โรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorder)

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date พฤษภาคม 11, 2020 . เวลาในการอ่าน
Share now

โรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว เป็นภาวะทางจิตที่ทำให้คุณมีอารมณ์แปรปรวนเป็นอย่างมาก สามารถเปลี่ยนจากการมีความสุข เป็นการมีอารมณ์ซึมเศร้าอย่างมาก

คำจำกัดความ

โรคไบโพลาร์ หรือ โรคอารมณ์สองขั้ว คืออะไร

โรคไบโพลาร์ หรือ โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar disorder) หรือเป็นที่รู้จักอีกอย่างหนึ่งว่าโรคอารมณ์แปรปรวนสองขั้ว (manic depression) เป็นภาวะทางจิตที่รุนแรงที่ทำให้คุณมีอารมณ์แปรปรวนเป็นอย่างมาก คุณสามารถเปลี่ยนจากการมีความสุข (mania) เป็นการมีอารมณ์ซึมเศร้าอย่างมาก (depression) บ่อยครั้งที่คุณสามารถมีอารมณ์ปกติในระหว่างช่วงอารมณ์ทั้งสองนี้ได้ หากคุณอารมณ์ไม่ดี คุณรู้สึกซึมเศร้า สิ้นหวัง และอาจไม่มีความสนใจในกิจกรรมประจำวัน แต่หากคุณอารมณ์ดี คุณรู้สึกเต็มไปด้วยความตื่นเต้นและความกระตือรือร้น ภาวะอารมณ์แปรปรวนดังกล่าวนี้อาจเกิดขึ้นสองสามครั้งต่อปี หรือแม้กระทั่งสองสามครั้งต่อสัปดาห์ สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงมากขึ้น อาการของโรคอารมณ์สองขั้วสามารถส่งผลต่อความสัมพันธ์ที่ถูกทำลายลง ผลการทำงานหรือการเรียนแย่ลง และแม้กระทั่งฆ่าตัวตาย เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องเข้ารับการรักษาเพื่อควบคุมภาวะอารมณ์แปรปรวน

โรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว สามารถพบได้บ่อยเพียงใด

โรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้วมักเริ่มมีอาการในระหว่างช่วงวัยรุ่นตอนปลายหรือช่วงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น แต่ทั้งเด็กและผู้ใหญ่สามารถเป็นโรคอารมณ์สองขั้วได้ ผู้ป่วยจำนวนอย่างน้อยครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยทั้งหมดเริ่มมีอาการก่อนอายุ 25 ปีและมักมีอาการตลอดชีวิต ให้หมั่นปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ

อาการ

อาการโรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว

เมื่อคุณเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว คุณจะมีภาวะทางอารมณ์ที่รุนแรงผิดปกติที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาเฉพาะที่เรียกว่า “ช่วงอารมณ์ (mood episodes)” แต่ละช่วงอารมณ์หมายถึงความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากอารมณ์และพฤติกรรมปกติของคุณ ภาวะที่สนุกสนานหรือตื่นเต้นมากเกินไปเรียกว่าช่วงอารมณ์มีความสุข (manic episode) และภาวะที่เสียใจหรือสิ้นหวังอย่างมากเรียกว่าช่วงอารมณ์ซึมเศร้า (depressive episode) ในบางครั้ง ช่วงอารมณ์มีทั้งอาการที่มีทั้งความสุขและความซึมเศร้า เรียกว่าภาวะร่วม (mixed state) คุณยังอาจมีอาการพลุ่งพล่านและกระวนกระวายในระหว่างช่วงอารมณ์ การเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงเกี่ยวกับความกระตือรือร้น กิจกรรม การนอนหลับ และพฤติกรรมเป็นไปในทิศทางเดียวกับการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ดังกล่าวนี้

