ไอเป็นเลือด (Coughing blood)

ไอเป็นเลือด (Haemoptysis หรือ Coughing blood) หมายถึงอาการที่ไอแล้วมีเลือดไหลออกมาจากปอด อาการไอเป็นเลือดนี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะที่อันตราย ไม่ว่าจะเป็น การติดเชื้อ โรคมะเร็ง หรือปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือดภายในปอด

คำจำกัดความ

ไอเป็นเลือด คืออะไร

ไอเป็นเลือด (Haemoptysis หรือ Coughing up blood) หมายถึงอาการที่ไอแล้วมีเลือดไหลออกมาจากปอด อาการไอเป็นเลือดนี้อาจเป็นสัญญาณของภาวะที่อันตราย ไม่ว่าจะเป็น การติดเชื้อ โรคมะเร็ง ปัญหาเกี่ยวกับหลอดเลือดภายในปอด ที่ทำให้มีเลือดออกภายในปอดแล้วทำให้ไอออกมาเป็นเลือด ในบางครั้งอาจมีเสมหะปะปนมาด้วย

ประเภทของอาการไอเป็นเลือด อาจแบ่งได้ตามปริมาณของเลือดที่ไอออกมาภายใน 24 ชั่วโมง ดังต่อไปนี้

• อาการไอเป็นเลือด ที่อันตรายถึงแก่ชีวิต แพทย์อาจจะมีเกณฑ์ที่ต่างกันในการแยกอาการไอเป็นเลือดในระดับนี้ แต่โดยปกติจะมีช่วงตั้งแต่การไอเป็นเลือดในปริมาณ 100-600 มล.
• อาการไอเป็นเลือด ที่ไม่อันตรายถึงแก่ชีวิต หรือเรียกอีกอย่างว่าอาการไอเป็นเลือดในระดับปานกลาง โดยมีปริมาณเลือดในช่วงระหว่าง 20-200 มล.
• อาการไอเป็นเลือด ในระดับเบา สำหรับผู้ที่มีอาการไอเป็นเลือดในปริมาณที่น้อยกว่า 20 มล.

ไอเป็นเลือดพบบ่อยแค่ไหน

อาการไอเป็นเลือด พบได้ทั่วไปในทุกวัย และมักส่งผลต่อผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ป้องกันได้โดยการลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์ สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของภาวะไอเป็นเลือด

อาการที่เห็นได้ชัดของ อาการไอเป็นเลือด คือการไอที่มีเลือดปะปนออกมา เนื่องจากมีเลือดอยู่ในปอดหรือระบบทางเดินหายใจ เลือดนี้อาจจะมีลักษณะเป็นฟอง เนื่องจากได้ผสมกับอากาศและเสมหะที่อยู่ภายในปอด สีของเลือดนั้นอาจมีตั้งแต่สีแดงสด ไปจนถึงสีน้ำขาว หรือสีขุ่น เนื่องจากมีเสมหะปะปน

อาการไอเป็นเลือดนั้นจะแตกต่างจากการมีแผลภายในปากแล้วทำให้มีเลือดออก หรืออาการเลือดออกตามไรฟัน ที่มักจะสังเกตเห็นได้ขณะรับประทานอาหารหรือแปรงฟัน

สำหรับผู้ป่วยบางราย อาจมีอาการอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมาข้างต้น หากมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบหมอเมื่อใด

อาการไอเป็นเลือด อาจเป็นสัญญาณภาวะของโรคที่รุนแรงได้ โปรดปรึกษาแพทย์ในทันทีหากมีอาการดังต่อไปนี้

• มีเลือดปนในเสมหะนานกว่าหลายสัปดาห์ หรือมีอาการแย่ลง
• เจ็บหน้าอก
• น้ำหนักลด
• มีเหงื่อออกในเวลากลางคืน
• เป็นไข้สูง
• หายใจลำบาก

