับอ่อนอาจผลิตและหลั่งอินซูลินลดลง จึงทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นและพัฒนาไปสุ่โรคเบาหวานได้

ตับอ่อนอักเสบ อาการ มีอะไรบ้าง

ตับอ่อนอักเสบ อาการ อาจแบ่งได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้

ภาวะตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน

ภาวะตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง

• อาการปวดท้องส่วนบนเป็น ๆ หาย ๆ และอาการปวดท้องเป็นมากขึ้นหลังรับประทานอาหาร เนื่องจากมีการอักเสบที่เซลล์ตับอ่อนเรื้อรัง จึงทำให้มีอาการปวดท้องเป็น ๆ หายๆ ได้ รวมทั้งมีการผลิตและหลังน้ำย่อยบกพร่องไป จึงส่งผลต่อการย่อยอาหาร เเกิดเป็นอาการปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้และอาเจียนซึ่งมักมีอาการมากขึ้นหลังรับประทานอาหาร
• น้ำหนักลดและขาดสารอาหาร ภาวะตับอ่อนอักเสบที่เกิดขึ้นเรื้อรังส่งผลให้ระบบย่อยอาหารทำงานบกพร่องทำให้ร่างกายขาดสารอาหารเนื่องจากดูดซึมสารอาหารได้น้อยลง จึงทำให้ผู้ป่วยมีน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว
• ท้องเสีย อุจจาระเป็นมันลอย เกิดจากความผิดปกติของการย่อยและดูดซึมสารอาหาร เนื่องจากเซลล์ตับอ่อนถูกทำลายจึงไม่สามารถสร้างน้ำย่อยได้เพียงพอ ส่งผลเกิดอาการท้องเสีย เเละมีไขมันในอุจจาระปริมาณมากขึ้น อุจจาระจึงมีลักษณะเป็นมันลอย

ตับอ่อนอักเสบ ส่งผลอย่างไรต่อโรคเบาหวาน

ตับอ่อนมีหน้าที่ผลิตและหลั่งฮอร์โมนอินซูลิน ซึ่งจำเป็นในการเผาผลาญน้ำตาลในเลือดให้กลายเป็นพลังงาน ดังนั้นเมือเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบ เซลล์ตับอ่อนจะหลั่งอินซูลินลดลง ไม่เพียงพอสำหรับการเผาผลาญน้ำตาล จึงทำให้มีระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น เเละพัฒนาไปสู่โรคเบาหวานตามมาได้

ในปัจจุบันมียารักษาโรคเบาหวาน บางกลุ่มมีรายงานว่า อาจกระตุ้นให้เกิดภาวะตับอ่อนอักเสบได้ ดังนั้นในผู้ที่เคยมีประวัติเป็นตับอ่อนอักเสบมาก่อน เเนะนำให้เลี่ยงการใช้ยากล่ม DPP4 inhibitor เเละยาฉีดกลุ่ม GLP1 receptor agonist เช่น ซิตากลิปติน (Sitagliptin) เอซีนาไทด์ (Exenatide) วิลดากลิปติน (Vildagliptin) ลิรากลูไทด์ (Liraglutide)

วิธีดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะตับอ่อนอักเสบ

วิธีดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันมิให้เกิดภาวะตับอ่อนอักเสบ อาจทำได้ดังนี้

• บริโภคแอลอฮอล์ในปริมาณที่เหมาะสม เนื่องจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไปหรือมากกว่า 2 แก้ว/วัน หรือดื่มติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคตับอ่อนอักเสบเพราะตัวแอลกอฮอล์สามารถกระตุ้นให้เกิดการระคายเคืองเเละอักเสบของตับอ่อนได้โดยตรง
• งดการสูบบุหรี่ นอกจากบุหรี่จะก่อให้เกิดโรคมะเร็งปอดแล้วยังพบว่า ผู้ที่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงในการเกิดภาวะตับอ่อนอักเสบมากกว่าผู้ที่ไม่สูบอีกด้วย เนื่องจากสารพิษในบุหรี่ไปทำลายเซลล์และเนื้อเยื่อตับอ่อน จึงก่อให้เกิดการอักเสบตามมาได้
• หลีกเลี่ยงอาหารทำให้ไขมันไตรกลีเซอไรด์สูง ( Triglyceride) เนื่องจากหากมีระดับไขมันไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสุงมากกว่า 500 มิลลิกรัม/เดซิลิตร อาจทำให้เกิดการอักเสบของตับอ่อนได้ โดยทีอาหารที่มีไขมันไตรกลีเซอไรด์สูงได้เเก่ มาการีน อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยวหรือมีน้ำตาลสูงเช่น ขนมหวาน มันฝรั่งทอด แป้งขัดขาว เส้นพาสต้า รวมถึงเครื่องดื่มจำพวกน้ำอัดลม จึงเเนะนำให้เลี่ยงหรือเลือกรับประทานอาหารดังกล่าวแต่น้อย