ในระหว่างช่วงอารมณ์มีความสุข อาจมีสิ่งบ่งชี้และอาการ ได้แก่

  • รู้สึกมีความสุขและตื่นเต้นมากเกินไป
  • มีอาการกระวนกระวายมาก
  • รับประทานมากขึ้น
  • นอนน้อยมาก
  • มีพฤติกรรมหุนหันพลันแล่นและเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมที่มีความเสี่ยงสูงและน่าพึงพอใจ
  • พูดเร็วมากและเปลี่ยนเรื่องคุยได้เร็ว
  • ความสามารถในการตัดสินใจลดลงและมักสับสนเมื่อต้องมีการตัดสินใจ
  • อาจได้ยินเสียงแปลกประหลาดหรือมองเห็นภาพหลอน

ในระหว่างช่วงช่วงอารมณ์ซึมเศร้า อาจมีสิ่งบ่งชี้และอาการ ได้แก่

  • รู้สึกเสียใจและสิ้นหวังมากเกินไปเป็นเวลานาน
  • ขาดความสนใจในกิจกรรมประจำวัน
  • รับประทานน้อยลง
  • รู้สึกง่วงซึม
  • รู้สึกละอายใจเกี่ยวกับตนเอง
  • สมาธิสั้น
  • มีความคิดอยากฆ่าตัวตาย

ช่วงอารมณ์เหล่านี้อาจเกิดขึ้นสองสามครั้งต่อปีหรือเกิดขึ้นได้บ่อยถึงทุกสัปดาห์ โปรดติดต่อแพทย์หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังทรมานจากสิ่งบ่งชี้และอาการใด ๆ ข้างต้น

ควรไปพบหมอเมื่อใด

คุณจำเป็นต้องไปพบหมอหากคุณ

  • มีสิ่งบ่งชี้และอาการใด ๆ ของช่วงอารมณ์ที่คงอยู่เป็นเวลานาน
  • มีความคิดอยากฆ่าตัวตาย
  • มีความรู้สึกก้าวร้าวหรือไม่กลัวการเผชิญหน้า
  • หรือหากมีอาการนอนไม่หลับติดต่อกันเป็นเวลาหลายวัน

สาเหตุ

สาเหตุของโรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว

สาเหตุของโรคอารมณ์สองขั้วไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดแต่มีปัจจัยหลายประการที่อาจเกี่ยวข้อง ปัจจัยเหล่านี้ ได้แก่

  • สารเคมีในสมอง สมองอาจได้รับผลจากการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายที่ส่งผลต่อระดับสารเคมีในสมอง (สารสื่อประสาท) ในสมอง สารสื่อประสาทเหล่านี้มีผลต่ออารมณ์ของคุณ
  • การถ่ายทอดทางพันธุกรรม พ่อแม่หรือสมาชิกในครอบครัวอาจเป็นโรคอารมณ์สองขั้วและถ่ายทอดไปยังคุณได้
  • อิทธิพลทางสังคม งานวิจัยแสดงให้เห็นว่าอาจจะมีปัจจัยทางสังคมที่อาจเป็นสาเหตุของโรคอารมณ์สองขั้ว ปัจจัยเหล่านี้ ได้แก่ เหตุการณ์บอบช้ำทางจิตใจในช่วงวัยเด็ก การเคารพตัวเองต่ำ หรือประสบกับความสูญเสียที่ร้ายแรง

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของโรคอารมณ์สองขั้ว

ปัจจัยเสี่ยงที่อาจเพิ่มโอกาสในการเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว ได้แก่

  • ช่วงเวลาที่มีความเครียดสูง
  • การใช้ยาหรือแอลกอฮอล์ในทางที่ผิด
  • มีประวัติครอบครัวเป็นโรคอารมณ์สองขั้ว มีอาการป่วยทางจิต หรืออื่น ๆ
  • มีการเปลี่ยนแปลงในชีวิตที่บอบช้ำทางจิตใจ เช่น การสุญเสียบุคคลที่รักอย่างกะทันหัน

การวินิจฉัยและการรักษาโรค

ข้อมูลที่นำเสนอมิได้ใช้แทนข้อแนะนำทางการแพทย์ ให้ปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยโรคอารมณ์สองขั้ว