สาเหตุ

สาเหตุของ อาการไอเป็นเลือด

มีสาเหตุหลายประการที่ก่อให้เกิดอาการไอเป็นเลือด ซึ่งได้แก่

• โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (Chronic obstructive pulmonary disease; COPD)
• โรคซิสติก ไฟโบรซิส (Cystic Fibrosis)
• การใช้สารเสพติด เช่น โคเคน
• โรคฝีในปอด
• การติดเชื้อปรสิต
• โรคปอดอักเสบ
• ลิ่มเลือดอุดกั้นในปอด
• อาการบาดเจ็บที่หน้าอก
• วัณโรค

สาเหตุเหล่านี้เป็นเพียงสาเหตุหลัก ๆ ที่พบได้ทั่วไปของอาการไอเป็นเลือด โปรดปรึกษากับแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยและหาสาเหตุที่แน่ชัดของอาการไอเป็นเลือด

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของอาการไอเป็นเลือด

ปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิด อาการไอเป็นเลือด ได้แก่

• ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• คนในครอบครัวมีประวัติมีปัญหาเกี่ยวกับลิ่มเลือด
• เคยติดต่อกับผู้ที่เป็นวัณโรค
• เพิ่งผ่านการผ่าตัด เป็นโรคมะเร็ง หรือเป็นโรคที่รุนแรงอื่นๆ
• ติดเชื้อไวรัสเอชไอวี (HIV)
• สูบบุหรี่มาเป็นเวลานาน
• เดินทางไกล อาจมีความเสี่ยงในการเกิดลิ่มเลือด
• ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลที่นำเสนอในที่นี้ ไม่สามารถใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัย อาการไอเป็นเลือด

แพทย์อาจตั้งคำถามเกี่ยวกับลักษณะทั่วไปของภาวะเลือดออก เช่น บริเวณที่มีเลือดออก ปริมาณเลือดที่ออกมา ต่อจากนั้นอาจมีการทดสอบอื่น ๆ เพื่อหาสาเหตุที่แน่ชัดของ อาการไอเป็นเลือด ได้แก่

• การเอกซเรย์หน้าอก
• การถ่ายภาพด้วยซีทีสแกน เพื่อให้ได้ภาพถ่ายอวัยวะภายในที่ชัดเจน
• การส่องกล้องตรวจดูหลอดลม
• การตรวจเลือด เช่น การตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด เพื่อนับจำนวนเซลล์เม็ดเลือดขาวและเซลล์เม็ดเลือดแดง
• การทดสอบอื่น ๆ เช่น การทดสอบและการเอกซเรย์แบบละเอียด

การรักษา อาการไอเป็นเลือด

การรักษามีวัตถุประสงค์เพื่อหยุดภาวะเลือดออก และรักษาภาวะสุขภาพที่เป็นสาเหตุของ อาการไอเป็นเลือด

ในการหยุดภาวะเลือดออก อาจมีการผ่าตัดอุดหลอดเลือดในหลอดลม การส่องกล้องหลอดลม และการผ่าตัด

การรักษาอื่น ๆ สำหรับผู้ที่มีอาการไอเป็นเลือด ได้แก่

• ยาปฏิชีวนะ สำหรับการรักษาปอดบวมและวัณโรค
• เคมีบำบัด และการฉายแสงสำหรับการรักษาโรคมะเร็งปอด
• ยาสเตียรอยด์ สำหรับลดการอักเสบ
• ยาแก้ไอ

อาจมีการให้ยาห้ามเลือดหรือยาอื่น ๆ เพื่อยับยั้งการเสียเลือด โดยขึ้นอยู่กับอาการของผู้ป่วยแต่ละราย

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองเพื่อรับมือกับอาการไอเป็นเลือด

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการดูแลรักษาตัวเองดังต่อไปนี้ อาจช่วยให้รับมือกับ อาการไอเป็นเลือด

• เลิกสูบบุหรี่
• หลีกเลี่ยงสารระคายเคืองและสารก่อภูมิแพ้ที่ทำให้ไอ เช่น ฝุ่นควัน
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์และดีต่อสุขภาพ
• หมั่นออกกำลังเป็นประจำสม่ำเสมอ
• ปฏิบัติตามวิธีการดูแลสุขภาพเพื่อรักษาปัญหาสุขภาพที่ทำให้เกิดอาการไอเป็นเลือด

หากมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุด