คันหนังศีรษะ สาเหตุและวิธีรักษา

    คันหนังศีรษะ สาเหตุและวิธีรักษา

    คันหนังศีรษะ มีสาเหตุมาจากหลายปัจจัย เช่น รังแค เหา เชื้อรา ซึ่งการรักษาอาการคันหนังศีรษะจำเป็นต้องแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ รวมทั้งการดูแลและทำความสะอาดหนังศีรษะให้สะอาดและสุขภาพดีอยู่เสมอ เช่น การสระผม การหลีกเลี่ยงแสงแดด

    สาเหตุของอาการคันหนังศีรษะ

    อาการคันหนังศีรษะ เกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ เช่น

    1. รังแค

    รังแค คือ เซลล์ผิวหนังชั้นบนสุดของหนังศีรษะซึ่งหลุดลอกออกมาเป็นขุยหรือสะเก็ดสีขาว มักพบบริเวณโคนผมหรือติดตามเส้นผม บางครั้งก่อให้เกิดอาการคัน หากเกาศีรษะ รังแคจะยิ่งกระจาย หรือยิ่งหลุดลอกมายิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม รังแคไม่ใช่อาการร้ายแรงและไม่ใช่อาการที่ติดต่อกันได้ แต่หากเป็นมากอาจทำให้เสียบุคลิกและทำให้สูญเสียความมั่นใจได้

    สาเหตุของรังแค ประกอบด้วย

    • หนังศีรษะมันหรือเกิดการระคายเคือง
    • หนังศีรษะแห้ง
    • เชื้อราบนหนังศีรษะ
    • โรคผื่นระคายสัมผัส
    • โรคผิวหนังอักเสบ

    วิธีการรักษา

    รังแครักษาได้ด้วยยาสระผมเฉพาะทาง เช่น ยาสระผมซึ่งมีส่วนผสมของของน้ำมันดิน (Tar) อันมีฤทธิ์ทำให้เซลล์ผิวหนังบนศีรษะตายและลอกออกมาเป็นรังแคช้าลง

    นอกจากนี้ การดูแลตัวเองเพื่อแก้ปัญหารังแคที่ไม่รุนแรง อาจสามารถทำได้ดังนี้

    • ว่านหางจระเข้ นำส่วนที่เป็นวุ้นมาขัดศีรษะก่อนสระผมด้วยแชมพู
    • น้ำส้มสายชูหมักจากแอปเปิ้ล นำมาผสมน้ำในอัตราส่วนเท่ากัน ชะโลมบนศีรษะ ทิ้งไว้ 15 แล้วล้างออก
    • น้ำมันมะพร้าว 3-5 ช้อนชา ใช้หมักผมเป็นเวลา 1 ชั่วโมงแล้วล้างออก ก่อนใช้แชมพูสระผม
    1. กลากที่หนังศีรษะ

    โรคกลากที่หนังศีรษะ หรือ “ชันนะตุ” เกิดจากการติดเชื้อรากลุ่มเดอร์มาโตไฟต์ (Dermatophyte) บนหนังศีรษะ ซึ่งมีลักษณะเป็นผื่นวงแหวนบนหนังศีรษะ ตรงกลางเรียบและมีขอบนูน กลากที่หนังศีรษะส่งผลต่อทั้งหนังศีรษะและเส้นผม ทำให้เกิดอาการคัน ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ หรือทำให้เกิดรังแค

    โรคกลากที่หนังศีรษะติดต่อกันได้ด้วยการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น หวี ผ้าเช็ดตัว หมวก หมอน นอกจากนี้ คนที่มีภูมิต้านทานต่ำอาจมีอาการรุนแรงเป็นแผลพุพอง หรือมีตุ่มหนองได้ อาทิ ผู้ป่วยโรคอ้วน ผู้ป่วยโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือเอดส์ ผู้ป่วยโรคมะเร็ง

    วิธีการรักษา

    กลากที่หนังศีรษะ รักษาได้ด้วย

    • รับประทานยาต้านเชื้อรา เช่น กริซีโอฟุลวิน (Griseofulvin) เทอร์บินาฟีน (Terbinafine) ไอทราโคนาโซล (Itraconazole)
    • ใช้ยาสระผมเฉพาะ อันมีส่วนผสมของยาคีโตโคนาโซล (Ketoconazole) หรือยาซีเลเนียมซัลไฟด์ (Selenium Sulfide)
    1. โรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ

    โรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ เป็นโรคผิวหนังซึ่งทำให้ผิวหนังบริเวณศีรษะ หน้าผาก ท้ายทอย หลังใบหู เป็นแผลผื่นแดงและตกสะเก็ดร่วมกับอาการคันหนังศีรษะ

    สาเหตุของโรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะยังไม่เป็นที่แน่ชัด คาดว่าอาจเกิดขึ้นจากการทำงานที่ผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ซึ่งทำให้เซลล์ผิวหนังเพิ่มจำนวนขึ้นมากอย่างรวดเร็วและตกสะเก็ด

    โรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะ พบได้บ่อยในผู้ป่วยสะเก็ดเงิน มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วยสะเก็ดเงินจะเป็นโรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะร่วมด้วย

    การรักษา

    โรคสะเก็ดเงินที่หนังศีรษะรักษาได้หลายวิธี ดังนี้

    • ทาหรือฉีดสเตียรอยด์ บริเวณที่พบอาการของโรคโดยตรง วิธีนี้จะใช้กับผู้ป่วยที่อาการไม่รุนแรง
    • รับประทานยา คุณหมอจะจ่ายยารักษาให้ เช่น เมโธเทรกเซท (Methotrexate) ไซโคลสปอริน (Cyclosporine)
    • ใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลตัวเอง เช่น โลชั่น น้ำมัน หรือยาสระผม ซึ่งมีส่วนผสมของน้ำมันดิน กรดซาลิไซลิก (Salicylic Acid) เรตินอยด์ (Retinoids) แอนทราลิน (Anthralin)
    • บำบัดด้วยการส่องไฟ (Phototherapy) หรือการฉายแสงอัลตราไวโอเล็ต (UV) เพื่อลดการแพร่กระจายของเซลล์ผิวที่ผิดปกติ
    1. หิด

    โรคหิด เกิดจากติดเชื้อจากตัวหิด ซึ่งเป็นไรประเภทหนึ่ง มองด้วยตาเปล่าไม่เห็น เนื่องจากมีขนาดเล็กมาก ประมาณ 0.4 มิลลิเมตร หิดมีลักษณะเป็นผื่นคล้ายสิวขึ้นตามลำตัว โดยอาการของโรคจะแสดงหลังจาก 4-8 สัปดาห์หลังจากการติดเชื้อ ผู้ป่วยโรคหิดจะคันหนังศีรษะ รวมถึงบริเวณอื่นของลำตัว เช่น ง่ามมือ ง่ามเท้า รักแร้ อวัยวะเพศ โดยเฉพาะในเวลากลางคืนเนื่องจากอากาศแห้ง ทั้งนี้ หิดสามารถติดต่อได้จากการสัมผัสหรือใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น เสื้อผ้า ผ้าปูที่นอน

    การรักษา

    ในการรักษาโรคหิด คุณหมอจะให้ผู้ป่วย

    • ทาครีม ซึ่งใช้สำหรับรักษาโรคที่เกิดจากแมลงอาทิ เพอร์เมทริน (Permethrin) โครตาไมตอน (Crotamiton)
    • รับประทานยาไอเวอร์เมคติน (Ivermectin) ในกรณีใช้ครีมไม่ได้ผล จะต้องรับประทานยา แต่ยาชนิดนี้ไม่เหมาะสำหรับหญิงตั้งครรภ์งหรือเด็กที่มีน้ำหนักน้อยกว่า 15 กิโลกรัม
    1. เหา

    เหา เป็นแมลงขนาดเล็ก อาศัยอยู่ตามเส้นผม และกินเลือดจากหนังศีรษะเป็นอาหาร หากโดนเหากัดครั้งแรก จะยังไม่รู้สึกคันหนังศีรษะ แต่จะรู้สึกคันหนังศีรษะหลังจากนั้นราว 6 สัปดาห์

