Neonatal sepsis คือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิด รักษาได้อย่างไร

    Neonatal sepsis คือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิด รักษาได้อย่างไร

    Neonatal sepsis คือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดที่พบในทารกแรกเกิดในช่วง 0-30 วันแรกหลังคลอด ทำให้เกิดการอักเสบภายในร่างกายซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะอวัยวะล้มเหลว พิการ หรือเสียชีวิต ทั้งนี้ การวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้คุณหมอวางแผนการรักษาได้รวดเร็วและลดความเสี่ยงในการเกิดปัญหาสุขภาพร้ายแรงหรือการเสียชีวิตได้ คุณพ่อคุณแม่จึงควรดูแลสอดส่องอาการของทารกแรกเกิดอยู่เสมอ โดยเฉพาะทารกที่คลอดก่อนกำหนดหรือมีภาวะสุขภาพบางประการที่ทำให้ต้องใช้สายสวนในการรักษา หากพบว่าทารกแรกเกิดมีอาการผิดปกติ เช่น มีไข้ ตัวเย็น ง่วงซึม ไม่กินนม หายใจลำบาก ถ่ายเหลว ควรรีบพาไปคุณหมอโดยเร็วที่สุด

    Neonatal sepsis คือ อะไร

    Neonatal sepsis คือ ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกในแรกเกิดอายุตั้งแต่ 0-30 วัน แบ่งออกเป็น 2 ระยะ ได้แก่

    1. ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกระยะต้น (Early Neonatal Sepsis) เป็นการติดเชื้อภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังคลอด ส่วนใหญ่เป็นการติดเชื้อในขณะอยู่ในครรภ์ แต่ก็อาจเกิดจากการติดเชื้อขณะคลอดได้เช่นกัน
    2. ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกระยะหลัง (Late Neonatal Sepsis) เป็นการติดเชื้อในช่วง 72 ชั่วโมงหลังคลอด ส่วนใหญ่เป็นการติดเชื้อหลังคลอด มักพบในทารกแรกเกิดที่ต้องดูแลอาการนานกว่าปกติ และทารกที่จำเป็นต้องเจาะสายสวนค้างอยู่ในเส้นเลือดเป็นเวลานาน

    การติดเชื้อในกระแสเลือดอาจกระทบต่อระบบอื่น ๆ ภายในร่างกาย และส่งผลให้เกิดภาวะสุขภาพ เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ปอดอักเสบ ไตและกรวยไตอักเสบ กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ ภาวะนี้มักมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อแบคทีเรีย แต่ก็อาจเกิดจากเชื้อรา ปรสิต หรือไวรัสได้เช่นกัน ทารกอาจติดเชื้อตั้งแต่อยู่ในครรภ์หากหญิงตั้งครรภ์มีภาวะติดเชื้อในถุงน้ำคร่ำ หรือติดเชื้อจากช่องคลอดขณะเคลื่อนตัวผ่านช่องคลอดขณะคลอด นอกจากนี้ ทารกแรกเกิดยังอาจติดเชื้อขณะอยู่ในโรงพยาบาลช่วงหลังคลอด หรือติดเชื้อตอนกลับไปอยู่บ้านแล้วก็ได้

    การติดเชื้อในกระแสเลือดมักทำให้ทารกแรกเกิดมีอาการอ่อนเพลีย ง่วงซึม ไม่ยอมตื่น ไม่กินนม ถ่ายเหลว เป็นไข้ เป็นต้น อาการที่พบจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการติดเชื้อและบริเวณที่ติดเชื้อ ส่วนใหญ่จะคล้ายคลึงกับภาวะสุขภาพอื่น ๆ คุณหมอจึงต้องวินิจฉัยแยกโรคโดยการตรวจหาเชื้อด้วยการตรวจเลือดและปัสสาวะ การเพาะเชื้อจากเลือดและปัสสาวะ การตรวจบาดแผล การสวอบผิวหนัง (Skin swabs) การเจาะน้ำไขสันหลัง การเอกซเรย์ เป็นต้น

    ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิด อาจมีดังนี้

    • ทารกคลอดก่อนกำหนด หรือคลอดก่อนสัปดาห์ที่ 37 ของการตั้งครรภ์
    • ทารกน้ำหนักตัวน้อย
    • ถุงน้ำคร่ำแตกนานกว่า 18 ชั่วโมงก่อนคลอด
    • หญิงตั้งครรภ์ติดเชื้อแบคทีเรียสเตรปโตคอกคัส (Streptococcus spp.) หรือมีภาวะถุงน้ำคร่ำอักเสบ (Chorioamnionitis) ที่เกิดจากแบคทีเรียบริเวณช่องคลอดลุกลามไปยังมดลูก ทำให้หญิงตั้งครรภ์มีไข้สูงกว่า 38 องศาเซลเซียส ช่องคลอดมีกลิ่น เจ็บมดลูก
    • ทารกในครรภ์ได้รับการรักษาทางการแพทย์ เช่น ใช้สายสวนปัสสาวะ ใช้สายสวนทางหลอดเลือดดำ จนอาจทำให้ติดเชื้อ

