คุณมีข้อกังวลอะไร

close
ไม่ถูกต้อง
เข้าใจยาก
อื่น ๆ

หรือ คัดลอกลิงก์

ใหม่

ผลการประเมินสภาพทารกแรกเกิด หรือ Apgar score คืออะไร

ผลการประเมินสภาพทารกแรกเกิด หรือ Apgar score คืออะไร

Apgar score หรือ คะแนนแอปการ์ คือ ผลการประเมินสภาพร่างกายทารกแรกเกิด ที่ได้จากการทดสอบสุขภาพหลังคลอดของทารกในเบื้องต้น Apgar score แบ่งเป็นระดับคะแนนตั้งแต่ 1-10 หากทารกได้คะแนนต่ำกว่า 7 ถือว่ามีปัญหาสุขภาพที่อาจต้องได้รับความช่วยเหลือเพิ่มเติม เช่น การให้ออกซิเจนเพื่อช่วยในการหายใจ ทั้งนี้ คะแนนแอปการ์เป็นคะแนนที่ใช้ในการประเมินร่างกายเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ได้เป็นเกณฑ์วัดสุขภาพของทารกในระยะยาว สำหรับทารกที่ได้คะแนน Apgar score น้อยกว่าเกณฑ์ หากได้รับการดูแลอย่างทันท่วงที ก็อาจมีพัฒนาการเหมือนทารกทั่วไปได้

Apgar score คือ อะไร

Apgar score หรือ คะแนนแอปการ์ คือ ผลการประเมินสภาพร่างกายทารกแรกเกิด เมื่อทารกลืมตาดูโลก คุณหมอและพยาบาลจะประเมินคะแนนแอปการ์ ประมาณ 2-3 ครั้ง คือ หลังทารกลืมตาดูโลก 1 นาที เพื่อประเมินว่าทารกทนต่อกระบวนการคลอดได้ดีหรือไม่ จากนั้นจะประเมินคะแนนแอปการ์ซ้ำ เมื่อทารกลืมตาดูโลกได้ 5 นาที หากประเมินแล้วพบอาการผิดปกติ คุณหมอจะประเมินซ้ำอีกครั้ง เมื่อทารกลืมตาดูโลกได้ 10 นาที

คำว่า “Apgar” เป็นคำที่ย่อมาจากตัวบ่งชี้สุขภาพทารกแรกเกิด ดังต่อไปนี้

  • ลักษณะ (Appearance) โดยประเมินสีผิวของทารก (Skin color) ว่าผิดปกติหรือไม่
  • ชีพจร (Pulse) โดยประเมินจากอัตราการเต้นของหัวใจทารก (Heart rate) ซึ่งโดยปกติควรอยู่ที่ 100-160 ครั้ง/นาที
  • ปฏิกิริยาตอบสนอง (Grimace) โดยประเมินจากการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นโดยอัตโนมัติ (Reflex irritability) ของทารก โดยคุณหมออาจกระตุ้นทารกด้วยการเขี่ยเท้า การลูบหลัง การตีก้นเบา ๆ เป็นต้น หากทารกมีใบหน้าบึ้งตึง ดิ้นหนี ถือว่ามีการตอบสนอง และถือเป็นสัญญาณที่ดี
  • การเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อ (Activity) โดยประเมินจากการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อของทารก
  • การหายใจ (Respiration) โดยประเมินการหายใจเข้า-ออก และความพยายามในการหายใจเพื่อนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายของทารก (Breathing rate and effort)

เกณฑ์การวัด Apgar score ของตัวบ่งชี้ต่าง ๆ

ระดับคะแนนที่ใช้ในการประเมินคะแนนแอปการ์ จะแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ 0 1 และ 2 โดยตัวบ่งชี้แต่ละข้อ จะแบ่งระดับคะแนน 0-2 โดยใช้เกณฑ์ดังต่อไปนี้

A – Appearance หรือลักษณะสีผิว

  • 0 คะแนน – สีผิวของทารกเป็นสีน้ำเงิน สีเทา หรือซีดกว่าปกติ
  • 1 คะแนน – สีผิวของทารกเป็นสีชมพู แต่ปลายแขนและขาเป็นสีฟ้า
  • 2 คะแนน – สีผิวของทารกเป็นสีชมพูเรื่อทั้งตัว

P – Pulse หรืออัตราการเต้นของหัวใจ เป็นการประเมินโดยสเต็ตโทสโคป (Stethoscope) หรือเครื่องตรวจฟังของคุณหมอ ซึ่งเป็นการประเมินที่สำคัญที่สุด

  • 0 คะแนน – ไม่มีการเต้นของหัวใจ
  • 1 คะแนน – อัตราการเต้นของหัวใจน้อยกว่า 100 ครั้ง/นาที
  • 2 คะแนน – อัตราการเต้นของหัวใจมากกว่า 100 ครั้ง/นาที

G- Grimace หรือปฏิกิริยาตอบสนอง เป็นการประเมินโดยการสัมผัสตัวทารก เช่น การลูบหลัง การตีก้น การเขี่ยเท้า เพื่อดูปฏิกิริยาตอบสนองของทารก

  • 0 คะแนน – ทารกไม่ตอบสนอง
  • 1 คะแนน – ทารกมีใบหน้าบึ้งตึงหรืออาการต่อต้านให้เห็น
  • 2 คะแนน -ทารกมีใบหน้าบึ้งตึงหรืออาการต่อต้าน ไอ จาม หรือร้องไห้อย่างหนัก

