คันตา สาเหตุ วิธีบรรเทาอาการ และการป้องกัน

คันตา เป็นอาการที่สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาจากสารระคายเคืองที่เข้าสู่ดวงตา เช่น ฝุ่นควัน สารเคมี รวมไปถึงปัจจัยอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับดวงตาอย่างภาวะตาแห้ง หากเมื่อใดที่รู้สึกคันตา ควรหลีกเลี่ยงการขยี้ตา หรือนำมือไปสัมผัสกับดวงตา เพราะอาจทำให้กระจกตาเป็นแผล นำไปสู่การติดเชื้อได้

สาเหตุที่ทำให้คันตา

สาเหตุที่อาจส่งผลให้คันตา หรือระคายเคืองดวงตา มีดังนี้

• โรคภูมิแพ้

เป็นสาเหตุที่ก่อให้เกิดอาการคันตา แสบตา น้ำตาไหล ตาบวมแดง ที่พบบ่อยที่สุดจากสารก่อภูมิแพ้ต่าง ๆ เช่น ละอองเกสรดอกไม้ ต้นไม้ ไรฝุ่น เชื้อรา ขนสัตว์เลี้ยง ควันบุหรี่ ละอองน้ำหอม สารเคมี ควันเสียจากยานพาหนะ

• การติดเชื้อ

การติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส อาจส่งผลให้เยื่อบุตาอักเสบ นำไปสู่อาการตาแดง บวม และอาจมีหนองขึ้นบนเปลือกตา บางกรณีอาจทำให้ตาแดง พร้อมกับน้ำมูกไหลที่เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส

• เกล็ดกระดี่

เป็นการอักเสบของเปลือกตา ที่อาจเกิดขึ้นต่อเมื่อต่อมน้ำมันบริเวณโคนขนตาอุดตัน ส่งผลให้ตาแดง ระคายเคือง แต่อาจไม่ก่อให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับสายตา หรือการมองเห็นใด ๆ

• ภาวะตาแห้ง

ปกติดวงตาของจะมีน้ำตาคอยหล่อเลี้ยงทำให้ตาชุ่มชื้น และช่วยขจัดสิ่งแปลกปลอมที่ติดอยู่บนดวงตา แต่หากร่างกายของผลิตน้ำตาน้อยเกินไป โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ จึงอาจส่งผลให้ตาแห้ง และคันตา

• การใส่คอนแทคเลนส์

การใส่คอนแทคเลนส์นานเกินไป อาจทำให้ดวงตาระคายเคือง คันตา จนตาแดง เพราะคอนแทคเลนส์เป็นวัตถุแปลกปลอมที่ ทำให้ร่างกายมีประมวลผลว่าเป็นวัตถุที่เข้าตา และควรนำออก แต่ถึงอย่างไรการใส่คอนแทคเลนส์ก็อาจช่วยดักจับสิ่งแปลมปลอมต่าง ๆ ได้ ดังนั้น การทำความสะอาด หรือเปลี่ยนคอนแทคเลนส์เมื่อหมดอายุ จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ควรกระทำหากอยากใส่คอนแทคเลนส์อย่างปลอดภัยต่อไป

• กระจกตาเป็นแผล

เมื่อกระจกตาเป็นแผล จากการติดเชื้อ หรืออุบัติเหตุ อาจส่งผลให้ตาแห้ง ติดเชื้อ นำไปสู่การระคายเคืองดวงตา มีหนองได้

วิธีบรรเทาอาการคันตา

หากคันตารุนแรง หรือคันตาเรื้อรัง สิ่งที่ไม่ควรเป็นอักดับแรกคือการขยี้ตา เพราะนอกจากจะไม่ช่วยให้อาการคันตาหาย แต่ยังอาจส่งผลให้กระจกตาเป็นแผล ดังนั้นควรเข้ารับการตรวจสุขภาพตาอย่างละเอียดจากคุณหมอ เพื่อหาสาเหตุที่แน่ชัดก่อนเริ่มรักษา หากมีอาการคันตาจากโรคภูมิแพ้คุณหมออาจกำหนดยาหยอดตาชนิดต้านการอักเสบ ตาแดง เช่น แนฟาโซลีน (Naphazoline) คีโตติเฟน (Ketotifen) เบโพแทสทีน (Bepotastine) เอ็มเมดาสทีน (Emedastine) ฟลูออโรเมโทโลน (Fluorometholone) และอาจแนะนำให้หยอดน้ำตาเทียม เพื่อขจัดสารก่อภูมิแพ้ที่อยู่ในดวงตา และเพิ่มความชุ่มชื้นให้ดวงตา

สำหรับอาการคันตาเล็กน้อย อาจใช้วิธีการประคบเย็นบริเวณดวงตาด้วยผ้าสะอาดชุบน้ำเย็น หรือถุงประคบเย็น สำหรับคนที่มีอาการคันตา จากภาวะตาแห้ง ควรเพิ่มความชุ่มชื้นในดวงตาด้วยการหยอดน้ำตาเทียม

การป้องกันอาการคันตา

การป้องกันอาการคันตา ที่ควรปฏิบัติตาม ได้แก่

• ล้างมือด้วยน้ำอุ่น และสบู่ให้สะอาดก่อนสัมผัสกับดวงตา เพราะฝ่ามืออาจมีเชื้อโรค และสิ่งสกปรกที่มองไม่เห็น
• หลีกเลี่ยงการนำมือไปสัมผัสกับดวงตา เช่น การขยี้ตา เพราะอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองหรือ ทำให้สิ่งสกปรกข่วนผิวกระจกตาจนบาดเจ็บได้
• ล้างเครื่องสำอางออกให้หมดก่อนนอน เพื่อป้องกันการอุดตันในรูขุมขน หรือขนตา และควรเปลี่ยนเครื่องสำอางใหม่ทุก ๆ 6 เดือน
• ทำความสะอาดคอนแทคเลนส์ด้วยน้ำยาทำความสะอาดฆ่าเชื้อ และล้างมือก่อนใส่

อาการคันตารุนแรง ที่ควรเข้าพบคุณหมอ

อาการคันตารุนแรง ดังต่อไปนี้ เป็นสัญญาณเตือนที่ควรเข้าพบคุณหมอในทันที เพื่อความปลอดภัยของสุขภาพตา

• อาการคันตาไม่ดีขึ้น หรือแย่ลง
• ตาบวม
• ลืมตาลำบาก
• ปวดตา หรือเจ็บตา โดยฉพาะเวลามองแสงจ้า
• มองเห็นแสงไฟเป็นวงรัศมี
• มีขี้ตาข้นเหนียว
• การมองเห็นเปลี่ยนไป เช่น ตาเบลอ มองเห็นไม่ชัด
• รู้สึกเหมือนมีอะไรบางอย่างอยู่ในตา
• ขนาดของรูม่านตาเปลี่ยนไป