ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร (Premature Menopause)

โดย ทบทวนบทความโดย ทีม Hello คุณหมอ

ผู้หญิงส่วนใหญ่จะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนในช่วงอายุระหว่าง 45-55 แต่ผู้หญิงบางคนอาจจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนก่อนอายุ 40 ปี เนื่องจากสาเหตุทางพันธุกรรม ความเจ็บป่วย หรือสภาวะอื่นๆ การหมดประจำเดือนในช่วงวัยก่อนอายุ 40 ปีนี้ จะถือว่าเป็น ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร (Premature Menopause)

คำจำกัดความ

ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร คืออะไร

การหมดประจำเดือนเป็นช่วงเวลาที่ผู้หญิงทุกคนต้องเจอ เมื่อวงจรการมีประจำเดือนหยุดลง ทางการแพทย์นั้นได้กำหนดว่า หากคุณไม่มีรอบเดือนเป็นเวลานาน 12 เดือนติดต่อกัน ถือว่าคุณได้เข้าสู่ช่วงหมดประจำเดือนแล้ว

ผู้หญิงส่วนใหญ่จะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนในช่วงอายุระหว่าง 45-55 แต่ผู้หญิงบางคนอาจจะเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนก่อนอายุ 40 ปี เนื่องจากสาเหตุทางพันธุกรรม ความเจ็บป่วย หรือสภาวะอื่นๆ การหมดประจำเดือนในช่วงวัยก่อนอายุ 40 ปีนี้ จะถือว่าเป็น ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร (Premature Menopause)

ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรพบได้บ่อยแค่ไหน

ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรพบได้ไม่บ่อยนัก ตามข้อมูลจากสถิติที่พบได้ในสหรัฐอเมริกา ภาวะนี้จะเกิดกับผู้หญิง 1 ใน 1,000 คน ของผู้หญิงในช่วงอายุ 15-29 ปี และ 1 ใน 100 คนของผู้หญิงในช่วงอายุ 30-39 ปี โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

อาการ

อาการของภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร มักจะมีอาการแบบเดียวกับผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดประจำเดือนทั่วไป และอาจรวมไปถึง

โดยปกติแล้ว อาการประจำเดือนมาไม่ปกติ มักจะเกิดขึ้นก่อนภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

อาจมีอาการอื่นๆ ที่ไม่ได้อยู่ในรายการด้านบน หากคุณมีข้อกังวลหรือข้อสงสัยใดๆ โปรดติดต่อแพทย์

ควรพบหมอเมื่อใด

หากคุณมีอายุต่ำกว่า 40 ปี และกำลังมีอาการดังต่อไปนี้ ควรติดต่อแพทย์เพื่อประเมินว่าคุณกำลังเข้าสู่ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรหรือไม่

  • เคยผ่านการทำเคมีบำบัด หรือการฉายรังสีบำบัด
  • คนในครอบครัวมีประวัติเกิดความผิดปกติเกี่ยวกับภูมิคุ้มกัน เช่น ภาวะไทรอยด์บกพร่อง คอพอก
  • พยายามตั้งครรภ์ไม่สำเร็จมานานมากกว่า 1 ปี
  • ญาติฝ่ายหญิงมีประวัติเกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

หากคุณมีข้อสงสัย โปรดปรึกษากับแพทย์ ร่างกายของแต่ละคนนั้นแตกต่างกัน ดังนั้นทางที่ดีที่สุดจึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางรักษาที่ดีที่สุดสำหรับคุณ 

สาเหตุ

สาเหตุของภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

มีหลายสาเหตุของการหมดประจำเดือนเร็วกว่าปกติ แต่บางครั้งก็อาจไม่สามารถระบุสาเหตุได้

กรรมพันธุ์

พันธุกรรมนั้นเป็นหนึ่งในสาเหตุของการเกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร หากญาติฝ่ายหญิงของคุณเคยเกิดภาวะนี้ ก็หมายความว่าคุณมีโอกาสที่จะเกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรได้มากเช่นกัน

การใช้ชีวิต

ลักษณะการใช้ชีวิตบางอย่าง อาจส่งผลกระทบทำให้เกิดปัญหาภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร เช่น การสูบบุหรี่ ที่สามารถส่งผลกระทบต่อฮอร์โมนเอสโตรเจน และทำให้เกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรได้ มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นว่า ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำ มักจะเข้าสู่ช่วงวัยหมดประจำเดือนเร็วกว่าปกติ อย่างน้อย 1-2 ปี

ค่าดัชนีมวลกาย BMI ก็อาจเป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลให้เกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร เพราะเอสโตรเจนนั้นจะกักเก็บอยู่ในชั้นไขมัน ผู้หญิงที่มีค่าดัชนีมวลกายน้อยกว่า ก็จะมีการกักเก็บเอสโตรเจนได้น้อนกว่า

นอกจากนี้ งานวิจัยบางชิ้นก็ได้แสดงให้เห็นว่า การรับประทานอาหารมังสวิรัติ การไม่ออกกำลังกาย และการขาดแสงแดด อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรได้เช่นกัน

โครโมโซมบกพร่อง

โครโมโซมที่บกพร่องบางตัวสามารถนำไปสู่ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรได้ เช่น กลุ่มอาการเทอร์เนอร์ (Turner Syndrome หรือเรียกว่า monosomy X และภาวะต่อมเพศไม่เจริญ) ซึ่งเป็นการเกิดมาพร้อมกับโครโมโซมที่ผิดปกติ ผู้หญิงซึ่งมีอาการนี้ จะมีรังไข่ที่ทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ มักเป็นสาเหตุให้เกิดภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