A – Activity หรือการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ เป็นการประเมินโดยการสังเกตการเคลื่อนไหวของทารก

  • 0 คะแนน -ทารกมีร่างกายปวกเปียก
  • 1 คะแนน -ทารกขยับบ้าง แขนขางอเล็กน้อย
  • 2 คะแนน -ทารกมีการเคลื่อนไหวได้ดี

R – Respiration หรือความพยายามในการหายใจ เป็นการประเมินเพื่อสังเกตความสามารถในการหายใจของทารก

  • 0 คะแนน – ทารกไม่หายใจ
  • 1 คะแนน – ทารกหายใจช้าหรือไม่สม่ำเสมอ
  • 2 คะแนน – ทารกร้องไห้เสียงดัง

ผลประเมินคะแนนแอปการ์

ผลประเมิน: 8-10 คะแนน

ทารกส่วนใหญ่จะได้คะแนนแอปการ์ 7-9 คะแนน กรณีที่ทารกแรกเกิดได้คะแนน Apgar เต็ม 10 พบได้ไม่บ่อยนัก เนื่องจากผิวหนังบริเวณเท้าของทารกแรกเกิดมักมีสีน้ำเงิน ก่อนจะเปลี่ยนเป็นสีผิวปกติเมื่อผิวหนังอุ่นขึ้น ทารกที่ได้รับคะแนน Apgar ในระดับนี้ถือว่ามีสุขภาพแข็งแรง และไม่ต้องเฝ้าติดตามอาการเพิ่มเติม

ผลประเมิน: 5-7 คะแนน

หากทารกได้คะแนนแอปการ์ ประมาณ 5-7 ในช่วง 1 นาทีแรกหลังลืมตาดูโลก อาจเป็นสัญญาณว่าเกิดปัญหาตอนคลอดที่ทำให้ออกซิเจนในเลือดของทารกลดลง พยาบาลหรือผู้ดูแลอาจเริ่มให้ออกซิเจนเพื่อช่วยในการหายใจ และเช็ดตัวทารกด้วยผ้าสะอาดเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและออกซิเจน หลังถูกกระตุ้น ทารกที่สุขภาพแข็งแรงจะมีปฏิกิริยาตอบสนองดีขึ้น และเมื่อประเมินสภาพทารกครั้งที่ 2 อาจได้คะแนนเพิ่มเป็น 8-9 แต่หากประเมินครั้งที่ 2 แล้ว อาการและผลคะแนนยังไม่ดีขึ้น อาจเป็นสัญญาณของภาวะขาดออกซิเจนแรกเกิด (Birth asphyxia)

ผลประเมิน: น้อยกว่า 5 คะแนน

ทารกที่คลอดก่อนกำหนด หรือทารกที่ผ่าคลอดฉุกเฉิน อาจได้คะแนน Apgar น้อยกว่า 5 ซึ่งอาจเกิดจากปัญหาทางระบบหายใจหรือการทำงานของหัวใจที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด ทารกที่ได้คะแนน Apgar น้อยกว่า 5 คะแนนอาจจำเป็นต้องใช้เครื่องช่วยหายใจหรืออุปกรณ์พยุงชีพเพื่อกระตุ้นการทำงานของร่างกาย และคุณหมออาจนำก๊าซในเลือดจากบริเวณสายสะดือไปตรวจวิเคราะห์ทางพยาธิวิทยาเพิ่มเติม

การดูแลของคุณหมอเมื่อพบความผิดปกติ

หากทารกได้รับคะแนน Apgar น้อยกว่า 7 คะแนน คุณหมอจะรักษาตามอาการที่พบด้วยการใช้เครื่องช่วยหายใจ การปั๊มหัวใจ เป็นต้น การประเมินคะแนน Apgar เป็นประโยชน์สำหรับบุคคลากรทางการแพทย์ในการคัดกรองทารกแรกเกิดที่อาจต้องการความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน และเป็นเพียงการประเมินสุขภาพทารกในเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ได้เป็นเกณฑ์ที่บอกถึงสุขภาพของทารกในอนาคต แม้ทารกบางคนจะได้คะแนน Apgar น้อย แต่ก็สามารถเติบโตและมีพัฒนาการตามปกติได้ หากได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม


กำลังมองหาเรื่องราวในการเลี้ยงดูบุตรใช่หรือไม่?

เข้าร่วมชุมชนการเลี้ยงดูบุตรและแลกเปลี่ยนข้อมูลกับคุณแม่และคุณพ่อคนอื่น ๆ เข้าร่วมชุมชนได้เลย!


health-tool-icon

เครื่องคำนวณหา ค่าดัชนีมวลกาย (BMI)

ใช้เครื่องมือนี้เพื่อช่วยคำนวณค่าดัชนีมวลกาย (BMI) ของคุณ และดูว่าคุณมีน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์สุขภาพดีหรือไม่ เครื่องมือนี้ยังสามารถใช้เพื่อคำนวณค่าดัชนีมวลกายของลูกคุณได้อีกด้วย

เพศชาย

เพศหญิง

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

แหล่งที่มา
รูปของผู้เขียนbadge
เขียนโดย ศุภานิช สุริโย แก้ไขล่าสุด เมื่อสัปดาห์ก่อน
ตรวจสอบข้อมูลทางการแพทย์โดย แพทย์หญิงจิตรลดา ชินสุวรรณ