home

เราจะปรับปรุงให้ดีขึ้นได้อย่างไร

close
chevron
บทความนี้อาจมีข้อมูลเท็จหรือไม่ถูกต้องแม่นยำ
chevron

โปรดแจ้งให้ทราบหากข้อมูลไม่ถูกต้อง

wanring-icon
คุณไม่จำเป็นต้องกรอกรายละเอียดนี้หากคุณไม่สะดวกใจ โปรดส่งความคิดเห็นของคุณที่ด้านล่างนี้เพื่อรับชมเว็บไซต์ต่อ
chevron
บทความนี้อาจมีข้อมูลไม่เพียงพอ
chevron

โปรดแจ้งให้ทราบหากข้อมูลไม่ครบถ้วน

wanring-icon
คุณไม่จำเป็นต้องกรอกรายละเอียดนี้หากคุณไม่สะดวกใจ โปรดส่งความคิดเห็นของคุณที่ด้านล่างนี้เพื่อรับชมเว็บไซต์ต่อ
chevron
ฉันมีข้อสงสัย
chevron

แม้ว่าเราอาจไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรค แต่เราก็พร้อมรับฟังความคิดเห็นของท่าน โปรดแสดงความคิดเห็นในกล่องข้อความด้านล่าง

wanring-icon
หากคุณเกิดภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ โปรดแจ้งสายด่วน 1669 หรือติดต่อโรงพยาบาลที่อยู่ใกล้พื้นที่ของคุณในทันที

หรือ คัดลอกลิงก์

ใหม่

น้ำลาย ผู้ช่วยสำคัญ ในการป้องกันฟันผุ

น้ำลาย ผู้ช่วยสำคัญ ในการป้องกันฟันผุ

น้ำลายนั้นเป็นส่วนประกอบหนึ่งภายในช่องปาก ที่ช่วยทำให้ปากเกิดความชุ่มชื้น และช่วยย่อยอาหาร หลายคนอาจจะไม่ชอบน้ำลาย เพราะคิดว่าเป็นสิ่งที่สกปรก และเต็มไปด้วยเชื้อโรค แต่จริงๆ แล้ว น้ำลาย นั้นมีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยเฉพาะสุขภาพช่องปาก มากกว่าที่เราคิด

น้ำลาย คืออะไร

น้ำลาย (Saliva) หมายถึงของเหลวใสๆ ที่ผลิตขึ้นจากต่อมน้ำลายภายในช่องปาก โดยน้ำลายนั้นจะมีอยู่ 2 ประเภท คือน้ำลายที่มีลักษณะเหนียว และน้ำลายที่มีลักษณะใส

ส่วนประกอบของน้ำลายมนุษย์ ได้แก่ น้ำ มากกว่า 99.5 เปอร์เซ็นต์ และส่วนประกอบย่อยที่เหลือคือ เยื่อบุผิว อิเล็กโทรไลท์ (Electrolytes) ต่างๆ เช่น โซเดียม โพแทสเซียม และฟอสเฟส แป้ง โปรตีนชนิดต่างๆ สารต้านเชื้อแบคทีเรีย และเอนไซม์ที่ช่วยย่อยอาหารจำพวกแป้งและไขมัน นอกจากนี้ น้ำลายยังมีส่วนประกอบของน้ำเหลืองที่มาจากเหงือกอีกด้วย

โดยเฉลี่ยแล้ว ตามปกติร่างกายของเราจะหลั่งน้ำลายในปริมาณ 0.75 – 1.5 สิตรต่อวัน และจะมีการหลั่งน้ำลายน้อยลงในช่วงระหว่างที่เรากำลังนอนหลับ ดังนั้นจึงเป็นสาเหตุที่ทำให้เรามักจะมีกลิ่นปากในตอนเช้า เนื่องจากการขาดสารฆ่าเชื้อแบคทีเรียภายในน้ำลาย ทำให้เกิดการสะสมของเชื้อแบคทีเรียภายในช่องปาก

น้ำลายทำหน้าที่อะไรบ้าง

ทำให้ช่องปากชุ่มชื้น น้ำลายจะช่วยสร้างความชุ่มชื้นให้แก่ช่องปาก เช่นป้องกันไม่ให้ปากแห้ง และป้องกันไม่ให้เนื้อเยื่อภายในช่องปาก เช่น กระพุ้งแก้ม แห้ง และเกิดแผลได้ง่าย นอกจากนี้การกลืนน้ำลายจะช่วยป้องกันไม่ให้คอแห้งได้อีกด้วย

ช่วยรับรสชาติ น้ำลายจะช่วยเพิ่มการทำงานของปุ่มรับรสที่อยู่บนลิ้น ทำให้สามารถรับรสชาติเวลาเคี้ยวอาหารได้ดีขึ้น

ช่วยย่อยอาหาร ในน้ำลายจะมีเอนไซม์ Amylase และ Lipase ที่ทำหน้าที่ในการย่อยสารอาหารจำพวกแป้งและไขมัน ก่อนที่จะส่งต่อไปยังกระเพาะอาหาร นอกจากนี้น้ำลายยังจะช่วยทำให้อาหารนุ่มขึ้น และเคี้ยวง่ายอีกด้วย

ฆ่าเชื้อโรค น้ำลายจะช่วยฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่สะสมอยู่ในปาก ช่วยป้องกันไม่ให้เกิดกลิ่นปากเนื่องจากเชื้อแบคทีเรีย และช่วยให้แผลหายไวขึ้น

น้ำลายป้องกันฟันผุได้จริงเหรอ

ฟันผุนั้นเกิดจากการที่เศษอาหารไปติดในซอกฟัน หรือเกิดจากการที่น้ำตาลที่พบในอาหารนั้นติดค้างอยู่ในช่องปาก ทำให้เกิดเชื้อแบคทีเรียสเตรปโต คอคคัส มิวแทนส์ (Streptococcus mutans ; S.mutans) เมื่อร่างกายทำการย่อยสลายเศษอาหารและน้ำตาลพวกนี้ ก็จะกลายเป็นกรดแลคติก (Lactic) ที่สามารถกัดกร่อนฟัน ทำให้เกิดเป็นฟันผุได้

น้ำลายนั้นจะทำหน้าที่เป็นสารบัฟเฟอร์ เพื่อช่วยควบคุมความเป็นกรดเป็นด่างภายในช่องปาก ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม คือ pH 6.2 -7.4 ซึ่งเป็นระดับที่เหมาะสม และทำให้มีโอกาสในการเกิดฟันผุได้ยาก

นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่พบว่า น้ำลายนั้นไม่ได้ช่วยลดระดับของเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดฟันผุ และก็ไม่ได้ฆ่าเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ภายใน 24 ชั่วโมง แต่จะกักเก็บเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ไว้ในน้ำลาย ทำให้เชื้อแบคทีเรียนั้นไม่สามารถก่อให้เกิดฟันผุขึ้นได้ เพราะเชื้อแบคทีเรียเหล่านี้ จะไม่สามารถเกาะติดเข้ากับพื้นผิวของฟัน และทำให้ฟันสึกกร่อนจนเกิดเป็นฟันผุได้ ดังนั้น น้ำลาย จึงสามารถช่วยป้องกันฟันผุได้อย่างแน่นอน

จะเกิดอะไรขึ้น หากเรามีน้ำลายไม่เพียงพอ

ในบางครั้ง ปัญหาสุขภาพต่างๆ เช่น การใช้ยาบางชนิด อายุที่เพิ่มขึ้น การทำเคมีบำบัดรักษาโรคมะเร็ง การสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์ โรคเบาหวาน การติดเชื้อที่ต่อมน้ำลาย และปัญหาสุขภาพอื่นๆ อาจส่งผลให้เกิดความผิดปกติต่อต่อมน้ำลาย และทำให้ร่างกายหลั่งน้ำลายน้อยลงได้ จนเกิดเป็นภาวะปากแห้ง ภาวะปากแห้งนี้ก็อาจนำมาซึ่งความเสี่ยงในการเกิดโรคต่างๆ ที่เกี่ยวกับช่องปาก เช่น

  • มีคราบพลัค (Plaque) และคราบหินปูน สะสมภายในปากมากขึ้น
  • ฟันผุ
  • โรคเหงือก
  • แผลในปาก
  • การรับรสชาติเปลี่ยนแปลงไป
  • เสียงแหบ
  • ติดเชื้อราในปาก
  • มีกลิ่นปาก
  • กลืนอาหารได้ลำบาก
  • ริมฝีปากแห้ง

น้ำลายนั้นมีความสำคัญต่อสุขภาพของช่องปากเป็นอย่างมาก ดังนั้น หากคุณพบความผิดปกติเกี่ยวกับน้ำลาย หรือพบว่ามีการหลั่งน้ำลายน้อยลงมากกว่าปกติ คุณควรไปพบคุณหมอเพื่อทำการตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุและทำการรักษาในทันที นอกจากนี้ก็ควรที่จะคอยดูแลรักษาสุขภาพของช่องปากให้สะอาดเรียบร้อย เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาใดๆ กับช่องปากของคุณ

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา

ฟันผุ อาการ สาเหตุ และการรักษาโรคฟันผุ (แมงกินฟัน) 5 วิธี !! https://medthai.com/%E0%B8%9F%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%9C%E0%B8%B8/. Accessed 17 January 2020
Saliva protects teeth against cavities more than we thought. https://www.medicalnewstoday.com/articles/285285.php#1. Accessed 17 January 2020
ความสำคัญของน้ำลาย https://dt.mahidol.ac.th/th/%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B8%8D%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%A2-2/. Accessed 17 January 2020
Saliva. https://www.mouthhealthy.org/en/az-topics/s/saliva. Accessed 17 January 2020

รูปของผู้เขียน
เขียนโดย พลอย วงษ์วิไล เมื่อ 16/01/2020
ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
x