สำหรับการวินิจฉัยที่ถูกต้อง จิตแพทย์อาจทำการตรวจดังต่อไปนี้

  • การตรวจร่างกาย การตรวจประเภทนี้จะช่วยหาสาเหตุของอาการต่าง ๆ ได้
  • การตรวจทางจิตวิทยา แพทย์จะถามชุดคำถามเกี่ยวกับความรู้สึก ช่วงอารมณ์ และรูปแบบพฤติกรรมของคุณ
  • แผนผังอารมณ์ แพทย์อาจบันทึกรูปแบบการนอน อารมณ์ และพฤติกรรมของคุณเพื่อช่วยกำหนดการวินิจฉัย

การรักษาโรคอารมณ์สองขั้ว

การรักษาโรคอารมณ์สองขั้วอาจไม่ทำให้หายขาดแต่จะทำให้ภาวะอารมณ์แปรปรวนของคุณคงที่ได้ การรักษาอาจไม่ได้กำหนดโดยจิตแพทย์ (แพทย์ที่เชี่ยวชาญในด้านความผิดปกติทางจิต) โดยขึ้นอยู่กับอาการของคุณ ทางเลือกในการรักษาบางประการ ได้แก่

  • การรักษาด้วยยา แพทย์อาจสั่งยาเพื่อทำให้อารมณ์คงที่ ซึ่งจะช่วยบรรเทาอาการของคุณได้ คุณอาจต้องใช้ยาที่แพทย์สั่งเป็นเวลานานเพื่อป้องกันช่วงซึมเศร้าหรือช่วงอันตรายใด ๆ ยาเหล่านี้ ได้แก่ ยาต้านอาการซึมเศร้า (antidepressants) ยาควบคุมอารมณ์ (mood stabilizers) ยาระงับอาการทางจิต (antipsychotics) หรือยาต้านความวิตกกังวล (anti-anxiety drugs)
  • การเข้ารับคำปรึกษา คุณอาจจำเป็นต้องไปพบผู้ให้คำปรึกษาเพื่อช่วยให้คุณได้เล่าเกั่ยวกับอาการของคุณและวิธีก้าวข้ามผ่านช่วงอารมณ์ของคุณได้ อาจมีกลุ่มให้ความช่วยเหลือที่สามารถช่วยให้คุณมีชีวิตอยู่และรับมือกับอาการผิดปกติได้
  • การรักษาการติดยา หากคุณกำลังประสบกับการติดยา เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องเข้ารับการรักษา การติดยาจะทำให้การรักษาอาการผิดปกติของคุณเป็นเรื่องที่ยากขึ้น
  • การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง อาจจำเป็นต้องพักในโรงพยาบาลเพื่อเฝ้าดูอาการตามปกติ สิ่งนี้เป็นสิ่งจำเป็นเมื่อคุณมีอาการอยากทำร้ายตนเองหรือมีอาการทางจิต ในระยะนี้ คุณอาจทำร้ายตนเองหรือผู้อื่นได้

ในแต่ละสถานการณ์อาจไม่เหมือนกัน คุณควรปรึกษาจิตแพทย์เกี่ยวกับทางเลือกในการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองที่ช่วยรับมือโรคอารมณ์สองขั้ว

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองดังต่อไปนี้ อาจช่วยให้คุณรับมือกับโรคอารมณ์สองขั้วได้

  • โปรดแจ้งให้แพทย์หรือคนที่คุณไว้ใจทราบในทันทีหากคุณมีความคิดที่จะฆ่าตัวตาย
  • นอนให้เพียงพอโดยเข้านอนตามเวลาที่เหมาะสม
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  • หลีกเลี่ยงความสัมพันธ์ที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ
  • เลิกดื่มแอลกอฮอล์และหลีกเลี่ยงการใช้ยาในทางที่ผิด

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษาแพทย์เพื่อให้เข้าใจได้ดีขึ้นถึงวิธีการรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ

Hello Health Group ม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค และการรักษาโรคแต่อย่างใด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อัปเดตข่าวสารสุขภาพติดตามไลน์ Hello คุณหมอ
บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

