เด็กปฐมวัย พัฒนาการ แนวทางการดูแลที่เหมาะสม

เด็กปฐมวัย หรือเด็กช่วงก่อนวัยเรียนที่อยู่ในช่วงอายุตั้งแต่ 3-6 ปี เป็นอีกช่วงชีวิตของเด็กที่มีพัฒนาการ การเจริญเติบโต การเรียนรู้ที่ไวขึ้น อีกทั้งอาจเปลี่ยนแปลงตามสภาพแวดล้อมและการเลี้ยงดูของคนในครอบครัว เพื่อดูแลเด็กปฐมวัยให้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพในวันข้างหน้าและมีสุขภาพที่ดี คุณพ่อคุณแม่ควรศึกษาแนวทางการเลี้ยงดูเด็กช่วงวัยนี้ รวมถึงโภชนาการอาหารที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาการที่เด็กควรได้รับอย่างเหมาะสม

พัฒนาการเด็กปฐมวัย

พัฒนาการของเด็กปฐมวัย มีดังนี้

• พัฒนาการด้านกายภาพ เด็กปฐมวัยมีการเคลื่อนไหวคล่องแคล่ว มีทักษะในการกระโดด วิ่ง ปีน และชอบทำกิจกรรมที่ใช้พลังงาน เช่น วิ่งเล่น ปั่นจักรยาน เตะบอล โยนลูกบอล ถึงอย่างไรระหว่างที่เด็กทำกิจกรรมคุณพ่อคุณแม่ควรคอยเฝ้าดู เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่ไม่อาจคาดการณ์ได้สำหรับพัฒนาการช่วงปฐมวัยแบ่งออกตามช่วงวัย ดังนี้

วิธีเสริมพัฒนาการให้ เด็กปฐมวัย

คุณพ่อคุณแม่หรือคนในครอบครัว สามารถร่วมส่งเสริมพัฒนาการ การเรียนรู้ และการเจริญเติบโตให้เด็กปฐมวัยได้ ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

• ใช้เวลาทำกิจกรรม ร่วมกับเด็กให้มาก ๆ เช่น วิ่งเล่น วาดรูป ปั้นแป้งโดว์ตามจินตนาการด้วยกัน
• พูดคุยกับเด็ก หรือขอให้เด็กเล่าเรื่องสิ่งที่พบเห็น สิ่งที่ชอบ ให้เด็กสรุปเรื่องราวแต่ละวันง่ายๆ เป็นการฝึกใช้ภาษาและการเรียบเรียงความคิด
• ควรให้เด็กออกไปพบเจอเพื่อน เล่นกับเพื่อน โดยควรมีผู้ปกครองเฝ้าดูความปลอดภัยอยู่ห่าง ๆ 
• อ่านหนังสือให้เด็กฟังทุกวัน โดยอาจเป็นเรื่องที่เด็กให้ความสนใจหรือความรู้แปลกใหม่ ให้เด็กเลือกเองในแต่ละวัน เพื่อส่งเสริมความมั่นใจ
• ทำกิจกรรมเสริมทักษะ เช่น เล่นเกมส์คำคล้องจอง วาดรูป ระบายสี

โภชนาการอาหารส่งเสริมการเจริญเติบโต

นอกจากการเสริมทักษะให้เด็กปฐมวัย คุณพ่อคุณแม่ควรเลือกอาหารที่ดีต่อสุขภาพให้ลูกรับประทาน เพื่อกระตุ้นการเจริญเติบโตและพัฒนาการ ดังนี้

