เสมหะปนเลือด สาเหตุ อาการ วิธีป้องกัน

หากมีอาการไอเรื้อรัง บางครั้งอาจทำให้เกิด เสมหะปนเลือด ได้ด้วย การทำความเข้าใจเกี่ยวกับสาเหตุที่อาจทำให้เสมหะปนเลือด และวิธีป้องกันที่เหมาะสม อาจช่วยให้รับมือกับอาการที่เกิดขึ้นได้ดีขึ้น และรักษาได้อย่างทันท่วงที

เสมหะปนเลือด เกิดจากอะไรได้บ้าง

อาการมีเสมหะปนเลือดเมื่อไอ หรือที่เรียกว่า ไอเป็นเลือด สามารถพบได้บ่อย มักเกิดจากปัญหาในระบบทางเดินหายใจที่ไม่รุนแรง เช่น การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน หลอดลมอักเสบ โรคหอบหืด แต่หากเสมหะมีเลือดปนเป็นจำนวนมาก หรือเห็นเลือดในเสมหะบ่อยครั้ง ในกรณีที่ไม่รุนแรงอาจเกิดจากปัญหาที่ปอดหรือกระเพาะอาหาร แต่หากเสมหะปนเลือดสีเข้ม และมีเศษอาหาร หรือสิ่งที่ดูเหมือนกากกาแฟปนออกมาด้วย อาจเป็นสัญญาณของปัญหาในระบบการย่อยอาหารที่รุนแรง ซึ่งควรเข้าพบคุณหมอทันที

สาเหตุที่พบบ่อยของเสมหะปนเลือด

สาเหตุที่พบได้บ่อย เมื่อมีเสมหะปนเลือด เช่น

• อาการไอรุนแรงและเรื้อรัง ส่งผลทำให้ระบบทางเดินหายใจส่วนบนระคายเคืองและเส้นเลือดฉีกขาด
• โรคหลอดลมอักเสบ อาจเกี่ยวข้องกับการอักเสบที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องของทางเดินหายใจ
• เลือดกำเดาไหล
• การบาดเจ็บสาหัส โดยเฉพาะที่บริเวณทรวงอก อาจทำให้มีเสมหะปนเลือดได้
• โรคมะเร็งปอด สามารถทำให้เกิดอาการไอเรื้อรัง หายใจถี่ เจ็บหน้าอก และบางครั้งอาจจะปวดกระดูกหรือปวดศีรษะด้วย
• โรคมะเร็งลำคอ มักเริ่มจากในลำคอ กล่องเสียง หรือหลอดลม และอาจทำให้เกิดอาการบวม หรือมีอาการเจ็บคอที่ไม่สามารถรักษาให้หายถาวรได้ นอกจากนั้น ยังอาจทำให้เกิดรอยสีแดงหรือสีขาวในปากด้วย
• โรคปอดบวม มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ส่งผลให้เนื้อเยื่อปอดอักเสบ และอาจทำให้ไอเป็นเลือด หรือมีเสมหะปนเลือดได้ นอกจากนี้ ผู้ที่เป็นโรคปอดบวม มักมีอาการเจ็บหน้าอกเมื่อหายใจหรือไอ อ่อนเพลีย มีไข้ เหงื่อออก และหนาวสั่น หากเป็นผู้สูงอายุอาจมีอาการสับสนร่วมด้วย
• ปัญหาที่ปอด เช่น เส้นเลือดอุดตันที่ปอด มีลิ่มเลือดในปอด อาการบวมน้ำที่ปอด มีของเหลวในปอด รวมดึงการหายใจเอาสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในปอด
• โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ทำให้เกิดการกีดขวางการไหลเวียนของอากาศจากปอดอย่างถาวร จนส่งผลให้หายใจลำบาก ไอ ผลิตเสมหะ และหายใจเสียงดังฮืด ๆ
• การติดเชื้อ เช่น วัณโรค ซึ่งวัณโรคนั้นเกิดจากแบคทีเรีย ทำให้เกิดการติดเชื้อในปอดอย่างรุนแรง ซึ่งอาจนำไปสู่ไข้ เหงื่อออก เจ็บหน้าอก เจ็บขณะหายใจ ไอ หรือไอถาวร
• การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เวลาไออาจทำให้มีเลือดบาง ๆ ปนออกมากับเสมหะ
• อาการบาดเจ็บและการติดเชื้อที่ระบบทางเดินหายใจ
• การสูดดมสิ่งแปลกปลอมเข้าไป ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดเสมหะปนเลือดในเด็ก
• การใช้ยาเสพติด เช่น โคเคน ที่สูดดมผ่านรูจมูก สามารถทำให้ระบทางเดินหายใจส่วนบนระคายเคืองได้
• ลิ้นหัวใจแคบ อาจทำให้หายใจถี่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อออกแรงหรือนอน นอกจากนี้ อาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย ได้แก่ เท้าหรือขาบวม ใจสั่น เหนื่อยล้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องออกกำลังกายหนัก ๆ

วิธีรับมือเมื่อเสมหะปนเลือด

หากมีเสมหะปนเลือดออกมามาก ควรเข้าพบคุณหมอในทันที โดยเฉพาะเมื่อมีเสมหะปนเลือดสีเข้ม และมีเศษอาหารปนออกมาด้วย เพราะอาจเป็นสัญญาณว่ามีปัญหาสุขภาพร้ายแรงในระบบทางเดินอาหาร นอกจากนี้ หากมีเสมหะปนเลือดร่วมกับมีอาการดังต่อนี้ไป ก็ควรรีบเข้าพบคุณหมอเช่นกัน

• วิงเวียนศีรษะ
• มีไข้
• ปวดศีรษะ
• เจ็บหน้าอก
• หายใจถี่ หรือหายใจลำบากขึ้นเรื่อย ๆ
• มีเลือดปนในปัสสาวะหรืออุจจาระ
• ไม่อยากอาหาร
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

การป้องกันไม่ให้เกิดเสมหะปนเลือด

วิธีเหล่านี้อาจช่วยป้องกันการเกิดเสมหะปนเลือดได้

• หยุดสูบบุหรี่ เนื่องจากการสูบบุหรี่ทำให้เกิดการระคายเคืองและการอักเสบ ทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น โรคมะเร็งปอด
• ดื่มน้ำให้มากขึ้น หากรู้สึกว่ากำลังติดเชื้อในทางเดินหายใจให้ดื่มน้ำให้มากขึ้น เพราะน้ำดื่มสามารถทำให้เสมหะจางลงและช่วยขับเสมหะได้
• รักษาบ้านให้สะอาดอยู่เสมอ หากเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหอบหืด หรือปอดอักเสบ ฝุ่นละอองอาจทำให้ปอดระคายเคือง และทำให้อาการแย่ลง นอกจากนี้ เชื้อราและโรคราน้ำค้าง (Mildew) ก็อาจทำให้ติดเชื้อและระคายเคืองในทางเดินหายใจ จนทำให้เกิดเสมหะปนเลือดได้
• เมื่อพบความผิดปกติ ควรปรึกษาคุณหมอ อาการไอที่มีเสมหะสีเหลืองและสีเขียว อาจเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อทางเดินหายใจ ดังนั้น การปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วยให้รักษาโรคได้ทันท่วงที และช่วยป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้