    ทั้งนี้ เหาสามารถแพร่กระจายจากคนสู่คนได้ ด้วยการกระโดดหรือบิน เหามักพบบ่อยในเด็ก เพราะเด็กมักเล่นกันอย่างใกล้ชิดจึงทำให้ติดเหากันง่าย นอกจากนี้ เหายังแพร่กระจายได้จากการใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น หมวก หูฟัง หวี หมอน ผ้าเช็ดตัว เหาวางไข่วันละ 6-9 ฟองต่อวัน ขณะเดียวกัน ตัวอ่อนจะใช้เวลา 9-12 วัน ในการฟักตัวจนกว่าจะโตเต็มที่

    การรักษา

    การรักษาเหา อาจใช้วิธีการดังต่อไปนี้

    • ใช้ยาสระผม อันมีส่วนผสมของไพรีทริน (Pyrethrin) หรือเพอร์เมทริน (Pyrethrin) ซึ่งเป็นยาที่ใช้กำจัดโรคซึ่งเกิดจากแมลง
    • ทาหรือชโลมยาสำหรับใช้ภายนอก เช่น ยามาลาไทออน (Malathion) โดยใช้ถูกับเส้นผมและหนังศีรษะเพื่อกำจัดเหา
    • รับประทานยา อาทิ ยาไอเวอร์เมคติน (Ivermectin) อันมีฤทธิ์ในการกำจัดปรสิต ในอัตรา 200 ไมโครกรัมต่อน้ำหนักตัว
    • หวีผมด้วยหวีเสนียด หรือหวีซี่ถี่ ทุก ๆ 3-4 วัน เพื่อกำจัดเหาและป้องกันเหาวางไข่บนศีรษะ

    การดูแลรักษาหนังศีรษะ

    วิธีการต่อไปนี้อาจช่วยลดอาการคันหนังศีรษะได้

    • หลีกเลี่ยงการออกแดด เพื่อลดความเสี่ยงเป็นรังแค
    • สระผมสม่ำเสมอ เพื่อลดความมันบนหนังศีรษะ ปัจจัยหนึ่งของการเกิดรังแค รวมทั้งเลือกใช้ยาสระผมที่อ่อนโยนต่อเส้นผมและหนังศีรษะ
    • งดใช้ของใช้ร่วมกัน เนื่องจากเป็นสาเหตุโรคเหา และทำความสะอาดของใช้ต่าง ๆ ด้วยแอลกอฮอล์หรือล้างน้ำร้อน
    • เลือกรับการรักษาพร้อมกันทั้งครอบครัว ในกรณีพบบุคคลในครอบครัวมีเหาบนศีรษะ เพราะเป็นโรคที่ติดต่อกันง่าย
    • เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เพื่อให้ผิวหนังและเส้นผมแข็งแรง รวมทั้งดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อรักษาความชุ่มชื้นของผิวหนัง

    Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

    แหล่งที่มา

    Dandruff. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dandruff/diagnosis-treatment/drc-20353854. Accessed February 15, 2022

    รังแค (Dandruff). https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=555. Accessed February 15, 2022

    10 REASONS YOUR SCALP ITCHES AND HOW TO GET RELIEF. https://www.aad.org/public/everyday-care/itchy-skin/itch-relief/relieve-scalp-itch. Accessed February 15, 2022

    Ringworm (scalp). https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/ringworm-scalp/diagnosis-treatment/drc-20354924. Accessed February 15, 2022

    Scalp Psoriasis. https://www.psoriasis.org/scalp/. Accessed February 15, 2022

    Scalp Psoriasis. https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/psoriasis/scalp-psoriasis. Accessed February 15, 2022

    HEAD LICE: DIAGNOSIS AND TREATMENT. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/head-lice-treatment. Accessed February 15, 2022

    Head lice. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/head-lice/diagnosis-treatment/drc-20356186. Accessed February 15, 2022

     

     

    รูปของผู้เขียนbadge
    เขียนโดย ธนชาติ จึงแย้มปิ่น แก้ไขล่าสุด 19/07/2022
    ตรวจสอบข้อมูลทางการแพทย์โดย แพทย์หญิงภัทรีวัลย์ โรจนพันธุ์