• ธัญพืช เป็นอาหารที่ช่วยให้พลังงาน ส่งเสริมพัฒนาการ การเรียนรู้ และการเจริญเติบโตให้แก่เด็ก เพื่อให้เด็กดำเนินกิจกรรมในชีวิตประจำวันได้ราบรื่น อาหารจากธัญพืชที่เด็กสามารถรับประทานได้ คือ ข้าวสาลี ข้าวโพด ข้าวโอ๊ต ข้าวกล้อง ถั่วเหลือง ถั่วแดง ถั่วเขียว
• โปรตีน อาหารที่อุดมไปด้วยโปรตีน เช่น เนื้อสัตว์ ปลา ไข่ ไก่ ถั่ว เต้าหู้ อาจมีสารอาหารที่ประกอบด้วยเหล็ก สังกะสี วิตามินบี 12 โอเมก้า 3 ที่ช่วยบำรุงสมองและการเรียนรู้ให้เด็กปฐมวัย โดยเน้นการปรุงให้สุกก่อนรับประทาน
• ผักและผลไม้ ผักผลไม้ส่วนใหญ่ประกอบด้วยวิตามิน สารต้านอนุมูลอิสระ ใยอาหาร และน้ำ ที่ช่วยปกป้องโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง มะเร็งบางชนิด แต่ก่อนนำมาให้เด็กรับประทานนั้นจำเป็นต้องล้างทำความสะอาดจากเชื้อโรค สารเคมี และควรให้เด็กรับประทานทุกมื้อหรือเป็นของว่างแทนขนมหวานเพื่อสุขภาพที่ดี
• ผลิตภัณฑ์จากนม ควรให้เด็กรับประทานผลิตภัณฑ์จากนมที่มีไขมันต่ำ เช่น โยเกิร์ต นม เพราะอาหารเหล่านี้มีแคลเซียม บำรุงกระดูก ข้อต่อ ให้เด็กเคลื่อนไหวและทำกิจกรรมได้คล่องตัว

เนื่องจากเด็กช่วงนี้มีความคล่องตัวสูงจนอาจไม่ทันได้ระมัดระวัง ดังนั้น เคล็ดลับการเลี้ยงเด็กปฐมวัยให้มีพัฒนาการที่ดี และปลอดภัยจากอุบัติเหตุ ได้แก่

• จำกัดเวลาการดูทีวีและเล่นสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต ไว้ประมาณ 2 ชั่วโมง/วัน เพื่อป้องกันไม่ให้ลูกติดอุปกรณ์ดิจิทัล ซึ่งอาจนำไปสู่พฤติกรรมก้าวร้าว
• ไม่บังคับให้เด็กทำในสิ่งที่ไม่ชอบ หากเด็กมีพฤติกรรมไม่เหมาะสมควรสร้างวินัยใหม่และพูดด้วยเหตุผล
• ไม่กดดันเด็กโดยการเพิ่มทักษะให้มากเกินไป ควรส่งเสริมในเรื่องที่เด็กสนใจ
• สวมอุปกรณ์ป้องกันการกระแทก เช่น หมวกกันน็อค สนับเข่า เมื่อลูกปั่นจักรยาน กระโดด หรือวิ่ง
• ไม่ควรให้เด็กวิ่งเล่นใกล้ถนน ควรให้วิ่งเล่นในบริเวณสนามเด็กเล่นที่จัดไว้ หรือในสวนที่ไม่รก ไม่มีสัตว์มีพิษ
• เฝ้าดูลูกอย่างใกล้ชิดหากทำกิจกรรมทางน้ำหรือเล่นน้ำ
• เก็บของมีคม วัตถุไวไฟ สารเคมีให้พ้นจากมือเด็ก
• สอนให้ลูกอยู่ห่างจากคนแปลกหน้า
• คุณพ่อคุณแม่ควรติดตั้งคาร์ซีทในรถยนต์และสอนให้เด็กขาดเข็มขัดนิรภัยก่อนออกเดินทาง
• อ่านหนังสือให้ลูกฟัง หรือพาลูกเข้าร้านหนังสืออย่างสม่ำเสมอ
• ให้ลูกมีส่วนร่วมช่วยทำงานบ้านง่าย ๆ ส่งเสริมความรับผิดชอบ
• ส่งเสริมให้ลูกเล่นกับเด็กคนอื่น ๆ เพื่อช่วยให้เรียนรู้การแบ่งปันและมิตรภาพ
• สอนลูกด้วยเหตุผลเมื่อลูกมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม
• กระตุ้นลูกพัฒนาทักษะทางภาษาที่ดี โดยการใช้คำพูดเชิงบวก พูดให้กำลังใจ
• ช่วยลูกแก้ไขปัญหาหากต้องการความช่วยเหลือ หรือสังเกตว่าลูกอารมณ์ไม่ดี ให้สงบสติอารมณ์ก่อน จากนั้นให้ลูกหัดวิเคราะห์การแก้ปัญหาที่ผ่านมาด้วยคำพูดสร้างสรรค์ หลีกเลี่ยงการตำหนิ
• ให้ลูกมีส่วนร่วมการตัดสินใจและเลือกของด้วยตัวเอง เช่น เสื้อผ้า ของเล่น อาหารว่าง เลือกนิทานที่อยากฟัง