    อาการของ Neonatal sepsis เป็นอย่างไร

    Neonatal sepsis หรือ การติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิด อาจทำให้มีอาการดังต่อไปนี้

    ทารกที่ติดเชื้อในระยะต้น

    • เซื่องซึม ง่วงนอนตลอดเวลา
    • ร้องไห้งอแง ไม่สบายตัว
    • มีความดันโลหิตต่ำ
    • หายใจเร็วกว่าปกติ หรือหยุดหายใจ (Apnea)
    • อาเจียน
    • ท้องเสีย ถ่ายเหลว
    • มีไข้ หรือมีอุณหภูมิร่างกายสูงกว่า 38 องศาเซลเซียส
    • ผิวซีดเซียว
    • ไม่กินนมตามปกติ

    ทารกที่ติดเชื้อในระยะหลัง

    • มีความดันโลหิตต่ำ
    • ผิวหนังซีดเซียว หรือมีสีอมเทา
    • มีอุณหภูมิร่างกายต่ำกว่าปกติ
    • ไม่สามารถหายใจได้ตามปกติ

    วิธีรักษา Neonatal sepsis

    การรักษา Neonatal sepsis หรือภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิดจะขึ้นอยู่กับภาวะสุขภาพของทารก อาการ อายุ รวมไปถึงระดับความรุนแรงของการติดเชื้อ วิธีรักษาโดยทั่วไปมีดังนี้

    • การฉีดยาปฏิชีวนะเข้าทางหลอดเลือดดำ เช่น แอมพิซิลลิน (Ampicillin) ฟลูคลอกซาซิลลิน (Flucloxacillin) เป็นวิธีรักษาที่ใช้เป็นทางเลือกแรก ๆ ในการรักษาภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิดทั้งในระยะเริ่มต้นและระยะหลัง
    • การให้ออกซิเจนเพื่อช่วยในการหายใจ ในกรณีที่ทารกไม่สามารถหายใจได้ด้วยตัวเอง
    • การถ่ายเลือดในทารก (ในบางกรณี)

    ทารกแรกเกิดที่มีภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดอาจจำเป็นต้องได้รับการดูแลและติดตามอาการอย่างใกล้ชิดจากทีมแพทย์และพยาบาล และอาจต้องอยู่ในแผนกบำบัดพิเศษทารกแรกเกิด (NICU) จนกว่าอาการจะดีขึ้นเป็นปกติ

    การป้องกัน Neonatal sepsis

    ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดในทารกแรกเกิดอาจไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่หญิงตั้งครรภ์ก็สามารถลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะนี้ได้ด้วยการเข้ารับการตรวจครรภ์ตามกำหนดทุกครั้ง ล้างมือบ่อย ๆ รับการรักษาภาวะสุขภาพที่อาจทำให้ทารกเสี่ยงติดเชื้อในกระแสเลือด และหากต้องเข้ารับการรักษาที่ทำให้เกิดบาดแผลหรือสอดอุปกรณ์ใด ๆ ในร่างกายควรปรึกษาคุณหมอเพื่อเลื่อนการรักษาไปก่อนหากทำได้ เพื่อป้องกันเชื้อโรคต่าง ๆ เข้าสู่ร่างกาย

    เมื่อไหร่ควรไปพบคุณหมอ

    หากพบว่าทารกแรกเกิดมีอาการต่อไปนี้ ควรรีบพาไปพบคุณหมอโดยเร็วเพื่อวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ

    • มีไข้สูงกว่า 38 องศาเซลเซียส
    • มีไข้เกิน 1 วัน
    • หายใจลำบากหรือหยุดหายใจ
    • มีพฤติกรรมแปลกไป เช่น ร้องไห้งอแงเนื่องเกิดจากไม่สบายตัว ง่วงซึม ตื่นได้ไม่นาน ไม่ยอมกินนมหรือกินนมได้น้อยกว่าปกติ

    Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

    แหล่งที่มา

    Neonatal sepsis. https://medlineplus.gov/ency/article/007303.htm#. Accessed November 4, 2022

    Sepsis in Children. https://www.webmd.com/children/features/sepsis-children. Accessed November 4, 2022

    Early-Onset Neonatal Sepsis. https://ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3910904/. Accessed November 4, 2022

    Sepsis in Newborns. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15371-sepsis-in-newborns. Accessed November 4, 2022

    Sepsis in the Newborn. https://www.stanfordchildrens.org/en/topic/default?id=sepsis-90-P02410#. Accessed November 4, 2022

    ปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อในกระแสเลือดของทารกแรกเกิดในโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยนเรศวร. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jph/article/download/49141/40794/113889. Accessed November 4, 2022

    Antibiotic regimens for neonatal sepsis – a protocol for a systematic review with meta-analysis. https://systematicreviewsjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13643-019-1207-1#. Accessed November 4, 2022

    รูปของผู้เขียนbadge
    เขียนโดย ศุภานิช สุริโย แก้ไขล่าสุด 4 สัปดาห์ก่อน
    ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลโดย เนตรนภา ปะวะคัง