โรคภูมิแพ้ตัวเอง (Autoimmune diseases)

ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรอาจเป็นอาการของโรคแพ้ภูมิตัวเองได้เช่นกัน

ลมบ้าหมู

ลมบ้าหมูเป็นโรคลมชักที่มีสาเหตุมาจากสมอง ผู้หญิงซึ่งมีอาการนี้มักจะมีโอกาสที่จะเกิดการเสื่อมของรังไข่ก่อนกำหนด และนำไปสู่ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงของภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

ปัจจัยเสี่ยงของภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรมีดังต่อไปนี้

  • ปัจจัยทางพันธุกรรม ความเสี่ยงของรังไข่เสื่อมก่อนกำหนดเพิ่มมากขึ้น หากมีผู้หญิงในครอบครัวที่มีประวัติเป็นแบบนี้
  • อาการเจ็บป่วย อย่างเช่นโรคแพ้ภูมิตัวเอง โรคไทรอยด์ การติดเชื้อไวรัส ความผิดปกติของฮอร์โมน และความผิดปกติทางการกิน

ผู้หญิงที่มีความเสี่ยงในการหมดประจำเดือนเนื่องจากการผ่าตัดหรือการรักษาโรค คือผู้ที่รับการรักษามะเร็ง หรือโรคที่ต้องมีการผ่าตัดเอาอวัยวะสืบพันธ์ุเพศหญิงออก

โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

การวินิจฉัยและการรักษา

ข้อมูลในที่นี้ไม่สามารถทดแทนคำแนะนำทางการแพทย์ใดๆ กรุณาปรึกษากับหมอของคุณทุกครั้งเพื่อรับทราบข้อมูลเพื่อเติม

การวินิจฉัยภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

แพทย์จะทำการตรวจร่างกายและตรวจเลือด เพื่อดูอาการอื่นๆ เช่น การตั้งครรภ์ หรือ โรคไทรอยด์ นอกจากนี้ก็อาจจะต้องมีการตรวจระดับฮอร์โมนเอสตราดิออล (Estradiol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนรูปแบบหนึ่ง หากร่างกายของเรามีฮอร์โมนเอสตราดิออลต่ำ อาจหมายความว่ารังไข่เริ่มเสื่อมสภาพ และหากระดับของฮอร์โมนเอสตราดิออลมีน้อยกว่า 30 อาจหมายความว่าคุณกำลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน

นอกจากนี้ หลักสำคัญในการวินิจฉัยภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรคือการตรวจเลือดเพื่อวัดระดับของฮอร์โมนที่กระตุ้นการเจริญของไข่ (FSH) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่กระตุ้นให้รังไข่ผลิตเอสโตรเจน

การรักษาภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

ตามปกติแล้ว ภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควรนั้นมักจะไม่จำเป็นต้องได้รับการรักษาใดๆ เพราะเมื่อเริ่มมีอาการแล้ว ก็ยากที่จะแก้ไขให้กลับไปเป็นเหมือนก่อนได้ อย่างไรก็ตาม เราสามารถจัดการกับอาการนี้ หรืออาการอื่นที่เกี่ยวข้องกับภาวะนี้ได้ เพื่อช่วยในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย เช่น

  • ฮอร์โมนบำบัด วิธีการฮอร์โมนบำบัด (Hormone therapy-HT หรือเอสโตรเจนบำบัด Estrogen therapy-ET) มีหลากหลายรูปแบบ ทั้งในรูปแบบของยากิน แผ่นแปะผิว สเปรย์พ่นผิวหนัง เจลหรือครีม การรักษาด้วยฮอร์โมนเฉพาะที่จะช่วยรักษาปัญหาที่เกิดขึ้นภายในช่องคลอด และควบคุมอาการ เช่น อาการร้อนวูบวาบ และช่องคลอดแห้ง
  • ยาคุมกำเนิด การใข้ยาคุมกำเนิดเป็นรูปแบบหนึ่งของการทำฮอร์โมนบำบัดเพื่อช่วยบรรเทาอาการจากการหมดประจำเดือน
  • ยาต้านซึมเศร้า กลุ่ม SSRI ยานี้จะช่วยควบคุมอาการร้อนวูบวาบได้มากถึง 60%

ผู้หญิงที่เป็นหมันเนื่องจากภาวะรังไข่เสื่อมก่อนกำหนด ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับทางเลือกในการรักษา

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเองแบบไหนที่ช่วยรับมือกับภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

การเปลี่ยนไลฟ์สไตล์และการเยียวยาตนเอง ที่อาจช่วยรับมือกับภาวะหมดประจำเดือนก่อนวัยอันควร

  • การใช้สารหล่อลื่นสามารถช่วยป้องกันอาการช่องคลอดแห้งได้

หากมีข้อสงสัยใดๆ โปรดปรึกษาแพทย์สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม

Hello Health Group ไม่ได้ให้คำแนะนำด้านการแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาโรคแต่อย่างใด

อ่านเพิ่มเติม:

Share now :

Review Date: มิถุนายน 11, 2018 | Last Modified: กุมภาพันธ์ 4, 2020

แหล่งที่มา
บทความนี้ก็น่าสนใจเหมือนกัน