การคลอดล่าช้า สาเหตุ อาการ และความเสี่ยง

การคลอดล่าช้า (Prolonged Labor) เป็นหนึ่งในภาวะแทรกซ้อนของการคลอด หมายถึงการคลอดที่ใช้ระยะเวลานานเกินกว่า 20 ชั่วโมงขึ้นไปนับตั้งแต่มีอาการเจ็บท้องคลอดและเข้าสู่ระยะเร่งของการคลอด (Active Phase) จากปกติที่ควรใช้เวลาแค่ประมาณ 12-18 ชั่วโมง การคลอดล่าช้าอาจเป็นอันตรายต่อทารก เนื่องจากอาจทำให้ทารกขาดออกซิเจน หัวใจเต้นผิดปกติ มีความผิดปกติในน้ำคร่ำ หรือมีการติดเชื้อได้ รวมทั้งอาจส่งผลทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนในคุณแม่ด้วย เช่น ภาวะตกเลือดหลังคลอดจากการที่มดลูกหดรัดตัวไม่ดี หากคุณแม่มีภาวะคลอดล่าช้า คุณหมออาจแนะนำให้ทำการผ่าคลอดเพื่อความปลอดภัยของทั้งแม่และเด็ก

วิธีคำนวณวันที่ครบกำหนดวันคลอด

อายุครรภ์จะวัดโดยการใช้วันแรกของรอบเดือนครั้งสุดท้าย 280 วันหรือ 40 สัปดาห์ นับจากระยะเวลาเฉลี่ยของการตั้งครรภ์ หากไม่รู้ว่าประจำเดือนมาครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ก่อนการตั้งครรภ์ หรือเป็นบุคคลที่มีรอบเดือนที่ไม่สม่ำเสมอ คุณหมออาจจะขอให้มีการอัลตราซาวด์ เพื่อกำหนดอายุครรภ์ของทารก ในช่วงไตรมาสแรก ด้วยการวัด CRL (Crown-rump Length) ซึ่งการวัด CRL นั้นสามารถประมาณอายุของทารกได้อย่างแม่นยำ เนื่องจากในช่วงเวลานี้ ทารกทุกคนเติบโตด้วยความเร็วเท่ากันโดยประมาณ แต่หากอัลตราซาวน์ในอายุครรภ์ที่มากขึ้น ความแม่นยำจะน้อยลง

สาเหตุของ การคลอดล่าช้า หรือคลอดที่อายุครรภ์เกินกำหนด

ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัดว่า อะไรคือสาเหตุหลักให้คุณแม่มีการเจ็บครรภ์หรือตั้งครรภ์ที่นานกว่าปกติ แต่อาจมีปัจจัยเสี่ยงอีกหลายประการ เช่น

• ครอบครัวมีประวัติ การคลอดทารกล่าช้า
• เคยมีประวัติตั้งครรภ์เกินกำหนดมาก่อน
• กระดูกเชิงกรานของคุณแม่ที่เล็กเกินไป หรือมีรูปร่างที่ผิดปกติ
• น้ำหนักตัวของคุณแม่เกินเกณฑ์ หรือโรคอ้วน
• การตั้งครรภ์ครั้งแรก
• ทารกตัวใหญ่มาก และไม่สามารถเคลื่อนผ่านทางช่องคลอดได้
• ภาวะคอติดไหล่
• การใช้ยาระหว่างตั้งครรภ์ของคุณแม่
• ปากมดลูกไม่พร้อม หรือไม่ขยาย รวมไปถึงการหดรัดตัวของมดลูก
• ทารกอยู่ในท่าผิดปกติ
• การตั้งครรภ์เกินกำหนด คือ ตั้งครรภ์เกิน 42 สัปดาห์ โดยทารกที่เกิดก่อน 37 สัปดาห์จะถือว่า “คลอดก่อนกำหนด“ และทารกที่เกิดหลังจาก 42 สัปดาห์จะเรียกว่า “คลอดเกินกำหนด”
• โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STDs) โรคตับ และความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ
• อายุของคุณแม่ตั้งครรภ์เกิน 35 ปีขึ้นไป ซึ่งอาจเป็น 1 ในปัจจัยทำให้การตั้งครรภ์เกินกำหนด

สัญญาณและอาการของ การคลอดล่าช้า

สำหรับสัญญาณและอาการของการคลอดทารกล่าช้า ได้แก่

• ใช้เวลาการคลอดนานกว่า 18 ชั่วโมง
• คุณแม่เริ่มมีอาการอ่อนล้าและเหนื่อย
• อาการปวดหลัง
• อัตราชีพจรเต้นสูง
• โรคคีโตซิส (Ketosis) เป็นภาวะแทรกซ้อนของภาวะขาดน้ำ การขาดคาร์โบไฮเดรตหรือกลูโคส สำหรับใช้เป็นพลังงานในร่างกาย

ความเสี่ยงจาก การคลอดทารกล่าช้า

หากคุณแม่ต้องประสบกับ การคลอดทารกล่าช้า ก็อาจจะทำให้เกิดความเสี่ยงต่าง ๆ เพิ่มขึ่้นด้วย โดยความเสี่ยงที่เกิดจาก การคลอดทารกล่าช้า มีดังนี้

• การใช้เวลานานกว่าปกติในการคลอดแบบธรรมชาติ เพิ่มโอกาสต่อทั้งคุณแม่และทารกในครรภ์

ทางด้านคุณแม่

• เพิ่มโอกาสใช้วิธีการผ่าคลอดหรือหัตภารช่วยคลอดทางช่องคลอดแทน
• เพิ่มโอกาสตกเลือดหลังคลอดจากภาวะมดลูกหดรัดตัวไม่ดี
• เสี่ยงการติดเชื้อในโพรงมดลูกเพิ่มขึ้น

ทางด้านทารก

• ระดับออกซิเจนต่ำสำหรับทารก
• จังหวะการเต้นของหัวใจผิดปกติในทารก
• ทารกมีการถ่ายขี้เทาในน้ำคร่ำ จากการที่ทารกในครรภ์ขาดออกซิเจน และอาจส่งผลให้มีการสำลักลงปอดได้
• ลูกน้อยอาจมีพัฒนาการที่ล่าช้า
• ทารกอาจอยู่ในภาวะหัวใจล้มเหลว หรือทางเดินหายใจผิดปกติ

ลักษณะทารกที่เกิดจากการตั้งครรภ์เกินกำหนด

• ผิวหนังแห้งแตก เหี่ยวย่น และหลุดลอก เนื่องจากสูญเสียไขมันใต้ผิวหนัง
• มีขี้เทาเคลือบติดตามตัว
• รูปร่างผอม มีลักษณะขาดสารอาหาร แต่ตื่นตัว (Alert)
• หน้าตาดูแก่กว่าเด็กทั่วไป และเล็บยาว

หากคุณแม่คิดว่าถึงกำหนดคลอดแล้ว แต่ยังไม่มีปฏิกิริยาใด ๆ ควรรีบทำการปรึกษาคุณหมอทันที โดยแนะนำให้ไปรับการตรวจฝากครรภ์ตามนัดทุกครั้ง เพื่อรับการประเมินช่วงเวลาและช่องทางการคลอดที่เหมาะสมต่อไป