ปัญหาโลกแตก! รับมืออย่างไรเมื่อ เพื่อนร่วมงานเป็นไบโพลาร์

ชีวิตการทำงานในแต่ละวัน ต้องเจอปัญหาจากตัวงานก็ว่ายากแล้ว แต่เจอ เพื่อนร่วมงานเป็นไบโพลาร์ นั้นยากกว่า แต่วิธีรับมือเหล่านี้ จะช่วยให้คุณทำงานได้ง่ายขึ้น

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย เนตรนภา ปะวะคัง
สุขภาพชีวิตที่ดี, สุขภาพจิต ตุลาคม 28, 2019 . เวลาในการอ่าน

โรคไบโพลาร์ในวัยรุ่น สัญญาเตือนและการรับมือที่ถูกต้อง

โรคไบโพลาร์ สามารถเกิดได้กับคนทุกวัน ยิ่ง โรคไบโพลาร์ในวัยรุ่น คุณพ่อคุณมีควรจะต้องดูแลเป็นพิเศษ เพราะในวัยนี้ บางครั้งยังไม่สามารถควบคุมอารมณ์ของตนเองได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
สุขภาพชีวิตที่ดี, สุขภาพจิต ตุลาคม 25, 2019 . เวลาในการอ่าน

สัญญาณและอาการของโรคอารมณ์สองขั้วหรือ โรคไบโพลาร์ในเด็ก

ไบโพลาร์ ไม่ได้เกิดในวัยผู้ใหญ่เท่านั้น แต่ความเป็นจริงแล้วสามารถวินิจฉัยพบในเด็ก Hello คุณหมอ มีสาระของสัญญานต่าง ๆ เกี่ยวกับอาการ โรคไบโพลาร์ในเด็ก มาฝาก

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย Khongrit Somchai
ดูแลลูก, พ่อแม่เลี้ยงลูก กันยายน 30, 2019 . เวลาในการอ่าน

เดพาคอต® (Depakote®)

เดพาคอต® (Depakote®) ใช้เพื่อรักษาอาการชักประเภทต่างๆ และยังใช้เพื่อรักษาช่วงจิตอารมณ์คลุ้มคลั่ง ที่เกี่ยวกับโรคไบโพลาร์ และใช้เพื่อป้องกันอาการปวดหัวไมเกรน

ทบทวนบทความโดย เภสัชกรวิสสุตา ชั้นประเสริฐ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
ยา ก-ฮ, ยา-สมุนไพร ก-ฮ เมษายน 9, 2019 . เวลาในการอ่าน

บทความแนะนำ

ภาวะแมเนีย-อารมณ์ดีผิดปกติ-ผู้ป่วยไบโพลาร์

ภาวะแมเนีย (Mania) อีกหนึ่งอาการพบบ่อยในผู้ป่วยไบโพลาร์

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย จินดารัตน์ สิริวิจักษณ์
เผยแพร่วันที่ กันยายน 21, 2020 . เวลาในการอ่าน
สัญญาณของโรคไบโพลาร์-อาการที่เกิดขึ้น

สัญญาณของโรคไบโพลาร์ ที่คุณอาจมองข้ามไปโดยไม่รู้ตัว

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย สิฏฐิณิศา รัชตวโรทัย
เผยแพร่วันที่ กรกฎาคม 17, 2020 . เวลาในการอ่าน
โรคศพเดินได้-อาการทางจิต

โรคศพเดินได้ อาการทางจิต ที่หลงคิดว่าตัวเอง ตายไปแล้ว

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ มกราคม 29, 2020 . เวลาในการอ่าน
ไบโพลาร์ในเด็ก

ไบโพลาร์ในเด็ก เป็นได้อย่าวิตก วิธีเหล่านี้ช่วยพ่อแม่รับมือได้

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย ชลธิชา จันทร์วิบูลย์
เผยแพร่วันที่ มกราคม 7, 2020 . เวลาในการอ่าน