สีของอุจจาระ สามารถบอกอะไรเกี่ยวกับสุขภาพได้บ้าง

โดยปกติแล้วคนเรามักไม่ค่อยได้สังเกตสีอุจจาระของตัวเอง แต่ความจริงแล้ว สีของอุจจาระ นั้น สามารถบ่งบอกเกี่ยวกับสุขภาพของเราได้ ดังนั้นวันนี้ทาง Hello คุณหมอ จึงได้นำบทความเรื่องนี้มานำเสนอให้ทุกคนได้ศึกษากัน

อุจจาระปกติ ควรมีลักษณะเป็นอย่างไร

โดยปกติแล้วสีอาจจุระของคนทั่วมักจะมีความหลากหลาย และแตกต่างกันไปตามแต่ละบุคคล แต่มีกฎบางอย่างที่คุณอาจจะต้องปฏิบัติตาม เพื่อการประเมินผลสุขภาพที่ดี ดังนี้

• สี โดยปกติอุจจาระของคนที่มีสุขภาพปกติจะต้องมีสีน้ำตาล นั่นก็เนื่องมาจาก บิลิรูบิน (Bilirubin) ซึ่งเป็นสารประกอบเม็ดสีที่เกิดจากการสลายตัวของเซลล์เม็ดเลือดแดงในร่างกายนั่นเอง
• รูปร่าง สำหรับรูปร่างนั้นจะขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
• ขนาด ขนาดของอุจจาระไม่ควรออกมาเป็นเม็ดเล็กๆ แต่ควรมีความยาวไม่กี่นิ้ว และสามารถขับถ่ายออกมาได้ง่าย
• ความมั่นคง มันควรออกมาแบบมั่นคงและนุ่มนวล ถ้ามีการแกว่งไปแกว่งมานั่นอาจจะปัญหาของการย่อยอาหาร หรือเส้นใยบางอย่าง
• ระยะเวลา คนที่มีสุขภาพดีจะใช้เวลาเพียงไม่กี่นาทีในการเข้าไปขับถ่าย ระยะเวลามาตรฐานควรใช้เวลาไม่เกิน 10-15 นาที
• ความถี่ โดยเฉลี่ยแล้วคนที่มีการย่อยอาหารที่ดีจะขับถ่ายที่ใดก็ได้ระหว่างวันเว้นวัน หรือ 3 ครั้งต่อวัน ผู้ที่มีอาการท้องผูกน้อย นั่นหมายความว่าร่างกายของคุณต้องการน้ำเพิ่ม เพื่อการขับถ่ายนั่นเอง

สีของอุจจาระ สามารถเปลี่ยนแปลงได้เพราะสาเหตุใด

สีของอุจจาระ สามารถเปลี่ยนแปลงได้จากหลายสาเหตุ การเปลี่ยนแปลงอาจสะท้อนให้เห็นถึงสารหรืออาหารบางอย่างที่ถูกเพิ่มลงในอุจจาระ หรือการเปลี่ยนแปลงสารบางชนิดที่มีอยู่ในอุจจาระอยู่แล้ว การเปลี่ยนแปลงสีของอุจจาระบางอย่างอาจสื่อถึงเรื่องเกี่ยวกับสภาวะทางการแพทย์บางอย่าง เช่น การบริโภคอาหาร การใช้ยาบางชนิด และอื่นๆ

สาเหตุที่อุจจาระเปลี่ยนสีอาจจะมีสาเหตุมาจากสิ่งต่างๆ ดังนี้

• โรคริดสีดวงทวาร
• มีเลือดออกในกระเพาะอาหาร
• มีเลือดออกในส่วนล่างของลำไส้หรือลำไส้ใหญ่
• ผักบางชนิดที่มีสีเข้ม
• สีผสมอาหาร โดยฉพาะ สีแดง สีเขียว สีม่วง
• ยาที่มีส่วนผสมของบิสมัส เช่น เป็ปโต-บิสมอล® (Pepto-Bismol®)
• การอุดตันทางเดินน้ำดี
• เนื้องอก
• โรคปอดเรื้องรัง
• ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง
• การอุดตันของท่อตับอ่อนที่นำเอ็นไซม์ไปยังลำไส้ (ส่วนใหญ่เกิดจากมะเร็งตับอ่อน)
• โรคช่องท้อง
• อาหารที่มีไขมันสูง
• ยาลดน้ำหนักที่จำกัด ปริมาณไขมันที่ลำไส้ดูดซึมและโรคท้องร่วง

อาการที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสีของอุจจาระมักจะเกี่ยวข้องกับสาเหตุพื้นฐานและมักจะไม่มีอาการประกอบ แต่อาจรวมถึง

• ปวดท้องและตะคริว
• คลื่นไส้
• อาเจียนเป็นเลือด
• ท้องเสีย
• ความอ่อนแอ
• มึนและเวียนหัว

สีของอุจจาระบอกอะไรได้บ้าง?

สีของอุจจาระสามารถเปลี่ยนแปลงได้จากหลายสาเหตุ ซึ่งการเปลี่ยนแปลงอาจสะท้อนเห็นถึงสารที่เพิ่มลงไปในอุจจาระ หรือการเปลี่ยนแปลงสารที่อยู่ในอุจจาระ การเปลี่ยนสีของอุจจาระอาจกำลังบอกถึงสุขภาพของร่างกายอันสืบเนื่องมาจากการบริโภคอาหาร หรือการใช้ยาบางชนิด และอื่นๆ

อุจจาระสีเขียว

ส่วนใหญ่แล้วคนที่มีอุจจาระสีเขียวจะถือเป็นเรื่องปกติ ซึ่งอุจจาระสีเขียวนั้นเกิดจาก

• ผักสีเขียว เช่น ผักขม หรือผักคะน้า
• สีผสมอาหารสีเขียว เช่น ในเครื่องดื่ม
• อาหารเสริมธาตุเหล็ก

แต่หากคุณมีอาการท้องเสียสีเขียว อาจเป็นไปได้ว่ามื้ออาหารของคุณเคลื่อนตัวผ่านลำไส้ของคุณเร็วเกินไป ดังนั้นน้ำดีที่ย่อยสลายไขมันไม่ได้มีเวลาเปลี่ยนสีของอุจจาระเป็นสีน้ำตาล

อุจจาระสีเหลือง

สีนี้ก็ยังเป็นสีปกติของคนจำนวนมาก แต่ถ้าอุจจาระของคุณเป็นสีเหลือง ดูมันเยิ่ม มีกลิ่นไม่ดีมาก มันอาจเกิดจากมีไขมันมากเกินไป นั่นเป็นสัญญาณว่าร่างกายของคุณนั้นไม่ได้ย่อยอาหารอย่างเหมาะสม

ตัวอย่างเช่น หากคุณมีโรคเซลิแอค (Celiac Disease) ร่างกายของคุณจะไม่สามารถจัดการโปรตีนที่เรียกว่า “กลูเตน’ ซึ่งเป็นข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และข้าวไรย์ หากคุณมีอาการและกินอาหารที่มีกลูเตน เช่น ขนมปังพาสต้า และคุกกี้ ลำไส้ของคุณจะไม่ทำงานได้ดีเท่าที่ควร

อุจจาระสีดำ

สาเหตุของอุจจาระสีดำ อาจเป็นเพราะคุณกินบางอย่างที่มีสีเข้มมาก กินยา หรืออาหารเสริมที่ทำให้สีของอุจจาระเป็นสีดำ แต่อุจจาระสีนี้อาจเป็นสัญญาณของปัญหาที่ร้ายแรงกว่า นั่นคือ เลือดออกในส่วนบทของระบบทางเดินอาหาร นอกจากนั้นยังอาจมีโรคอื่นๆ เกี่ยวข้องด้วยดังนี้

• แผล
• แผลเลือดออกในหลอดอาหารของคุณ เนื่องมาจากกรดไหลย้อน
• เนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็ง
• โรคมะเร็ง

อุจจาระสีแดง

หากคุณเห็นอุจจาระของตัวเองในห้องน้ำเป็นสีแดงอย่าเพิ่งตกใจ ลองถามตัวเองก่อนว่าเคยทานอาหารสีแดงมาหรือเปล่า เช่น ซุปมะเขือเทศ หรือเครื่องดื่มสีแดง อาจทำให้อุจจาระของคุณเปลี่ยนสีได้ แต่ถ้าไม่ใช่เพสราะอาหารแล้วคุณคิดว่าเป็นเลือด ส่วนมากนั้นจะมาจากส่วนล่างของทางเดินอาหาร ซึ่งได้แก่

• เนื้องอกที่ไม่ใช่มะเร็ง
• โรคมะเร็ง
• การอักเสบในลำไส้ใหญ่
• การเจริญเติบโตที่เรียกว่าติ่งในลำไส้ใหญ่
• เงื่อนไขที่เกิดจากถุงเล็กๆ ในผนังของลำไส้ใหญ่ที่เรียกว่า โรคถุงผนังลำไส้อักเสบ (Diverticulitis)
• ริดสีดวงทวาร

อุจจาระสีขาวหรือสีอ่อน

อุจจาระสีขาวหรือสีซีด อาจเกิดจากแบเรียมซึ่งเป็นของเหลวที่สามารถดื่มได้ก่อนที่คุณจะได้รับรังสีเอ็กซ์จากส่วนบนของทางเดินอาหารของคุณ

ซึ่งมันอาจเป็นส่วนผสมของยาสำหรับแก้อาการท้องเสีย เช่น บิสมัท ซับซาลิไซ นั่นอาจเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการร้ายแรงมากขึ้น อย่างเช่น การขาดน้ำดีในอุจจาระ โดยน้ำดีนั้นถูกสร้างมากจากตับ และถูกกักเก็บไว้ในถุงน้ำดี แล้วจึงปล่อยเข้าสู่ลำไส้เล็ก เพื่อช่วยในการย่อยอาหาร ถ้าหากมีน้ำดีไม่เพียงพอก็อาจทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีได้ ซึ่งนั่นก็อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพ เช่น โรคตับอักเสบ

ซึ่งเป็นโรคที่สามารถป้องกันน้ำดีไม่ให้เข้าสู่ร่างกาย ทำให้เกิด การอุดตันในท่อ หรือเรียกว่า Ducts ซึ่งทำหน้าที่ในการส่งต่อน้ำดีไปยังกระเพาะอาหารนั่นเอง

• โรคนิ่ว
• เนื้องอก
• สภาพที่คุณเกิดมาพร้อมกับภาวะท่อน้ำดีตีบตัน (Biliary atresia)

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำปรึกษาด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด