เสมหะ บอกอะไร เรียนรู้การถอดรหัสสุขภาพจากสีของเสมหะด้วยตนเอง

ทบทวนบทความโดย | โดย

Update Date พฤษภาคม 11, 2020 . 3 mins read
Share now

หากคุณกำลังมีอาการไอแบบมีเสมหะ นั่นเป็นสัญญาณบอกความผิดปกติบางอย่างของระบบทางเดินหายใจ เพราะร่างกายกำลังทำหน้าที่กำจัดเชื้อโรคที่หลุดรอดเข้าไปในระบบทางเดินหายใจของคุณออกมาพร้อมกับเสมหะ นอกจากนี้ สีของ เสมหะ ยังมีความหมายที่เกี่ยวข้องกับภาวะสุขภาพของคุณซ่อนอยู่ ต่อไปนี้คือวิธีไขรหัสจากสีของเสมหะง่ายๆ ด้วยตนเอง

เสมหะ คืออะไร สำคัญอย่างไรต่อร่างกาย

เสมหะ คือสารคัดหลั่งที่ร่างกายสร้างออกมาจากต่อมสร้างสารคัดหลั่งที่อยู่ในเยื่อบุทางเดินหายใจ ทำหน้าที่สร้างความชุ่มชื้นให้แก่อวัยวะสำคัญ ทั้งยังเป็นตัวช่วยดักจับสารก่อความระคายเคือง เช่น ฝุ่น ควัน หรือเชื้อแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจ ซึ่งในเสมหะประกอบด้วยสารแอนติบอดี้และเอนไซม์ชนิดที่สามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้ แม้ว่าไม่ได้มีปัญหาสุขภาพใดๆ ร่างกายก็ยังสร้างเสมหะออกมาอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งโดยปกติ ร่างกายเราสามารถสร้างเสมหะปริมาณ 1 – 1.5 ลิตรต่อวันเลยทีเดียว

แต่หากคุณมีอาการไอมาพร้อมกับเสมหะจำนวนหนึ่ง นั่นเป็นสัญญาณบอกว่าระบบทางเดินหายใจอาจติดเชื้อโรคหรือเกิดอาการแพ้อย่างใดอย่างหนึ่งเข้าให้แล้ว ตามกลไกทางธรรมชาติของร่างกาย เมื่อมีสิ่งที่ทำให้ระบบทางเดินหายใจระคายเคือง ร่างกายจะถูกกระตุ้นให้สร้างเสมหะหรือเมือกในระบบทางเดินหายใจในปริมาณเพิ่มมากขึ้นเพื่อดักจับเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอม และกระตุ้นให้ร่างกายขับเสมหะออกมาโดยการไอ นี่คือที่มาของอาการ ไอมีเสมหะ นั่นเอง

สีของเสมหะที่แตกต่างสามารถบ่งบอกสุขภาพของคุณ

ในคนที่มีสุขภาพดีปกติ เมือกหรือเสมหะที่ถูกผลิตออกมามักมีสีใส แต่หากมีการติดเชื้อหรือการอักเสบ สีของเสมหะอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงตามประเภทของการติดเชื้อหรือสาเหตุอื่นๆ ที่พอจะสรุปได้ดังนี้

เสมหะสีขาวขุ่นหรือเทา

เสมหะสีขาวขุ่นหรือเทาเป็นสัญญาณบ่งชี้ถึงการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจส่วนบน หรืออาจเกิดการอักเสบของไซนัสซึ่งเป็นโพรงอากาศบริเวณข้างโพรงจมูก  โดยเสมหะประเภทนี้ไหลมาจากไซนัสที่เกิดติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรีย ทำให้เสมหะมีปริมาณมากขึ้นและไหลลงสู่ลำคอ

เคยมีข้อมูลหนึ่งที่ระบุว่าการบริโภคผลิตภัณฑ์จากนมสามารถทำให้เกิดเสมหะขาวขุ่นได้ ซึ่งนั่นไม่เป็นความจริง อย่างไรก็ตาม การบริโภคผลิตภัณฑ์จากนมสามารถทำให้เสมหะจับตัวหนาขึ้นและทำให้ร่างกายขับออกมาได้ยากขึ้น ส่งผลให้เสมหะติดค้างและแห้งกรัง เมื่อถูกขับออกมาจึงมีสีขาวขุ่น

ในขณะที่เสมหะสีเทา เป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายได้รับสารเรซิน และน้ำมันดิน หรือ ทาร์ในบุหรี่ ที่สะสมจากการสูบบุหรี่มากเกินไป หรืออาจเกิดจากการหายใจเอาฝุ่นควันจากมลภาวะทางอากาศในปริมาณมากเกินไป

เสมหะสีเขียวหรือเหลืองเข้ม

เสมหะประเภทนี้จะมีลักษณะข้นเหนียวซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจหรือภาวะไซนัสอักเสบ และเป็นไปได้ว่าอาจมีความผิดปกติของระบบทางเดินหายใจส่วนล่างด้วย โดยส่วนใหญ่ เสมหะลักษณะนี้เกิดขึ้นเมื่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายส่งเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดที่เรียกว่า “นิวโทรฟิล” (neutrophil) มาต่อสู้กับเชื้อโรค ซึ่งเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดนี้มีส่วนประกอบสำคัญเป็นโปรตีนชนิดหนึ่งที่มีสีเขียว เมื่อมารวมตัวกันมากๆ จึงทำให้เสมหะกลายเป็นสีเขียวไปด้วย

