โรคเริมที่ปาก เกิดจากอะไรและดูแลได้อย่างไรเมื่ออาการกำเริบ

เริม เป็นโรคผิวหนังชนิดหนึ่งที่เกิดจากเชื้อ Herpes simplex virus ชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2 เริมมีอยู่ด้วยกัน 2 ชนิด คือ โรคเริมที่ปาก และเริมที่อวัยวะเพศ ซึ่งเริมเป็นอาการที่ไม่หายขาด เมื่อเป็นแล้วจะกลับมาเป็นได้อีก

โรคเริมที่ปาก คืออะไร

โรคเริมที่ปาก เป็นอาการติดเชื้อบริเวณปากที่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัสเริม (Herpes simplex virus) โรคเริมที่ปากเป็นอาการที่พบบ่อยและเป็นโรคติดต่อที่แพร่เชื้อได้ง่าย โดยข้อมูลจากสมาคม American Sexual Health Association ระบุว่า มากกว่าครึ่งของประชากรวัยผู้ใหญ่ในประเทศสหรัฐอเมริกามีเชื้อไวรัสเริม

เริมมี 2 ชนิด คือ เริมที่ปาก (เกิดจากเชื้อไวรัส Herpes simplex virus ชนิด 1 หรือ HSV-1) และเริมที่อวัยวะเพศ (เกิดจากเชื้อไวรัส Herpes simplex virus ชนิด 2 หรือ HSV-2) โดยการติดเชื้อเริมที่ปากจะทำให้มีแผลในปาก ริมฝีปาก ลิ้น หรือเหงือก หลังจากการติดเชื้อเริมครั้งแรก ไวรัสเริมจะอาศัยอยู่ภายในเซลล์ประสาทใบหน้าในสภาพปกติ และสามารถกำเริบได้อีกครั้ง และมีอาการดังต่อไปนี้

• มีแผลในปาก ริมฝีปาก ลิ้น จมูก หรือเหงือก
• แสบร้อนบริเวณแผล
• รู้สึกชาหรือคันบริเวณริมฝีปาก
• แผลพุพองแตก บวมแดง หรืออักเสบ

สาเหตุที่ทำให้เป็นเริมที่ปาก

คุณสามารถเป็นเริ่มที่ปากได้ จากการใกล้ชิดกับผู้ที่มีเชื้อไวรัสเริการใช้ของร่วมกันกับผู้ที่มีเชื้อเริม หรือการสัมผัสสิ่งของที่มีเชื้อไวรัสเริม เช่น ผ้าเช็ดตัว ของใช้ในครัว มีดโกนหนวด

ผู้ที่เคยเป็นเริมที่ปาก ปัจจัยเหล่านี้อาจเป็นตัวกระตุ้นให้อาการ เริมที่ปาก กำเริบได้

• การเป็นไข้
• ประจำเดือน
• สถานการณ์เครียดจัด
• ความเหนื่อยล้า
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
• การติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน
• อุณหภูมิสูงเกินไป
• ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• การรักษาทางทันตกรรม หรือการผ่าตัด

วิธีรักษา เริมที่ปาก

คุณไม่สามารถกำจัดเชื้อไวรัสได้ เมื่อได้รับเชื้อไวรัส HSV-1 แล้ว ไวรัสเริมจะอยู่ในร่างกายของคุณตลอดไป แม้ว่าคุณจะไม่มีอาการเริมเกิดขึ้นอีกเลยก็ตาม ส่วนอาการเริมที่ปากที่เกิดขึ้นครั้งต่อๆ มา โดยปกติจะหายไปภายใน 1-2 สัปดาห์โดยไม่ต้องได้รับการรักษาใด ๆ แผลจะตกสะเก็ตและลอก และหายไปในที่สุด

หากเป็นเริมที่ปาก คุณสามารถบรรเทาอาการเองเบื้องต้นได้ ด้วยการกินยาบรรเทาปวด เช่น อะเซตามิโนเฟน (Acetaminophen) เพื่อช่วยลดความเจ็บปวดจากแผล นอกจากนี้คุณอาจซื้อยาทาชนิดครีมจากร้านขายยา มาทาบริเวณที่เป็นแผล ซึ่งจะช่วยลดระยะเวลาของอาการเริมที่ปากได้ 1-2 วัน

การป้องกันและการดูแลเมื่ออาการกำเริบ

คุณสามารถช่วยป้องกันอาการเริมที่ปากกำเริบ หรือป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสเริมได้ ด้วยวิธีต่อไปนี้

• ทำความสะอาดสิ่งของที่สัมผัสกับแผลติดเชื้อ เช่น ผ้าเช็ดตัว ด้วยการนำไปต้มในน้ำเดือด
• หลีกเลี่ยงการใช้เครื่องครัว เช่น ช้อนส้อม มีด ตะเกียง ร่วมกับผู้ที่มีเชื้อเริมที่ปาก
• อย่าใช้ครีมทาแผลในปากร่วมกับผู้อื่น
• ไม่ควรจูบหรือทำออรัลเซ็กส์กับผู้ที่มีอาการเริมที่ปากหรือที่อวัยวะเพศ
• ไม่ควรสัมผัสแผลเริม เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อไวรัสแพร่กระจายไปในอวัยวะอื่นของร่างกาย แต่ในกรณีที่สัมผัสแผลแล้วให้ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทันที
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำลาย ผิวหนัง หรือเยื่อเมือกในบริเวณที่มีแผลเริม

อาการแบบนี้ ควรไปพบคุณหมอ

โดยปกติอาการเริมที่ปากจะหายไปภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่หากเกิดอาการหรือภาวะเหล่านี้ คุณควรรีบไปพบคุณหมอทันที

• อาการเริมที่ปากทำให้คุณไม่สามารถกินอาหารหรือดื่มน้ำได้
• ผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอหากแผลเริ่มปรากฏ ควรรีบไปพบคุณหมอทันที เพราะคุณมีแนวโน้มที่จะเกิดการติดเชื้อรุนแรง หรือเป็นโรคแทรกซ้อน