ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date พฤษภาคม 18, 2020
Share now

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง หรือ ภาวะแอนาฟิแล็กซิส (Anaphylaxis) คือ การแพ้ชนิดรุนแรงที่เกิดขึ้นฉับพลัน และสามารถเป็นอันตรายจนถึงแก่ชีวิตได้

คำจำกัดความ

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง คืออะไร

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง หรือ ภาวะแอนาฟิแล็กซิส (Anaphylaxis) คือ การแพ้ชนิดรุนแรงที่เกิดขึ้นฉับพลัน และสามารถเป็นอันตรายจนถึงแก่ชีวิตได้ เมื่อสัมผัสสิ่งที่แพ้ เช่น ถั่วลิสง พิษจากเหล็กในผึ้ง อาจทำให้เกิดภาวะนี้ได้ภายในเวลาหลักวินาทีหรือนาที ผู้ที่มีภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงมีความเสี่ยงที่จะเกิดการแพ้อีก แม้ว่าการแพ้ในครั้งแรกจะไม่รุนแรงนัก แต่มีก็โอกาสเกิดการแพ้ที่ทวีความรุนแรงขึ้นได้ในอนาคต

เมื่อเกิดภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงจำเป็นต้องได้รับการรักษาฉุกเฉินทันที เพราะหากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงอาจนำไปสู่การหยุดหายใจได้ การทำความเข้าใจถึงภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง และสิ่งที่กระตุ้นให้เกิดภาวะนี้ อาจช่วยคุณรับมือกับมันได้ดีขึ้น

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงพบได้บ่อยแค่ไหน

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วไปกับคนทุกวัย แต่ก็จัดการได้โดยการลดความเสี่ยง โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

  • อาการแพ้ที่ผิวหนัง ซึ่งได้แก่ ลมพิษ อาการคัน และผิวซีด
  • อาการบวมที่ใบหน้า ดวงตา ริมฝีปาก หรือลำคอ
  • ทางเดินหายใจบีบแคบลง ทำให้มีเสียงหวีดระหว่างหายใจหรือหายใจลำบาก
  • ชีพจรอ่อนลงอย่างรวดเร็ว
  • คลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลว
  • เวียนศีรษะเป็นลม หมดสติ

สำหรับผู้ป่วยบางราย อาจมีสิ่งบ่งชี้หรืออาการนอกเหนือจากที่ระบุไว้ข้างต้น หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการต่างๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ควรไปพบคุณหมอเมื่อใด

หากคุณมีสัญญาณเตือนหรืออาการใดๆ ที่กล่าวถึงข้างต้น หรือมีข้อคำถามใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์

ร่างกายคนแต่ละคนแสดงอาการแตกต่างกัน จึงควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับวิธีรักษาที่ดีที่สุดตามสถานการณ์ของคุณ

สาเหตุ

สาเหตุของภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

แอนติบอดี้ คือ สารภูมิต้านทานของร่างกาย ทำหน้าที่ปกป้องร่างกายจากสิ่งแปลกปลอมเช่น แบคทีเรีย ไวรัส อย่างไรก็ตาม ระบบภูมิคุ้มกันของหลายๆ คนอาจตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอมมากเกินไป เช่น ตอบสนองต่อถั่วลิสงหรือพิษจากเหล็กในผึ้งที่สามารถทำให้เกิดอาการแพ้

โดยทั่วไปอาการแพ้ไม่ได้ก่อให้เกิดอันตรายถึงแก่ชีวิต แต่บางรายที่มีการตอบสนองที่รุนแรงอาจก่อให้เกิดภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงได้ สารเคมีที่หลั่งออกมาโดยระบบภูมิคุ้มกันระหว่างการเกิดการแพ้ชนิดรุนแรงนี้อาจทำให้เกิดภาวะช็อก อันเนื่องมาจากความดันโลหิตลดต่ำลงอย่างรวดเร็ว และทางเดินหายใจแคบลงจนไม่สามารถหายใจได้เป็นปกติ