เสมหะสีน้ำตาล 

เสมหะสีน้ำตาลมักพบในผู้ที่สูบบุหรี่ มักปรากฏในลักษณะของเสมหะรวมตัวกับน้ำลายและมีเนื้อสัมผัสเป็นเม็ดหยาบๆ การสูบบุหรี่จัดมักทำให้มีเสมหะเป็นสีน้ำตาล ซึ่งเกิดจากสารเรซิน น้ำมันดิน หรือ ทาร์ รวมถึงสารอื่นๆ ในบุหรี่ ซึ่งเป็นสารพิษที่ร่างกายต้องการกำจัดออก  แต่หากคุณเกิดไอแล้วมีเสมหะสีน้ำตาลโดยที่ไม่ได้สูบบุหรี่ นั่นอาจเกิดจากสีของอาหารที่คุณกินหรือดื่มเข้าไป เช่น กาแฟ ช็อกโกแล็ต หรือ ไวน์แดง

เสมหะสีชมพู

หากมองดูจากสีสัน เสมหะสีชมพูก็เป็นอะไรที่ดูสวยแปลกตาดี แต่แท้จริงแล้วเป็นสัญญาณของภาวะปอดบวมน้ำ หรือการมีเลือดออกปริมาณเล็กน้อย ลักษณะเฉพาะของเสมหะประเภทนี้มักเป็นฟองและมีคราบเลือดหรือเลือดเส้นริ้วปนออกมากับเสมหะ ซึ่งมักพบในผู้ป่วยที่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับหัวใจ

เสมหะเป็นเลือด

เลือดที่ปนออกกับเสมหะ คือข้อบ่งชี้ของอาการไอเป็นเลือด (Hemoptysis) โดยเลือดที่ปนออกมาริ้วๆ เป็นสัญญาณของโรคหลอดลมอักเสบที่ไม่ร้ายแรงอะไร แต่หากมีปริมาณเลือดปนออกมามาก อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงอื่นๆ เช่น วัณโรค ปวดบวม มะเร็ง หรือโรคลิ่มเลือดอุดกั้นในปอดก็เป็นได้ และหากพบว่ามีปริมาณมากเลือดมากกว่าเสมหะ และอาการเกิดขึ้นต่อเนื่อง ควรรีบไปปรึกษาแพทย์ทันที เพราะนั่นเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพขั้นรุนแรงแล้ว

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัย หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

บทความนี้มีประโยชน์ต่อคุณหรือไม่
happy unhappy"
แหล่งที่มา

บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน

อะเซทิลซิสเทอีน (Acetylcysteine) หรือ เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน (N-Acetylcysteine) กับคุณสมบัติน่าทึ่งในการต้านพิษในร่างกาย

นอกเหนือจากคุณสมบัติในฐานะยาละลายเสมหะแล้ว ตัวยา อะเซทิลซิสเทอีน (เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน) ยังมีบทบาทสำคัญต่อการรักษาและฟื้นฟูสุขภาพในหลายด้านอีกด้วย

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย แวววิกา ศรีบ้าน

เสมหะในคอ เคลียร์ได้! ด้วยการใช้ อะเซทิลซิสเทอีน (Acetylcysteine) หรือ เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน (N-Acetylcysteine)

อะเซทิลซิสเทอีน  (Acetylcysteine) หรือ เอ็น-อะเซทิลซิสเทอีน (N-acetylcysteine) คือ ส่วนประกอบหลักของยาละลายเสมหะ ช่วยคลายความข้นเหนียวของ เสมหะในคอ

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย แวววิกา ศรีบ้าน

ไอมีเสมหะ ไม่หายซะที! วิธีไหนทำให้หายไวที่สุด

ไอมีเสมหะ ทำให้รู้สึกหายใจลำบากและรบกวนการทำกิจกรรมตามปกติในชีวิตประจำวัน เราจึงขอนำเสนอวิธีการกำจัดเสมหะซึ่งจะช่วยให้อาการไอหายไปโดยเร็วที่สุด

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย แวววิกา ศรีบ้าน

ลักษณะการไอ ของคุณเป็นแบบไหน ลองเช็คอาการไอ 5 รูปแบบต่อไปนี้

อาการไอ แต่ละครั้งของคุณมีความแตกต่างกันหรือไม่ มาทำความรู้จักกับ ลักษณะการไอ แต่ละชนิดที่อาจเป็นสัญญาณบ่งชี้ถึงปัญหาสุขภาพที่คุณไม่เคยรู้มาก่อน

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย แวววิกา ศรีบ้าน

บทความแนะนำ

ออเรซอล-oresol

ออเรซอล (Oresol)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ ธันวาคม 1, 2019 . 1 min read
บีนาเอ็กซ์เป็กทอแรนท์ (Bena Expectorant)

บีนาเอ็กซ์เป็กทอแรนท์ (Bena Expectorant)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย pimruethai
เผยแพร่วันที่ กันยายน 19, 2019 . 1 min read
หลอดลมอักเสบเฉียบพลัน

หลอดลมอักเสบเฉียบพลัน (Acute bronchitis)

เขียนบทความโดย วรภพ ไกยเดช
เผยแพร่วันที่ สิงหาคม 5, 2019 . 1 min read
มูซิเน็กซ์® สำหรับเด็ก-Children-mucinex

มูซิเน็กซ์® สำหรับเด็ก (Children’s Mucinex®)

ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ
เขียนบทความโดย พลอย วงษ์วิไล
เผยแพร่วันที่ มิถุนายน 26, 2019 . 1 min read