โดยทั่วไป ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงมีสาเหตุมาจาก

  • ยาบางชนิด โดยเฉพาะยาเพนิซิลลิน
  • อาหาร เช่น ถั่วลิสง ถั่วที่เติบโตบนดิน (วอลนัท พีแคน อัลมอนด์ มะม่วงหิมพานต์) ข้าวสาลี (ส่วนใหญ่เกิดในเด็ก) ปลา สัตว์น้ำมีเปลือก นม ไข่
  • เหล็กในผึ้ง ต่อ แตน มดคันไฟ
  • ยาบางชนิด เช่น แอสไพริน ไอบูโพรเฟน อย่างแอดวิล (Advil) หรือมอทริน (Motrin) นาพรอกเซน อย่างอัลลีฟ (Aleve) ไมดอล (Midol Extended Relief)

สาเหตุของการเกิดภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงที่พบได้ไม่บ่อย เช่น

ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงที่เกิดจากการออกกำลังกายนั้น เกิดขึ้นพบได้ไม่มากและต่างกันในแต่ละบุคคล บางคนแค่ทำกิจกกรรมแอโรบิค เช่น การวิ่งเหยาะๆ การเดิน ก็สามารถกระตุ้นการแพ้ชนิดรุนแรงได้

การรับประทานอาหารบางประเภทก่อนออกกำลังกาย หรือออกกำลังกายช่วงอากาศร้อน เย็น หรืออากาศชื้น ก็มีความเชื่อมโยงกับภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงเช่นกัน ดังนั้น ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับข้อควรระวังและข้อควรปฏิบัติเมื่อออกกำลังกาย

หากคุณไม่ทราบว่าสิ่งใดกระตุ้นอาการภูมิแพ้ แพทย์อาจตรวจสอบและระบุหาสารที่คุณแพ้ได้ แต่ในบางกรณี สาเหตุของปฏิกิริยาภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงไม่สามารถระบุได้ โดยภาวะดังกล่าวเรียกว่า ภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงที่ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด (idiopathic anaphylaxis)

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

  • เคยมีปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรงมาก่อน
  • ใช้ยาบางประเภท เช่น เพนนิซิลลิน
  • มีประวัติครอบครัว เช่น หากมีสมาชิกในครอบครัวเคยประสบอาการแพ้ชนิดรุนแรงจากการออกกำลังกายมาก่อน ก็จะมีความเสี่ยงในการเกิดอาการแพ้นี้มากกว่าคนที่ไม่มีประวัตินี้ในครอบครั
  • ภูมิแพ้ หรือหอบหืด – ผู้ที่มีภาวะดังกล่าวภาวะใดภาวะหนึ่งจะเพิ่มความเสี่ยงการเกิดอาการแพ้ชนิดรุนแรง

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลในที่นี้ไม่มีเจตนาให้ใช้ทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

แพทย์จะถามคำถามเกี่ยวกับการแพ้หรือประวัติการแพ้ และอาจต้องมีการทดสอบเพื่อยืนยันการวินิจฉัย เช่น ตรวจผิวหนัง ตรวจเลือด และแพทย์อาจตัดภาวะต่างๆ ที่อาจเป็นสาเหตุของอาการทิ้ง เช่น

  • อาการชัก
  • ภาวะที่นอกเหนือจากการแพ้ ที่ทำให้เกิดอาการบวมแดงของผิวหนัง
  • มาสโตไซโตซิส (Mastocytosis) ซึ่งหมายถึง ภาวะหายากที่เกิดจากการสะสมหรือหรือแบ่งตัวของเซลล์ mast เพิ่มมากขึ้นผิดปกติ
  • อาการทางจิต เช่น อาการแพนิค (panic attack)
  • ปัญหาที่เกี่ยวกับหัวใจหรือปอด

การรักษาภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

ระหว่างเกิดภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง หากหยุดหายใจหรือหัวใจหยุดเต้น ทีมแพทย์ฉุกเฉินอาจทำ CPR หรืออาจให้ยา เช่น

  • อะดรีนาลีน (Adrenaline) หรือเรียกอีกชื่อว่า อิพิเนฟริน (Epinephrine) เพื่อลดอาการแพ้
  • ออกซิเจน เพื่อทดแทนการหายใจที่ถูกจำกัด
  • การให้ยาแก้แพ้ หรือยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine) หรือคอร์ติโซน (cortisone) ผ่านกระแสเลือด เพื่อลดการอักเสบของทางเดินหายใจ และทำให้หายใจสะดวกขึ้น
  • สารในกลุ่มบีตา-อะโกนิสต์ (beta-agonist) เช่น ยาอัลบูเทรอล (albuterol) เพื่อบรรเทาอาการต่างๆ เกี่ยวกับการหายใจ

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตัวเองเพื่อรับมือกับภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้รุนแรง

  • หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารใด ๆ ที่อาจกระตุ้นภูมิแพ้ ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
  • พกเครื่องมือฉีดยาอัตโนมัติติดตัวเสมอ เช่น เครื่องฉีดเอพิเนฟรีนอัตโนมัติ
  • แจ้งครอบครัวและเพื่อนให้ทราบเกี่ยวกับภาวะที่คุณเป็น สารที่ทำให้คุณเกิดอาการแพ้ชนิดรุนแรง หากคุณพกเครื่องฉีดเอพิเนฟรีนอัตโนมัติติดตัว ควรบอกพวกเขาด้วยว่าคุณเก็บยาไว้ที่ใดและใช้ยาอย่างไร
  • สวมใส่สร้อยคอหรือสร้อยข้อมือ ที่บ่งบอกว่าคุณมีอาการแพ้ต่อยาหรือสารใด
  • เตรียมชุดยาฉุกเฉินที่มียาที่แพทย์สั่งให้พร้อมอยู่เสมอ

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์ เพื่อให้เข้าใจถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณได้ดีขึ้น

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

เลือก ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดบ้าน อย่างไร ไม่ให้กระทบต่อ สุขภาพลูกรัก

ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดบ้าน แต่ละชนิดมักมีสารเคมีที่อาจส่งผลกระทบรุนแรงต่อ สุขภาพลูกรัก ได้ วันนี้ Hello คุณหมอ มีทริคเกี่ยวกับการเลือกผลิตภัณฑ์มาฝากกันค่ะ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

เบื่ออาหารหลังฉายรังสี ควรแก้ไขอย่างไรดี เพื่อสุขภาพของคุณ

สำหรับผู้ที่เป็นโรคมะเร็งและรับการรักษาด้วยการฉายรังสีนั้น มักจะมีผลกระทบที่ตามมาก็คือ อาการ เบื่ออาหารหลังฉายรังสี ทำให้รับประทานอาหารได้น้อยลง

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย

แพ้ผงซักฟอก จนผื่นแดงขึ้นเต็มฝ่ามือ สามารถรักษาได้อย่างไร

ขณะที่คุณทำงานบ้านอย่างการซักผ้าอาจเสี่ยงที่ทำให้คุณ แพ้ผงซักฟอก ได้และทำให้สุขภาพผิวหนังคุณแย่ลง วันนี้ Hello คุณหมอ จึงมีวิธีป้องกันสำหรับอาการนี้มาฝากกัน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin

อาการแพ้แตงโม อีกหนึ่งอาการแพ้อาหาร ที่อาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ

อาการแพ้แตงโม (Watermelon Allergy) เป็นอาการที่มีความเชื่อมโยงกับโรคภูมิแพ้ของแต่ละบุคคล ที่อาจทำให้คุณได้รับผลข้างเคียงรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิตได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
Uncategorized มีนาคม 18, 2020

บทความแนะนำ

แพ้น้ำหอม-โรคภูมิแพ้-อาการ-วิธีรักษา

อาการ แพ้น้ำหอม โรคภูมิแพ้ ที่คนมีกลิ่นกายไม่อยากเป็น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย panyapat Aiemsin
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 28, 2020
โรคกลัวตุ๊กตา-สาเหตุ-อาการ-การรักษา

โรคกลัวตุ๊กตา (Pediophobia) อีกหนึ่งอาการกลัวสุดประประหลาด ที่หลอกหลอนเรามาตั้งแต่เด็ก

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 25, 2020
อาการเหงื่อเย็น-ความผิดปกติของร่างกาย

อาการเหงื่อเย็น เกิดขึ้นได้ เพราะร่างกายอาจต้องการบอกอะไรกับคุณ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ พฤษภาคม 19, 2020
ภูมิแพ้-หรือ-ไข้หวัด

เอ๊ะ? ตกลง เราเป็น ภูมิแพ้ หรือ ไข้หวัด กันแน่นะ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เผยแพร่วันที่ เมษายน 1, 2020